Interia: Nga tiến vào "vùng cấm", phá thế phong tỏa Cuba - Mỹ phản ứng bất ngờ, tiếp theo sẽ là gì?

Nga tiến vào "vùng cấm", phá thế phong tỏa Cuba

Hãng tin Interia (Ba Lan) đăng bài viết có tiêu đề "Nga tiến vào "vùng cấm", phá thế phong tỏa Cuba. Mỹ phản ứng bất ngờ. Tiếp theo sẽ là gì?"

Theo bài viết, Nga dường như đã giành phần thắng trong một "cuộc đấu trí" với Washington. Việc phá vỡ vòng phong tỏa Cuba (vốn được thiết lập bởi các lệnh trừng phạt) được xem là dấu hiệu cho thấy Nga đang chiếm ưu thế trong ván cờ này.

Điều gây bất ngờ nhất chính là phản ứng của Mỹ. Tổng thống Donald Trump từng ra lệnh cấm mọi tàu chở dầu tiếp cận Cuba, nhưng tàu "Anatoly Kolodkin" của Nga vẫn đi qua một cách suôn sẻ.

Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết, vấn đề vận chuyển dầu từ Nga đã được Moscow đề cập tới trong các cuộc tiếp xúc với phía Mỹ. Nói cách khác, Kremlin đã thuyết phục được Washington, qua đó phá vỡ thế phong tỏa với Cuba.

Nhiều ý kiến từng dự đoán Mỹ sẽ chặn con tàu này, nhưng cuối cùng điều đó đã không xảy ra, và phần thắng tạm thời nghiêng về phía Nga. Tuy nhiên, trao đổi với Interia, các chuyên gia cảnh báo, "vẫn còn quá sớm để kết luận".

Trong bài viết đăng trên tờ Kommersant (Nga), Giám đốc Trung tâm PIR Vladimir Orlov nhấn mạnh rằng kể từ sau Khủng hoảng tên lửa Cuba năm 1962, Cuba đối với Nga chưa bao giờ chỉ là một quốc gia bình thường.

Dù tình hình có thay đổi ra sao, Cuba vẫn là một tiền đồn chiến lược của Moscow tại Tây Bán cầu. Việc tàu chở dầu của Nga cập bến Cuba, theo ông, không chỉ mang ý nghĩa biểu tượng mà còn là minh chứng cụ thể cho vai trò đó.

Tuy nhiên, câu hỏi lớn nhất vẫn nằm ở phía trước. Lượng 100.000 tấn dầu này nhiều nhất cũng chỉ đủ cho Cuba duy trì trong khoảng 1 tháng. Nếu trong thời gian đó, Mỹ có kế hoạch mới thì kịch bản về một điểm nóng mới tại Caribe hoàn toàn có thể xảy ra.

"Dù Cuba không có quy mô như Iran, nhưng vị trí địa lý nằm sát nước Mỹ khiến mọi tính toán quân sự trở nên nhạy cảm hơn rất nhiều" – Ông Orlov nhận định.

Vị chuyên gia cảnh báo, nếu Washington lựa chọn leo thang, Cuba hoàn toàn có thể đáp trả. Và nếu có thêm sự hậu thuẫn từ Nga, kịch bản đối đầu sẽ càng trở nên khó lường hơn bao giờ hết.

Tín hiệu từ Cuba

Trong khi các kịch bản leo thang vẫn được đặt ra, phát ngôn mới đây của bà Lianys Torres Rivera, nhà ngoại giao cấp cao nhất của Cuba tại Mỹ, lại hé lộ một tín hiệu khác về khả năng giảm căng thẳng giữa hai bên.

Trong cuộc phỏng vấn độc do tờ USA TODAY (Mỹ) đăng tải ngày 31/3, bà Torres Rivera không tiết lộ chi tiết các cuộc đàm phán đang diễn ra giữa Washington và Havana, đồng thời nhấn mạnh Cuba sẽ không từ bỏ chủ quyền.

Tuy nhiên, bà cho biết quốc đảo này sẵn sàng hợp tác với chính quyền ông Donald Trump trên nhiều lĩnh vực, cũng như chào đón sự tham gia của Mỹ vào quá trình cải cách kinh tế.

"Có rất nhiều vấn đề mà chúng tôi có thể thảo luận với Mỹ, và chúng tôi tin rằng điều đó phục vụ lợi ích quốc gia của cả hai bên"- bà nói - "Mỹ muốn tham gia vào quá trình chuyển đổi kinh tế của Cuba? Vậy thì hãy cùng làm".

Theo bà Torres Rivera, một số bước đi có thể giúp cải thiện quan hệ bao gồm việc nới lỏng các hạn chế trong lệnh cấm vận của Mỹ – vốn cấm Cuba mua các sản phẩm có chứa ít nhất 10% thành phần từ Mỹ; miễn áp dụng Điều III của Đạo luật Helms-Burton để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp Mỹ hoạt động tại Cuba.

USA Today nhận định, các phát biểu từ phía Cuba cho thấy Havana đang theo đuổi một hướng đi khác: cải cách kinh tế nhưng không đánh đổi chủ quyền.

Trước đó, rong cuộc phỏng vấn ngày 29/3 với Al Jazeera, Thứ trưởng Ngoại giao Josefina Vidal khẳng định Cuba sẵn sàng đưa đàm phán với Mỹ vào chương trình nghị sự, đồng thời nhấn mạnh có "vô số khả năng" để hai nước hợp tác.

"Chúng tôi sẵn sàng, có thiện chí và cởi mở trong việc đàm phán với Mỹ… Cuba luôn sẵn sàng đón nhận cơ hội" - bà Vidal cho biết.

Ở phía Mỹ, các điều kiện cũng được nêu rõ hơn. Ngoại trưởng Marco Rubio cho rằng Cuba sẽ khó phát triển nếu không thay đổi mô hình, nhấn mạnh rằng tự do kinh tế và tự do chính trị cần đi cùng nhau.

Một quan chức trong chính quyền ông Trump cho rằng các đề xuất từ Havana phản ánh áp lực mà Cuba đang phải đối mặt, trong khi Washington vẫn chưa rõ Cuba sẵn sàng thay đổi đến đâu.

Cuba ước tính họ đã thiệt hại hơn 170 tỷ USD kể từ khi lệnh cấm vận được áp đặt. Trong khi đó, phần lớn các quốc gia – bao gồm nhiều đồng minh của Mỹ – đều kêu gọi chấm dứt chính sách này thông qua các nghị quyết tại Liên Hợp Quốc. Riêng tháng 10 vừa qua, Đại hội đồng Liên Hợp Quốc đã thông qua nghị quyết với 165 phiếu thuận, đánh dấu năm thứ 33 liên tiếp cộng đồng quốc tế kêu gọi Mỹ dỡ bỏ cấm vận Cuba.

Dù việc dỡ bỏ hoàn toàn lệnh cấm vận cần có sự phê chuẩn của Quốc hội, các chuyên gia cho rằng Nhà Trắng vẫn có thể nới lỏng đáng kể thông qua các biện pháp hành pháp, như mở rộng giao thương hoặc gỡ Cuba khỏi danh sách tài trợ khủng bố.

Tuy nhiên, để thu hút đầu tư và tạo chuyển biến thực chất, Cuba cũng sẽ phải tiến hành các cải cách sâu rộng, bao gồm mở cửa thị trường, cho phép nhà đầu tư nước ngoài tham gia sâu hơn và giải quyết các tranh chấp tài sản tồn đọng từ những năm 1960.

Theo giới phân tích, bất kỳ tiến triển nào trong quan hệ Mỹ - Cuba nếu có cũng sẽ cần diễn ra đồng thời từ cả hai phía.

Minh Minh (Theo TST, USA Today)