Apple vừa bước vào một chu kỳ iPhone mới với iPhone 18 Pro, iPhone 18 Pro Max cùng mẫu iPhone Duo màn hình gập đầu tiên. Riêng iPhone 18 Pro có giá khởi điểm 1.199 USD tại Mỹ, cao hơn 100 USD so với thế hệ trước. Tại Việt Nam, phiên bản 256 GB hiện được niêm yết từ khoảng 38,99 triệu đồng.
Mức tăng giá này xuất hiện trong một thời điểm không thuận lợi với người mua smartphone. Theo The Verge, giá DRAM dành cho smartphone đã tăng hơn 300% trong vòng một năm do nguồn cung bộ nhớ chịu sức ép từ nhu cầu AI, trong khi việc xây dựng thêm các nhà máy sản xuất bộ nhớ cần nhiều năm. Những yếu tố này đang đẩy chi phí phần cứng lên cao trên toàn ngành, khiến việc mua một chiếc smartphone cao cấp ngày càng trở thành một quyết định tài chính thay vì đơn thuần là lựa chọn công nghệ.
Với một sản phẩm có giá gần 40 triệu đồng, câu hỏi đáng quan tâm không còn đơn giản là chiếc iPhone mới có thêm bao nhiêu tính năng. Điều đáng tính toán hơn là sau khi bỏ ra số tiền đó, người dùng thực sự mất bao nhiêu tiền cho một chiếc điện thoại trong suốt vòng đời sử dụng.
Đây là lúc khái niệm “Tổng chi phí sở hữu”, hay Total Cost of Ownership, trở nên đáng chú ý.
Chi phí sở hữu
Một báo cáo mới của Assurant cho thấy khái niệm “Tổng chi phí sở hữu” đang trở thành hành vi tiêu dùng thực tế, thay vì chỉ là một cách tính trên giấy. Trong quý II/2026, các chương trình “trade in” điện thoại tại Mỹ đã trả lại tổng cộng 1,43 tỷ USD giá trị cho người tiêu dùng. Đáng chú ý, tuổi trung bình của những chiếc iPhone được đưa vào các chương trình thu cũ, nâng cấp đã vượt 4 năm lần đầu tiên. Điều này cho thấy người dùng đang giữ điện thoại lâu hơn, đồng thời tìm cách thu hồi tối đa giá trị của thiết bị trước khi chuyển sang thế hệ mới.
Một chiếc smartphone giá 40 triệu đồng không nhất thiết khiến người dùng “mất” 40 triệu đồng. Nếu sau một năm hoặc 15 tháng sử dụng, thiết bị vẫn có thể được chuyển nhượng với một tỷ lệ giá trị đáng kể, chi phí thực tế của việc sở hữu nó sẽ thấp hơn nhiều so với giá mua ban đầu.
Ngược lại, một chiếc điện thoại rẻ hơn vài triệu đồng có thể chưa chắc là lựa chọn kinh tế nếu mất giá nhanh, khó bán lại hoặc người dùng phải đổi máy sớm hơn dự kiến.
Với iPhone 18 Pro, bài toán này càng đáng chú ý bởi Apple đã đưa giá khởi điểm lên 1.199 USD, trong khi các phiên bản dung lượng cao có thể lên tới 2 TB. Tại Mỹ, iPhone 18 Pro có bốn mức dung lượng từ 256 GB tới 2 TB, trong khi Pro Max bắt đầu từ 1.299 USD.
Mức giá cao hơn cũng khiến câu chuyện nâng cấp trở nên khác trước.
Người dùng không nhất thiết phải chờ đến khi chiếc iPhone hiện tại gần như mất hết giá trị mới nghĩ tới việc đổi máy. Thay vào đó, giá trị còn lại của thiết bị cũ có thể trở thành một phần trong kế hoạch tài chính ngay từ thời điểm mua máy mới.
Apple thực tế cũng đang thúc đẩy cách tiếp cận này. Với iPhone 18 Pro, hãng tiếp tục triển khai Trade In, cho phép người dùng đổi iPhone cũ lấy tín dụng khi mua máy mới. Tại Mỹ, Apple công bố mức tín dụng từ 175 USD đến 885 USD cho iPhone 13 trở lên, trong khi một số chương trình của nhà mạng có thể giảm tới 1.200 USD khi người dùng đổi iPhone 14 trở lên.
Điều đó cho thấy giá trị của một chiếc smartphone cao cấp không còn nằm hoàn toàn trong thời điểm mở hộp. Một phần giá trị nằm ở khả năng giữ giá của thiết bị sau nhiều tháng sử dụng.
Dữ liệu thị trường cũng cho thấy iPhone có một lợi thế đáng kể ở khía cạnh này. Phân tích mới nhất của SellCell cho thấy iPhone 17 Pro Max chỉ mất khoảng 25,4% giá trị sau 145 ngày kể từ khi ra mắt, trong khi iPhone 16 Pro Max mất khoảng 32,5% trong cùng khoảng thời gian. iPhone 17 Pro Max cũng nhanh chóng trở thành mẫu máy được trao đổi nhiều nhất trong nhóm 20 thiết bị hàng đầu, chiếm 11,5% tổng lượng trade in trong dữ liệu mà SellCell theo dõi. Điều đáng chú ý là khoảng 76,5% số máy 17 Pro Max được trao đổi là phiên bản quốc tế, không khóa mạng, cho thấy một bộ phận người dùng đang chủ động lựa chọn thời điểm bán lại để tối ưu giá trị còn lại của thiết bị.
Ngoài ra, một phần khác cho thấy giá trị iPhone nằm ở việc người dùng có thể chuyển giá trị đó sang chiếc máy tiếp theo như thế nào.
Đây cũng là lý do những chương trình cam kết giá trị thu hồi đang trở thành một yếu tố đáng cân nhắc khi mua smartphone cao cấp. Thay vì chỉ quan tâm chiếc máy có giá bao nhiêu tại thời điểm thanh toán, người mua có thể nhìn xa hơn tới câu hỏi chiếc máy còn đáng giá bao nhiêu khi chu kỳ sử dụng kết thúc.
Nếu một thiết bị được cam kết thu lại tối thiểu 65% giá trị trong vòng 15 tháng, chẳng hạn, con số này sẽ làm thay đổi hoàn toàn cách người dùng nhìn vào giá bán ban đầu. Một chiếc máy gần 40 triệu đồng về lý thuyết có thể không còn là bài toán “bỏ ra gần 40 triệu để mua điện thoại”, mà trở thành bài toán về khoản tiền thực sự phải chịu sau khi tính cả giá trị thu hồi.
Tất nhiên, đây không phải lời khẳng định rằng mọi chiếc iPhone đều giữ được một tỷ lệ giá trị cố định. Giá thu hồi thực tế còn phụ thuộc tình trạng máy, dung lượng, thời điểm bán, nhu cầu thị trường cùng nhiều điều kiện khác. Tuy vậy, việc đưa giá trị còn lại vào phép tính giúp người mua có một góc nhìn thực tế hơn về chi phí sở hữu.
Điều này đặc biệt quan trọng với nhóm người có thói quen đổi smartphone sau một hoặc hai năm.
Nếu mỗi lần nâng cấp đều bán chiếc máy cũ với mức giá hợp lý, số tiền phải bỏ thêm cho thế hệ mới có thể thấp hơn đáng kể so với việc mua máy mới hoàn toàn mà không tính đến thiết bị đang sở hữu.
Giá trị nằm ở chất lượng
Ở chiều ngược lại, người dùng giữ máy càng lâu thì bài toán cũng thay đổi. Một chiếc iPhone có thể tiếp tục mang lại giá trị sử dụng trong nhiều năm nhờ hiệu năng, cập nhật phần mềm cùng hệ sinh thái. Khi đó, giá trị của thiết bị không chỉ nằm ở giá bán lại mà còn nằm ở số năm người dùng có thể trì hoãn việc mua một chiếc máy mới.
Đó là lý do khi iPhone ngày càng đắt, cách đánh giá một chiếc iPhone đáng tiền hay không cũng cần thay đổi.
Giá bán vẫn quan trọng. Cấu hình vẫn quan trọng. Camera, pin, màn hình hay những tính năng AI mới vẫn có thể quyết định việc nâng cấp.
Song với một thiết bị có giá hàng chục triệu đồng, giá trị còn lại mới là phần thường bị bỏ quên nhất trong phép tính.
iPhone 18 Pro vì thế không chỉ là câu chuyện về một chiếc smartphone mới có giá từ 1.199 USD. Nó còn cho thấy thị trường smartphone cao cấp đang chuyển dần từ cuộc chơi về giá mua sang cuộc chơi về chi phí sở hữu.
Với người dùng thường xuyên lên đời, thứ đáng tiền nhất có khi không nằm trong chiếc iPhone đang cầm trên tay. Nó nằm ở số tiền còn lại sau khi chiếc iPhone ấy không còn nằm trên tay nữa.
Ánh Dương
