Iran tuyên bố bắn hạ 3 máy bay Mỹ tham gia chiến dịch tìm kiếm phi công
Theo tuyên bố từ Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya – đơn vị phụ trách điều hành tác chiến của lực lượng vũ trang Iran, các phương tiện bay của Mỹ "xâm nhập" ở khu vực phía nam Isfahan, gồm hai trực thăng Black Hawk và một máy bay vận tải quân sự C-130, đã bị đánh trúng và bốc cháy.
Đài phát thanh – truyền hình quốc gia Iran (IRIB) sau đó công bố đoạn video được cho là ghi lại hiện trường các máy bay bị phá hủy, với nhiều mảnh vỡ cháy đen nằm rải rác trên mặt đất. Trong số đó có các bộ phận giống cánh quạt trực thăng và những chi tiết lớn được cho là động cơ.
Hãng thông tấn Fars dẫn nguồn tin cho biết chiếc C-130 bị phá hủy bởi lực lượng đặc nhiệm thuộc cảnh sát Iran (Faraj). Cơ quan này đồng thời cho rằng đây là "nỗ lực tuyệt vọng của ông Trump nhằm che giấu một thất bại lớn".
Hiện Bộ Quốc phòng Mỹ và Lầu Năm Góc chưa đưa ra bình luận về những tuyên bố trên.
Đài Tasnim tung hình ảnh cho thấy xác máy bay Mỹ cháy rụi.
Trước đó, hai thành viên tổ lái của tiêm kích F-15E Strike Eagle đã phải phóng ghế thoát hiểm khi máy bay bị bắn rơi tại Iran hôm 3/4. Phi công ngồi ghế trước nhanh chóng được giải cứu, trong khi sĩ quan điều khiển vũ khí (phi công phía sau) vẫn bị kẹt lại trong lãnh thổ Iran, buộc Mỹ phải triển khai chiến dịch tìm kiếm khẩn cấp.
Hoạt động giải cứu diễn ra trong đêm 4/4 với sự tham gia của hàng trăm lính đặc nhiệm, cùng hàng chục máy bay chiến đấu, trực thăng và các phương tiện trinh sát, bao gồm cả năng lực tình báo không gian và mạng.
Theo The New York Times, dẫn lời một quan chức Mỹ giấu tên, sau khi phi công được đưa ra khỏi khu vực nguy hiểm, hai máy bay vận tải làm nhiệm vụ đưa lực lượng đặc nhiệm và phi công rời đi đã gặp sự cố tại một căn cứ hẻo lánh ở Iran.
Các chỉ huy Mỹ sau đó quyết định điều thêm ba máy bay khác tới để di tản toàn bộ nhân sự. Đồng thời, họ lựa chọn phá hủy hai chiếc máy bay gặp trục trặc nhằm tránh nguy cơ rơi vào tay Iran.
Trong khi đó, tài khoản OSINTWarfare – chuyên theo dõi dữ liệu tình báo nguồn mở – cho biết một chiếc C-130 tham gia chiến dịch tại khu vực tây nam Iran đã bị mắc kẹt và không thể di chuyển. Lực lượng đặc nhiệm Delta của Mỹ sau đó đã phá hủy máy bay này.
Truyền thông Iran đăng hình ảnh máy bay Mỹ bị phá hủy khi giải cứu phi công.
Lần đầu tiên sau hơn 20 năm, một điều đã xảy ra
Theo NBC News, việc chiến đấu cơ Mỹ liên tiếp bị bắn rơi phủ bóng đen lên các tuyên bố chiến thắng của ông Trump, người vừa khẳng định năng lực quân sự Iran đã "kiệt quệ".
Đây được xem là diễn biến hiếm gặp, gần như chưa từng xuất hiện trong hơn 2 thập kỷ qua.
Theo hãng tin AP, sự việc này cho thấy Tehran vẫn duy trì được khả năng đáp trả nhất định, trái ngược với nhận định từ chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump rằng năng lực quân sự của Iran đã suy giảm đáng kể.
Các vụ việc diễn ra sau khoảng 5 tuần kể từ khi Mỹ và Israel bắt đầu chiến dịch không kích Iran. Trước đó, ông Trump từng tuyên bố khả năng triển khai tên lửa và UAV của Tehran đã bị suy yếu rõ rệt.
Ngày 3/4, Iran được cho là đã bắn hạ một tiêm kích F-15E Strike Eagle của Mỹ. Cùng ngày, truyền thông nhà nước Iran cũng đưa tin một máy bay cường kích A-10 của Mỹ rơi sau khi trúng hỏa lực phòng không.
Theo chuẩn tướng không quân đã nghỉ hưu Houston Cantwell, lần gần nhất một máy bay chiến đấu Mỹ bị bắn hạ trong chiến đấu là chiếc A-10 Thunderbolt II trong cuộc chiến Iraq năm 2003.
Một máy bay chiến đấu F-15 (Ảnh: Không quân Mỹ)
Ông Cantwell nhận định nguyên nhân là trong thời gian dài, Mỹ chủ yếu đối đầu với các lực lượng nổi dậy không sở hữu hệ thống phòng không đủ mạnh. Việc số lượng máy bay bị mất trong chiến dịch tại Iran không quá nhiều cũng phần nào phản ánh khả năng tác chiến của không quân Mỹ, trong bối cảnh các máy bay của họ vẫn thường xuyên bị nhắm mục tiêu.
Trong môi trường tác chiến có mức độ đe dọa cao như tại Iran, ông Cantwell cho biết các phi công luôn phải duy trì trạng thái cảnh giác tối đa trước các nguy cơ từ tên lửa, đồng thời áp dụng những biện pháp né tránh phù hợp với từng loại vũ khí.
Trong trường hợp buộc phải phóng ghế thoát hiểm, phi công được huấn luyện kỹ lưỡng để xử lý tình huống sau khi tiếp đất, bao gồm kiểm tra chấn thương và phát tín hiệu vị trí để lực lượng cứu hộ có thể tiếp cận.
Tuy nhiên, đối phương cũng có thể tìm cách gây nhiễu hoặc đánh lừa các tín hiệu này, khiến quá trình giải cứu trở nên phức tạp hơn.
Phương Tây đưa ra tuyên bố bất ngờ về ông Putin
Từ những diễn biến căng thẳng xoay quanh chiến dịch giải cứu phi công Mỹ, nhiều phân tích cho rằng tác động của cuộc xung đột không chỉ dừng lại ở chiến trường, mà còn lan rộng tới cục diện địa chính trị toàn cầu.
Theo các phân tích được dẫn lại từ The Atlantic, những quyết sách và hành động của Tổng thống Mỹ ông Donald Trump tại Trung Đông đã giáng một đòn vào châu Âu, đồng thời "tặng quà" cho Tổng thống Nga ông Vladimir Putin.
Tổng thống Nga Vladimir Putin. Ảnh: RIA
Bài viết nêu rõ, đối với các đối tác và đồng minh châu Âu của Mỹ, cuộc chiến với Iran đã trở thành một cú удар chiến lược nghiêm trọng. Trong bối cảnh Nga và Ukraine đang rơi vào một cuộc xung đột tiêu hao kéo dài, nơi bên nào trụ vững lâu hơn sẽ giành lợi thế, thì chiến sự tại Iran lại đang hỗ trợ Nga cả về vật chất lẫn tâm lý, đồng thời gây bất lợi cho Ukraine.
Bài báo cũng lưu ý rằng trong khi Moscow hưởng lợi từ nguồn thu gia tăng nhờ giá dầu cao, các quốc gia vùng Vịnh Ba Tư lại đang nhanh chóng tiêu hao kho tên lửa đánh chặn phòng không của Mỹ — nguồn lực hạn chế mà Tổng thống Ukraine ông Zelensky đặc biệt cần.
Ngoài ra, quyết định của ông Trump về việc dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt đối với dầu mỏ Nga, bất chấp sự phản đối của Đức, Nhật Bản, Anh, Pháp, Canada và Liên minh châu Âu, được cho là một hành động thể hiện rằng Washington "không thực sự quan tâm tới lợi ích và mong muốn của các đồng minh châu Âu".
Chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel nhằm vào Iran đã kéo dài hơn 1 tháng, với các đòn tấn công qua lại liên tiếp giữa hai bên. Sự leo thang này cũng khiến hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz — tuyến vận chuyển quan trọng đối với dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng từ các nước Ả Rập — gần như bị đình trệ hoàn toàn.
Minh Minh (Theo Reuters, The Hill, RIA)
