Làng Sảo Há là một ngôi làng nhỏ của người Mông nằm giữa đại ngàn, thuộc thôn Khó Chơ (xã Vần Chải, huyện Đồng Văn, Hà Giang, có độ cao khoảng 1.500 m so với mực nước biển. Theo tiếng H’Mông, Sảo Há có nghĩa là “thung lũng trên cao”. Cái tên đã nói lên tất cả. Sự xa xôi heo hút cũng như độ nguy hiểm mà bạn phải vượt qua khi đến thăm nơi đây.
Không giống như Lô Lô Chải, làng Sảo Há chưa được định vị chính xác trên Google Maps. Vì thế du khách muốn đến đây có thể tìm kiếm “Khó Chơ”. Từ huyện Yên Minh, bạn phải vượt hết một con đèo trên đường Hạnh Phúc dài gần 17km len lỏi quanh núi. Đến chân dốc Thẩm Mã lại theo chỉ dẫn tìm về xã Vần Chải rồi tiếp tục hỏi đường đến làng.
Để đến được làng Sảo Há nằm sâu trong rừng, du khách có thể di chuyển bằng xe máy trên quãng đường dài khoảng hai km, với nhiều dốc cua nguy hiểm. Nếu đi bộ, du khách sẽ mất khoảng từ 30 phút đến một giờ tùy tốc độ đi.
Đường vào làng chỉ là con đường mòn với đất đá lởm chởm, đồi dốc ngược. Vậy nên du khách chỉ có thể đi xe máy hoặc đi bộ. Người đi xe hai tay căng cứng giữ tay lái. Hai chân luôn phải giữ thăng bằng dưới mặt đất. Đặc biệt, làng Sảo Há không có điện, nước, hay sóng điện thoại. Vì thế bạn hãy chuẩn bị thật kỹ cho chuyến đi của mình.
Trong làng có 22 hộ dân người Mông đều mang họ Vàng, sống thành một khu. Những nếp nhà trình tường (tường nhà đắp bằng đất), lợp mái âm dương nằm thành cụm, được bao bọc bởi khu rừng cổ thụ nguyên sinh rộng khoảng 500 ha.
Đặc trưng của làng Sảo Há là những hàng rào xếp bằng đá cao khoảng 1,5 m. Những viên đá xếp khít nhau, dù không có vật liệu kết dính nhưng vững chắc, qua hàng chục năm không bị đổ, đã phủ đầy rêu xanh.
Khung cảnh bình yên tại ngôi làng.
Đến với thôn Khó Chớ, du khách sẽ được nghe kể về một tích xưa liên quan đến Hang Phỉ. Khoảng năm 1957 - 1958, Vàng Vạn Ly là thủ lĩnh nhóm thổ phỉ (những kẻ cướp bóc ở địa phương) có tiếng, chống phá chính quyền. Khi thất bại, Vàng Vạn Ly cùng các con trốn vào một hang núi thuộc địa phận xã Vần Chải.
Sau khi Vàng Vạn Ly được vận động ra đầu thú, cuộc sống của người dân nơi đây yên bình trở lại. Hang Phỉ hiện tại được cho là nơi Vàng Vạn Ly ẩn nấp.
Bên cạnh khu rừng cổ thụ nguyên sinh và Hang Phỉ, Sảo Há còn có rừng trúc, nhà cổ, miếu Sảo Há để du khách tham quan. Hiện ở làng chưa có dịch vụ du lịch, một số đoàn khách lựa chọn cắm trại ở rừng trúc, tận hưởng không khí trong lành, yên tĩnh giữa thiên nhiên.
Làng Sảo Há đẹp nhất là vào mùa xuân khi những cây đào nở hoa rực rỡ, mang lại sức sống cho ngôi làng. Mùa hạ, mùa thu thì mây bay lảng bảng trên đường đi. Mùa đông thì lạnh và sương mù bao phủ, âm u cả ngày. Vì thế, ngôi làng không hẳn tịch mịch, rùng rợn như trong phim mà ngược lại rất đỗi yên bình và trầm mặc.
Do địa thế hiểm trở, người dân trong làng sống theo phương thức tự cung tự cấp. Xung quanh làng, người dân trồng cây lanh để làm nguyên liệu dệt vải thủ công.
Những người dân thân thiện, hiếu khách.
Ngôi làng Sảo Há là bối cảnh của bộ phim "Tết ở làng địa ngục" khởi chiếu cuối tháng 10 và "Kẻ ăn hồn" - bộ phim tiếp nối, ra mắt vào tháng 12.
"Tết ở làng địa ngục" là bộ phim truyền hình kinh dị cổ trang của Việt Nam được chuyển thể từ tiểu thuyết cùng tên. Nội dung xoay quanh ngôi làng biệt lập nằm sâu trong rừng có tên là "làng địa ngục", nơi ẩn dật của hậu duệ của một băng cướp khét tiếng. Do tội ác của ông cha ngày trước, người dân làng gặp phải những chuyện kỳ dị xảy ra vào đúng dịp Tết âm lịch.
Không điện, không nước, không sóng điện thoại, ngôi làng, mang cảm giác hoang vu, trầm uất, phù hợp với không khí của bộ phim, anh Giàng A Phớn, Giám đốc một công ty du lịch ở Hà Giang, đến trải nghiệm làng vào ngày 9/11 nhận xét.
