Trong khoảng một năm trở lại đây, vấn đề dạy thêm - học thêm nhiều lần trở thành chủ đề "nóng" tại nghị trường Quốc hội cũng như trong đời sống xã hội. Trước mỗi kỳ họp, trong các kiến nghị của cử tri gửi tới cơ quan chức năng, câu chuyện này thường xuyên được nhắc đến khi không ít phụ huynh bày tỏ băn khoăn về tình trạng một số nhà trường, giáo viên vẫn tìm cách "lách luật" để tổ chức dạy thêm có thu tiền đối với học sinh.
Điều khiến dư luận trăn trở là trong khi việc quản lý dạy thêm, học thêm ngày càng được siết chặt thì áp lực chương trình học và thi cử vẫn còn lớn. Nhiều ý kiến cho rằng đề thi tuyển sinh của một số trường chuyên, trường năng khiếu hoặc các trường có tính chất đặc thù vẫn có mức độ phân hóa cao.
Những điều này khiến học sinh nếu không được luyện tập thêm rất khó đạt kết quả như mong muốn. Bài toán đặt ra là làm thế nào để vừa quản lý hiệu quả hoạt động dạy thêm, học thêm, vừa bảo đảm học sinh có đủ điều kiện tiếp cận kiến thức và kỹ năng cần thiết cho các kỳ thi quan trọng
Phụ huynh, học sinh lo thiếu thời gian luyện tập khi siết dạy thêm
Không ít phụ huynh cho rằng việc siết chặt quản lý dạy thêm, học thêm là cần thiết nhằm giảm áp lực học tập cho học sinh và hạn chế tình trạng học thêm tràn lan. Tuy nhiên, nhiều gia đình vẫn băn khoăn khi thời lượng học chính khóa còn hạn chế trong khi mỗi tiết học thường phải tiếp cận nội dung mới.
"Chúng tôi ủng hộ việc quản lý chặt dạy thêm, học thêm để học sinh có thời gian nghỉ ngơi. Nhưng thực tế mỗi tiết học trên lớp chỉ khoảng 45 phút, chủ yếu là học kiến thức mới, còn thời gian luyện tập không nhiều. Nếu nhà trường có thêm các tiết ôn tập, luyện tập ngay tại trường thì phụ huynh cũng yên tâm hơn", chị Hoàng Lan - một phụ huynh có con học THCS tại Lạng Sơn chia sẻ.
Từ góc nhìn của học sinh, nhiều em cho biết việc tiếp nhận kiến thức mới liên tục trong mỗi tiết học khiến các em đôi khi chưa kịp hiểu sâu bài học.
"Trong giờ học, thầy cô thường giới thiệu bài mới nên thời gian làm bài tập chưa nhiều. Nếu không tự học tốt ở nhà thì rất dễ quên hoặc chưa hiểu kỹ. Chúng em mong có thêm các tiết luyện tập trên lớp để được thầy cô hướng dẫn kỹ hơn", em An Thành Đạt, học sinh lớp 9 Trường THCS Lê Hồng Phong (Hà Đông, Hà Nội) bày tỏ.
Theo học sinh này, việc được làm nhiều dạng bài tập và được giáo viên giải thích trực tiếp sẽ giúp các em nắm chắc kiến thức, đồng thời tự tin hơn khi làm bài kiểm tra hoặc chuẩn bị cho các kỳ thi quan trọng.
Cần tăng thời lượng học và ôn tập cho học sinh
Theo cô Trần Thị Thơ - giáo viên Trường THPT Hoàng Văn Thụ (Hà Nội), hiện nay với nhiều môn học chỉ có 2 tiết/tuần, mỗi tiết 45 phút, tương ứng mỗi buổi học gần như phải hoàn thành một bài mới với một đơn vị kiến thức mới.
"Thời lượng 45 phút trên lớp chỉ vừa đủ để học sinh tiếp cận nội dung bài học, còn việc ôn tập và luyện tập chủ yếu phụ thuộc vào khả năng tự học của học sinh ở nhà. Trong khi đó, nếu học sinh không có tính tự giác và chủ động cao, các em thường cần đến lớp học thêm để được giáo viên hướng dẫn ôn tập, luyện tập và củng cố kiến thức", cô Thơ chia sẻ.
Theo nữ giáo viên, kiến thức trong sách giáo khoa không quá khó nhưng dung lượng khá dài, mỗi tiết học đều là nội dung mới. Vì vậy, để học sinh có thể làm bài tốt và rèn luyện thêm kỹ năng tư duy, cần tăng thêm thời lượng cho các tiết ôn tập, luyện tập hoặc bổ sung thêm tiết học cho mỗi bài.
"Bên cạnh đó, cấu trúc đề thi hiện nay đã có tính phân hóa khá cao. Do đó, sách giáo khoa cũng nên xây dựng các dạng bài tập tương tự cấu trúc đề thi để bảo đảm nguyên tắc "học gì thi nấy", tránh tình trạng đề thi xuất hiện những dạng bài học sinh chỉ được tiếp cận tại các lớp học thêm", cô Thơ đề xuất.
Cần tăng thời lượng học và ôn tập cho học sinh.
Từ góc độ quản lý, một Hiệu trưởng trường liên cấp Tiểu học, Trung học tại Nghệ An cho rằng vấn đề dạy thêm, học thêm thời gian qua xuất hiện nhiều ý kiến trái chiều, bởi trong hầu hết các gia đình đều có con em đang học phổ thông.
"Theo tôi, điều này đến từ điều kiện kinh tế, nhận thức xã hội và mức độ đầu tư cho giáo dục của mỗi gia đình khác nhau nên quan điểm về việc học thêm cũng rất đa dạng.
Tại địa bàn tôi quản lý, nhà trường đang triển khai mô hình dạy học 2 buổi/ngày kết hợp với các hoạt động học tăng cường tại trường. Theo tôi, cách làm này giúp nhà trường quản lý tốt hơn chất lượng học tập của học sinh cũng như hoạt động chuyên môn của giáo viên", nữ Hiệu trưởng chia sẻ.
Theo Hiệu trưởng này, khi học sinh được học tập đầy đủ trong nhà trường, chất lượng dạy học được đảm bảo hơn. Đồng thời chi phí học tập cũng giảm bớt so với việc phải tham gia các lớp học thêm bên ngoài.
"Để nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông cần có nhiều giải pháp đồng bộ như giảm sĩ số học sinh/lớp, tăng tỷ lệ giáo viên trên lớp và tiếp tục đầu tư cơ sở vật chất cho các trường học", nữ Hiệu trưởng nhận định.
Bên cạnh đó, theo nữ Hiệu trưởng đội ngũ quản lý giáo dục cần là những người vừa có năng lực chuyên môn, vừa có năng lực quản lý và thực sự tâm huyết với nghề. Hiện nay, ở một số nơi sĩ số học sinh trên lớp vẫn vượt chuẩn, tỷ lệ giáo viên chưa đáp ứng yêu cầu và cơ cấu giáo viên giữa các môn học chưa đồng đều, đặc biệt là các môn năng khiếu.
Phó Chủ tịch Quốc hội: Chi phí học thêm tăng sau khi có Thông tư 29
Mới đây, tại phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về báo cáo công tác dân nguyện, nhiều vấn đề cử tri quan tâm đã được các đại biểu nêu ra, trong đó có câu chuyện dạy thêm, học thêm.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh cho biết, thời gian qua dư luận và cử tri phản ánh nhiều về việc chi phí học thêm của học sinh tăng cao sau khi Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Thông tư 29 về dạy thêm, học thêm.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh, chiều 2/3 (Ảnh: Cổng Thông tin điện tử Quốc hội).
Theo bà Thanh, thực tế cho thấy hiện nay việc dạy thêm không còn tổ chức trong trường học như trước mà chủ yếu chuyển ra các trung tâm bên ngoài. Điều này kéo theo nhiều chi phí phát sinh như thuê địa điểm, chi phí đi lại của giáo viên và học sinh, khiến tổng chi phí học thêm của phụ huynh tăng lên.
"Chi phí dạy thêm, học thêm vì vậy cũng trở thành nỗi lo của nhiều phụ huynh", Phó Chủ tịch Quốc hội nêu ý kiến, đồng thời cho biết các cơ quan đang đánh giá lại việc triển khai Thông tư 29 để có những điều chỉnh phù hợp nếu cần thiết.
Hơn một năm kể từ khi Thông tư 29 của Bộ GD&ĐT về dạy thêm, học thêm có hiệu lực (từ ngày 14/2/2025), hoạt động dạy thêm trên cả nước đã có nhiều thay đổi. Quy định mới được kỳ vọng siết chặt tình trạng dạy thêm tràn lan, trong đó giáo viên không được dạy thêm có thu tiền đối với chính học sinh mình đang giảng dạy ở trường.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy dư luận vẫn chưa "hạ nhiệt", khi nhiều nơi xuất hiện các cách "lách luật" như tổ chức lớp bồi dưỡng, câu lạc bộ học tập hoặc chuyển học sinh sang các trung tâm bên ngoài do chính giáo viên giảng dạy, kéo theo nhiều hệ lụy và bức xúc từ phụ huynh.
