Gùi là loại cây mọc hoang dã, phân bổ chủ yếu ở khu vực Tây Nguyên và một số tỉnh miền Tây như An Giang, Tây Ninh - những nơi vẫn còn lưu giữ được các cánh rừng già tự nhiên. Quả của loại cây này có vị chua ngọt đặc trưng.
Theo tờ Thời báo Văn học Nghệ thuật, dù trước đây chưa được nhiều người chú ý, quả gùi nay đã dần trở thành một món sản vật lạ miệng, thu hút thực khách gần xa tìm mua nhờ ưu điểm sạch, lành tính và tươi ngon.
Gùi là loại cây mọc hoang dã, phân bổ chủ yếu ở khu vực Tây Nguyên và một số tỉnh miền Tây. Ảnh: Dân Việt
Theo kinh nghiệm của người dân địa phương, mùa quả gùi thường bắt đầu từ khoảng tháng 3 đến tháng 5 dương lịch hằng năm.
Khi quả gùi chuyển từ màu xanh (chứa nhiều nhựa, không thể ăn) sang màu vàng cam và treo lúc lỉu trên cành cũng là lúc quả chín, tỏa hương thơm và đạt hương vị ngon nhất. Vào mùa này, bà con lại rủ nhau vào rừng hái quả để mang về thưởng thức hoặc bán cho thương lái.
Chia sẻ về loại quả này trên báo VietNamnet, chị Mai Chi, một tiểu thương chuyên cung cấp trái gùi chín ở phường Vĩnh Tế (tỉnh An Giang) cho biết, trước đây cây gùi mọc nhiều trên núi, đến mùa trái chín rụng, người dân chủ yếu nhặt ăn để giải khát lúc đi rừng hoặc ăn cho vui.
Tuy nhiên vài năm trở lại đây, khi quả gùi được du khách biết đến nhiều hơn, bà con đã chủ động đi hái mang về bán. Việc thu hoạch loại quả này cũng không hề dễ dàng.
Theo chị Chi, cây gùi là dạng thân leo, thường bám vào những cây cổ thụ cao hàng chục mét. Do đó, người dân muốn hái quả phải có kinh nghiệm leo trèo, đu người ra các nhánh hoặc dùng móc chuyên dụng kéo cành lại gần. Quá trình hái cũng đòi hỏi sự khéo léo để bảo vệ những trái còn non trên cành.
Quả gùi chín ăn ngon nhưng khá hiếm, mỗi năm chỉ xuất hiện trong vòng 1 đến 2 tháng. Loại quả này cũng khó bảo quản được lâu. Chính vì sự khan hiếm và sự tò mò của thực khách, giá bán tại các thành phố thường cao hơn nhiều so với vùng bản địa.
Quả gùi dầm đường, thêm chút đá thành thức uống giải nhiệt lạ miệng. Ảnh: Lâm Lu Na/VietNamnet
Cụ thể, quả gùi chín được bán tại chỗ chỉ dao động khoảng 40.000 – 50.000 đồng/kg, nhưng khi vận chuyển đến các địa phương khác, giá có thể đội lên mức 120.000 - 150.000 đồng/kg tùy thời điểm.
Về cách thưởng thức, nữ tiểu thương hướng dẫn thực khách chỉ cần rửa sạch là có thể ăn cả vỏ hoặc lột vỏ tùy sở thích, mỗi cách lại mang đến một cảm nhận hương vị riêng. Dù vậy, người ăn cần đặc biệt lưu ý tránh cắn phải hạt vì hạt gùi rất đắng.
Từng có dịp thưởng thức loại trái cây này, chị Khánh Huyền (ngụ TP.HCM) tỏ ra bất ngờ vì hương vị khác xa tưởng tượng. Chị nhận xét quả gùi có vẻ ngoài khá giống quả lê-ki-ma (miền Bắc gọi là quả trứng gà) nhưng vỏ mỏng hơn, phần ruột mềm dẻo, bên trong vàng ươm, chia thành nhiều múi nhỏ như mít và mang vị chua ngọt tương tự măng cụt.
Chị Huyền chia sẻ thêm rằng, cảm giác ban đầu khi ăn là vị chua ngọt xen lẫn, nhưng một lát sau vị chua sẽ tan biến, để lại vị ngọt lạ cùng mùi thơm rất đặc trưng. Ngoài cách ăn trực tiếp, quả gùi còn có thể được biến tấu thành nhiều thức quà vặt hấp dẫn khác như lắc muối ớt, xay sinh tố hoặc dầm đá đường để giải khát.
Quả gùi chín được bán tại chỗ chỉ dao động khoảng 40.000 – 50.000 đồng/kg, nhưng khi vận chuyển đến các địa phương khác, giá có thể đội lên mức 120.000 - 150.000 đồng/kg tùy thời điểm. Ảnh: Thời báo Văn học Nghệ thuật
