Những hình ảnh về một buổi kiểm tra thể chất tại Trung Quốc gần đây thu hút sự chú ý trên mạng xã hội. Trong đó, một nhóm nam thanh niên đứng thành hàng, đồng loạt giơ hai tay lên cao, trong khi người làm nhiệm vụ kiểm tra lần lượt tiến sát vùng nách từng người. Ở một hình ảnh khác, người kiểm tra dường như đưa một miếng gạc lên mũi để xác định mùi.
Thoạt nhìn, đây có thể là một khâu kiểm tra khá lạ. Tuy nhiên, theo các tài liệu hướng dẫn khám tuyển quân được công bố tại Trung Quốc, mùi vùng nách thực sự nằm trong nội dung kiểm tra. Tình trạng nặng có thể khiến ứng viên không đạt tiêu chuẩn; tình trạng nhẹ có thể vẫn đáp ứng tiêu chuẩn chung nhưng không phù hợp với một số nhóm quân nhân đặc biệt.
Kẹp gạc 10-20 giây, khoảng cách 1 mét để phân biệt mức độ
Theo Tiêu chuẩn kiểm tra thể chất công dân nhập ngũ được đăng tải trên Mạng tuyển quân toàn quốc Trung Quốc (National Conscription Network), hôi nách mức độ nặng thuộc trường hợp không đạt tiêu chuẩn. Với mức độ nhẹ, ứng viên vẫn có thể đạt tiêu chuẩn chung, song không đáp ứng yêu cầu của một số nhóm quân nhân đặc biệt.
Điều khiến nhiều người bất ngờ không chỉ nằm ở việc mùi cơ thể được đưa vào tiêu chuẩn tuyển quân, mà còn ở cách xác định mức độ.
Trong tài liệu hướng dẫn khám tuyển quân năm 2026 do Bộ phận Vũ trang Nhân dân thuộc Học viện Công nghệ An Dương đăng tải, hôi nách nhẹ có thể được kiểm tra bằng cách kẹp một miếng gạc vào vùng nách trong khoảng 10-20 giây. Sau khi lấy ra, nếu có thể nhận thấy mùi đặc trưng trên miếng gạc thì được xác định thuộc mức độ nhẹ.
Với mức độ nặng, cách nhận biết trực quan hơn: khi ứng viên mặc quần áo bình thường, ở khoảng cách khoảng 1 mét vẫn có thể nhận thấy rõ mùi vùng nách.
Theo tiêu chuẩn khám sức khỏe nhập ngũ, hôi nách nặng không đạt. Trường hợp nhẹ không nhất thiết khiến ứng viên mất cơ hội nhập ngũ, nhưng có thể không đạt đối với một số vị trí có yêu cầu đặc biệt như lính xe tăng, nhân sự trên tàu mặt nước, tàu ngầm hoặc thợ lặn.
Đáng chú ý, cách kiểm tra này không chỉ được đề cập trên giấy tờ. Năm 2022, một tài khoản có tên 小鹿医生 (Bác sĩ Tiểu Lộc), tự giới thiệu làm việc trong lĩnh vực ngoại khoa và từng tham gia khám tuyển quân, đã đăng trên Zhihu bài viết “Ghi lại toàn bộ quá trình khám ngoại khoa tuyển quân”.
Theo lời kể, đợt khám mà người này tham gia có gần 60 ứng viên, được chia thành 8 nhóm, mỗi nhóm khoảng 7-8 người. Trong phần khám ngoại khoa, ngoài đo chiều cao và cân nặng, các ứng viên còn phải thực hiện một số động tác như ngồi xổm, chạy, nâng cao đùi, đi kiểu “vịt”, chống đẩy, nhảy cóc và jumping jack.
Những động tác này giúp bác sĩ quan sát khả năng vận động, sự phối hợp của cơ thể và có thể khiến ứng viên ra mồ hôi. Sau đó mới đến một khâu khá đặc biệt.
“Sau khi mọi người ra mồ hôi, tất cả giơ hai tay lên. Hai bác sĩ lần lượt đi qua để kiểm tra mùi vùng nách”, người này kể lại.
Mô tả trên khá tương đồng với những hình ảnh về cảnh các nam thanh niên đứng thành hàng, giơ hai tay trong lúc người kiểm tra tiến sát vùng nách đang được chia sẻ trên mạng xã hội. Tuy nhiên, hiện chưa có đủ thông tin độc lập để xác định địa điểm, thời gian cũng như nguồn gốc ban đầu của những hình ảnh này.
Từ ngồi xổm đến hình xăm đều được kiểm tra
Hôi nách chỉ là một phần nhỏ trong quy trình khám sức khỏe khá chi tiết.
Theo các tiêu chuẩn được dẫn chiếu trong tuyển quân Trung Quốc, nam giới phải cao từ 160 cm, nữ từ 158 cm. BMI của nam nằm trong khoảng từ 17,5 đến dưới 30, trong khi nữ từ 17 đến dưới 24. Với một số vị trí đặc biệt, yêu cầu có thể chặt chẽ hơn.
Khả năng vận động của cơ thể cũng được kiểm tra. Trong bài chia sẻ trên Zhihu, bác sĩ kể các ứng viên được yêu cầu quay đầu, xoay cổ tay, chống tay vào hông rồi ôm đầu ngồi xổm. Tư thế ngồi xổm là một trong những động tác được chú ý để phát hiện các vấn đề liên quan đến hệ vận động.
Sau đó, bác sĩ tiếp tục quan sát lồng ngực, khuỷu tay, chân và lòng bàn chân. Những bất thường như biến dạng lồng ngực, hạn chế vận động, chân chữ X/O hoặc bàn chân bẹt ở mức độ nhất định đều được xem xét.
Da trên cơ thể cũng nằm trong phạm vi kiểm tra nhằm phát hiện sẹo, bệnh da liễu hoặc hình xăm. Riêng hình xăm, tiêu chuẩn quy định theo vị trí và kích thước. Hình xăm ở mặt và cổ không đạt. Với những phần cơ thể lộ ra khi mặc trang phục huấn luyện thể lực tiêu chuẩn, hình xăm có chiều dài lớn nhất trên 3 cm không đạt; tại các vị trí khác trên cơ thể, ngưỡng này là trên 10 cm.
Một chi tiết dễ gây bất ngờ là nam giới xăm chân mày, xăm mí mắt hoặc xăm môi cũng được xếp vào trường hợp không đạt tiêu chuẩn. Với nữ giới, xăm môi cũng không đạt.
Thị lực cũng có ngưỡng cụ thể. Nếu thị lực không kính của bất kỳ mắt nào dưới 4,5, ứng viên không đạt. Người từng phẫu thuật laser điều trị tật khúc xạ vẫn có thể đủ điều kiện nếu đã phẫu thuật trên 6 tháng, không có biến chứng, thị lực không kính mỗi mắt đạt 4,8 và kiểm tra đáy mắt bình thường, ngoại trừ một số nhóm quân nhân có yêu cầu riêng.
Răng miệng cũng được kiểm tra. Theo hướng dẫn khám tuyển, trường hợp có trên 3 răng sâu ở mức độ sâu hoặc nặng, mất quá số răng được quy định hoặc mắc một số bệnh răng miệng ảnh hưởng đến chức năng nhai có thể không đạt. Tuy nhiên, răng sâu hoặc răng mất đã được điều trị, phục hồi tốt sẽ được đánh giá theo tình trạng thực tế.
Bàn chân cũng được kiểm tra để phát hiện bàn chân bẹt. Theo tiêu chuẩn được dẫn chiếu, trường hợp vòm bàn chân biến mất hoàn toàn không đạt yêu cầu.
Từ việc quan sát dáng đi, khả năng ngồi xổm, kiểm tra từng vùng da cho đến đánh giá mùi cơ thể, quy trình cho thấy khám tuyển quân tại Trung Quốc không chỉ dựa vào những chỉ số quen thuộc như chiều cao, cân nặng hay thị lực.
Riêng với mùi vùng nách, một vấn đề tưởng như nhỏ trong sinh hoạt hằng ngày lại được phân loại bằng những cách cụ thể: kẹp gạc 10-20 giây để kiểm tra trường hợp nhẹ và đánh giá khả năng nhận thấy mùi ở khoảng cách khoảng 1 mét đối với trường hợp nặng.
Cũng cần lưu ý, đây không phải toàn bộ một bộ tiêu chuẩn mới được Trung Quốc ban hành riêng trong năm 2026. Nhiều quy định đã xuất hiện trong Tiêu chuẩn kiểm tra thể chất công dân nhập ngũ từ trước và tiếp tục được các cơ quan, địa phương dẫn chiếu trong quá trình tuyển quân năm nay. Các tiêu chí cụ thể có thể khác nhau tùy nhóm quân nhân, vị trí và hướng dẫn áp dụng tại từng thời điểm.
Nguồn: National Conscription Network, Anyang Institute of Technology, Beijing Daily, Zhihu
Minh Ngọc
