Bên cạnh "bức tường drone" dày đặc trên không, rào cản chính ngăn cản các đợt tấn công bộc phá, di chuyển nhanh và sâu trong chiến dịch quân sự chính là những bãi mìn đa tầng được rải dày đặc.
Nếu như vào năm 2023, hệ thống bãi mìn này từng giúp chặn đứng đợt phản công của phía Ukraine, thì hiện nay nó lại đang trở thành đá hộc cản bước tiến của Quân đội Nga.
Trở ngại lớn nhất trong việc mở lối qua các bãi mìn nằm ở chỗ: bản thân các phương tiện cơ giới rà phá mìn đã trở thành mục tiêu ưu tiên hàng đầu của toán vận hành drone cảm tử và pháo binh tầm xa.
Trong khi đó, tính năng rải mìn từ xa bằng thiết bị bay không người lái và pháo phản lực bắn loạt lại cho phép đối phương tái lập các bãi mìn chống tăng và chống bộ binh trên những đoạn đường vừa được dọn sạch chỉ trong vài giờ đồng hồ.
Lực lượng công binh Nga và những điểm yếu chí mạng
Quân đội Nga hiện sở hữu dàn xe rà phá mìn chuyên dụng đa dạng, bao gồm cả các mẫu xe thời Liên Xô đã qua kiểm chứng lẫn các tổ hợp tân tiến. Dẫu vậy, trước sự bùng nổ của "cuộc chiến drone", từng loại khí tài này đều bộc lộ những điểm yếu chí mạng.
Xe rà phá mìn UR-77 "Zmey Gorynych" - "Rồng lửa" cùng biến thể hiện đại hơn "Meteor" hoạt động theo nguyên lý phóng tên lửa kéo theo dây cáp chứa hàng tấn chất nổ dẻo. Sóng xung kích từ vụ nổ dây cáp sẽ làm nổ dây chuyền các quả mìn đè nổ trong bán kính khoảng 6 mét. Tuy nhiên, nhược điểm lớn nhất của chúng lại nằm ở tính dễ bị tổn thương.
Do chiếc xe giáp nhẹ này mang theo lượng lớn chất nổ dẻo, nó trở thành mồi ngon hàng đầu cho các tay lái drone. Chỉ cần một chiếc drone cảm tử đánh trúng cũng đủ gây nổ dây chuyền toàn bộ cơ số đạn, hủy diệt hoàn toàn xe cùng kíp lái. Mặt khác, sóng xung kích từ vụ nổ hoàn toàn vô tác dụng trước các loại mìn từ tính có ngòi nổ đếm đè.
Đối với xe rà phá mìn hạng nặng BMR-3M "Vepr", dòng xe này được phát triển trên khung gầm xe tăng T-72 hoặc T-90, trang bị dàn cào mìn hạng nặng thuộc dòng KMT-7 hoặc TMT-K. BMR-3M xử lý rất hiệu quả mìn cơ học TM-62 bằng cách dùng các đĩa thép đè nổ trực tiếp.
Dù sở hữu lớp giáp chống đạn động năng mạnh mẽ cùng giáp phản ứng nổ kiên cố, BMR-3M lại "mù" hoàn toàn trước mìn từ tính vì mìn sẽ nổ ngay dưới gầm xe nằm phía sau dàn cào. Ngoài ra, khoang động cơ và truyền động của xe cũng rất dễ bị tổn thương trước các đợt tập kích drone từ trên cao.
Ở một hướng tiếp cận khác, xe rà phá mìn từ xa "Listva" trên khung gầm xe thiết giáp bánh hơi "Bulat" được trang bị ăn-ten vi sóng parabol nhô ra ngoài. Ăn-ten này tạo ra xung điện từ định hướng công suất cao, có khả năng thiêu rụi vi mạch của ngòi nổ điện tử và mìn điều khiển bằng sóng vô tuyến ở khoảng cách lên tới 100 mét.
Mặc dù vô hiệu hóa được các loại ngòi nổ điện tử phức tạp mà không cần tiếp xúc, "Listva" lại mang lớp giáp mỏng chỉ chống được đạn bộ binh nên không thể hoạt động trên tiền tuyến. Xe cũng bất lực hoàn toàn trước mìn đè nổ cơ học vốn không có bảng mạch. Do đó, "Listva" không được triển khai chiến đấu thực địa tại vùng chiến sự mà chỉ dùng để mở đường cho các xe phóng tên lửa chiến lược như "Topol" và "Yars" ở hậu phương.
Lời giải từ khung gầm T-80 và công nghệ vi sóng ẩn mình
Một tổ hợp rà phá mìn lý tưởng trong kỷ nguyên mới đòi hỏi phải hội tụ đủ các tiêu chuẩn khắt khe: chống chịu tối đa trước drone cảm tử, dọn sạch đồng thời cả mìn cơ học lẫn mìn điện tử, và vận hành không người lái theo dạng vật tư tiêu hao. Việc kết hợp khung gầm xích của xe tăng T-80, gia cố tối đa lớp giáp, lắp dàn bánh lăn TMT-K và tích hợp công nghệ bức xạ vi sóng từ xe "Listva" đang mở ra một hướng đi đầy triển vọng.
Lý do khung gầm T-80 được ưu tiên lựa chọn nằm ở khối động cơ tuốc-bin khí GTD-1250 hoặc GTD-1500. So với động cơ diesel của T-90, động cơ tuốc-bin khí cung cấp mô-men xoắn cực đại ngay từ vòng tua đầu tiên, giúp kéo dàn cào TMT-K nặng 7,5 tấn trơn tru trên nền đất yếu mà không bị trượt xích hay chết máy. Quan trọng hơn, kết cấu hệ truyền động của T-80 cho phép trích xuất công suất năng lượng cực lớn trực tiếp từ trục tuốc-bin để cung cấp năng lượng cho các máy phát điện hạng nặng của hệ thống vi sóng.
Về kiến trúc bảo vệ, tháp pháo nguyên bản sẽ được tháo bỏ, toàn bộ thân xe 7 bánh chịu lực kéo dài được bọc trong một "lô-kốt di động" bằng thép hàn kiên cố, che chắn xích xe xuống tận sát mặt đất. Hộp giáp này được tích hợp hệ thống camera quan sát và phủ kín phía trên bằng các khối giáp phản ứng nổ "Relikt" nhằm triệt hạ đầu đạn xuyên lõm của drone. Ở phần mũi xe, dàn bánh lăn cơ học TMT-K sẽ đảm nhận việc trực tiếp đè nổ các loại mìn cơ học TM-62.
Để giải bài toán mìn điện tử và drone tập kích mà không bị tổn thương như ăn-ten parabol nhô ra ngoài của xe "Listva", các kỹ sư có thể tích hợp mảng ăn-ten ống dẫn sóng xẻ rãnh hoặc ăn-ten loa dạng phẳng ngay vào hai bên hông và trên mái của lớp giáp. Bề mặt bên ngoài của ăn-ten được bảo vệ khỏi mảnh văng bằng các tấm gốm công nghiệp siêu bền như nhôm ô-xít, nitrit silicon hoặc nhựa cường lực sợi thủy tinh chuyên dụng.
Nhờ thiết kế này, máy phát chân không công suất lớn bên trong xe có thể an tâm phát ra các xung gigawatt xuyên qua lớp giáp thấu sóng. Một phần năng lượng vi sóng chiếu thẳng xuống dưới dàn bánh lăn để kích nổ mìn từ tính từ xa; phần năng lượng còn lại tỏa ra hai bên và hướng lên trên theo hình quạt, biến toàn bộ linh kiện điện tử của các dòng mìn đột hông hay drone đang lao tới thành silicon nóng chảy.
Quốc Vinh (Theo Topcor)
