Tỷ lệ khiếu nại trên mỗi 10.000 xe bán ra đang xấu đi
Năm 2025, nền tảng tiếp nhận khiếu nại ô tô 12365auto ghi nhận 227.803 vụ hợp lệ, tăng 31,6% so với năm trước đó. Cùng năm, doanh số bán lẻ xe con toàn thị trường chỉ tăng 3,9%. Chính nền tảng này thừa nhận trong báo cáo thường niên rằng chỉ số chất lượng chung đi xuống vì tốc độ tăng khiếu nại đã vượt tốc độ tăng doanh số.
Cách đọc chính xác nhất là chia số khiếu nại cho lượng xe bán ra. Tính bình quân, cứ 10.000 xe tới tay khách hàng thì có 45,1 vụ khiếu nại trong năm 2024. Sang năm 2025, con số đó lên 58,4 vụ, mức cao nhất trong 5 năm gần đây.
Bước sang năm 2026, khoảng cách giữa hai chỉ số còn giãn rộng hơn. Trong tháng 6, khiếu nại ở nhóm xe con tăng 158,3% so với cùng kỳ, còn doanh số cùng phân khúc giảm 34,4%. Tới tháng 8, khiếu nại vẫn tăng 62,7% trong khi doanh số giảm hơn 33%. Bán ít xe đi nhưng nhận về nhiều đơn kêu ca hơn là tín hiệu không hãng nào muốn thấy.
Giá rẻ đang được trả bằng chất lượng của chuỗi cung ứng
Người trong ngành tại Trung Quốc không né tránh nguyên nhân. An Tiecheng, người đứng đầu Trung tâm Nghiên cứu Kỹ thuật Ô tô Trung Quốc, cho biết cạnh tranh quá mức đã kéo giá mua linh kiện giảm đều 10% đến 15% mỗi năm. Ông nói rằng khi biên lợi nhuận của nhà cung cấp bị bào mỏng, rất khó tránh việc họ hạ yêu cầu chất lượng ở một số khâu. Zhang Jinhua, lãnh đạo Hội Kỹ thuật Ô tô Trung Quốc, nhận định chiến tranh giá đang tạo rủi ro các hãng hy sinh chất lượng để đổi lấy sản lượng.
Áp lực đó còn hiện ra ở dòng tiền. Thống kê trên 16 hãng xe niêm yết cho thấy kỳ hạn thanh toán cho nhà cung cấp bình quân là 182 ngày, gần gấp đôi thông lệ của các tập đoàn quốc tế. Giữa năm 2025, một nhóm doanh nghiệp lớn đã cùng cam kết rút kỳ hạn về không quá 60 ngày sau khi cơ quan quản lý can thiệp. Đến cuối tháng 8/2026, báo chí trong nước vẫn ghi nhận nhiều nhà cung cấp chưa nhận đủ tiền. Tỷ suất lợi nhuận toàn ngành trong quý 1/2026 chỉ còn 3,2%, mức khó cho phép vừa hạ giá bán vừa nâng chuẩn kiểm soát chất lượng.
Tranh chấp mới nằm ở phần mềm và hậu mãi
Loại khiếu nại tăng nhanh nhất lại không phải hỏng hóc cơ khí. Riêng trong tháng 3/2026, hệ thống tiếp nhận phản ánh tiêu dùng quốc gia nhận hơn 12.000 vụ liên quan tới việc dung lượng pin bị giới hạn sau một bản cập nhật phần mềm, tăng khoảng 273% so với cùng kỳ. Nhiều chủ xe cho biết quãng đường mỗi lần sạc ngắn đi rõ rệt, còn đại lý trả lời rằng pin vẫn bình thường.
Nhóm khiếu nại về xe không đúng như quảng cáo cũng tăng 95,1% chỉ trong một tháng của năm 2026. Cơ quan quản lý sau đó buộc các hãng khai báo mọi đợt cập nhật từ xa và cấm dùng bản cập nhật để che giấu khuyết tật.
Cần sòng phẳng ở một điểm. Hai đợt khiếu nại phần cứng ồn ào nhất đầu năm 2026, gồm nứt lốp và gỉ sét thân vỏ, lại tập trung ở các mẫu xe liên doanh lắp ráp tại Trung Quốc. Khảo sát chất lượng xe mới của J.D. Power giữa năm 2026 còn cho thấy nhóm thương hiệu nội địa dùng động cơ xăng ghi nhận 218 lỗi trên mỗi 100 xe, tốt hơn nhóm thương hiệu quốc tế phổ thông.
Vấn đề là phần tăng của các thương hiệu nội địa rơi vào nhóm khác. Đó là tranh chấp khi hãng ra mẫu mới quá nhanh khiến người mua trước chịu thiệt, là dịch vụ hậu mãi hụt hơi, là cam kết bán hàng không khớp với thứ chủ xe nhận được. Những thứ đó không hiện lên trong bảng đo độ bền, nhưng người dùng lại cảm nhận rõ nhất sau vài tháng lăn bánh.
Vấn đề đi theo xe ra khỏi biên giới
Tại Nga, một chuỗi sửa chữa lớn ghi nhận 38.242 lượt xe Trung Quốc vào xưởng trong nửa đầu năm 2026, tăng 51% so với cùng kỳ. Cùng thời gian đó, lượng xe Trung Quốc đang lăn bánh tại Nga chỉ tăng khoảng 14%. Số lượt sửa chữa tăng nhanh hơn hẳn quy mô đội xe, và hơn một nửa số xe vào xưởng có tuổi đời dưới 3 năm.
Tại Thái Lan, hai cơ quan bảo vệ người tiêu dùng đã tiếp nhận tổng cộng 1.348 vụ khiếu nại liên quan tới xe điện. Thương hiệu Trung Quốc NETA chiếm tới 667 vụ, tương đương 1 khiếu nại cho mỗi 34 chiếc đã đăng ký. Công ty mẹ của thương hiệu này đã phá sản, kéo theo mạng lưới đại lý co lại và hàng nghìn chủ xe phải chờ phụ tùng.
Điều khiến các hãng xe Trung Quốc đau đầu không nằm ở một mẫu xe lỗi hay một đợt triệu hồi đơn lẻ. Nó nằm ở chỗ tỷ lệ khiếu nại trên mỗi 10.000 xe bán ra đang đi lên đúng lúc thị trường thu hẹp, nghĩa là uy tín bị bào mòn nhanh hơn tốc độ bán hàng.
PV
