Năm 2024, một hộ dân ở thành phố Bắc Hải, Quảng Tây, Trung Quốc, đã bị phạt 50.000 NDT (hơn 186 triệu đồng) vì tự ý khoan giếng mà không có giấy phép khai thác nước. Quyết định xử phạt này lập tức thu hút sự chú ý của dư luận địa phương.
Theo Baijiahao, gia đình anh Lý Minh (tên đã được thay đổi) sống trong một ngôi làng mới được quy hoạch vào phạm vi nội thành Bắc Hải. Theo kế hoạch, toàn bộ nhà cửa cũ bị phá bỏ, người dân được bố trí tái định cư trong những căn nhà mới khang trang hơn. Thông tin này ban đầu khiến cả làng phấn khởi vì đời sống sắp được cải thiện và cơ hội phát triển cũng rộng mở hơn.
Tuy nhiên, khi chuyển vào nhà mới, gia đình anh Lý lại phát sinh một vấn đề không ngờ tới: cả nhà đều không uống quen nước máy. Trước khi được chuyển vào nội thành, hầu như hộ dân nào trong làng cũng có một giếng riêng để lấy nước sinh hoạt. Nước giếng này “ngọt, mát, sạch và không có cặn”.
Không chịu được mùi vị của nước máy, gia đình anh Lý quyết định khoan một chiếc giếng ngay trong vườn nhà, giống như cách họ vẫn làm trước đây. Việc này tiêu tốn một khoản tiền không nhỏ, nhưng đổi lại, họ được dùng lại nguồn nước giếng quen thuộc, khiến sinh hoạt thường ngày trở nên thoải mái hơn.
“Cảm giác như cuộc sống cũ đã quay lại”, anh Lý chia sẻ.
Thế nhưng, niềm vui ấy không kéo dài lâu. Trong lúc cả nhà đang sử dụng nước giếng để giặt giũ, rửa rau, cán bộ Chi cục Thủy lợi địa phương bất ngờ đến nhà kiểm tra và lập biên bản xử phạt 50.000 NDT . Cả gia đình anh Lý sững sờ, cho rằng mức phạt quá bất hợp lý chỉ vì một cái giếng ngay trong khuôn viên nhà.
“Khoan giếng trong vườn nhà thì phạm luật gì? Cả làng chúng tôi ngày trước nhà nào chẳng có giếng”, anh Lý bức xúc.
Phía cơ quan chức năng giải thích: gia đình anh Lý đã tự ý khoan giếng mà không có giấy phép khai thác nước. Theo pháp luật Trung Quốc, việc khoan giếng có tác động đến nguồn nước ngầm - tài nguyên quốc gia. Bất kỳ đơn vị, cá nhân nào, trừ trường hợp nông nghiệp ứng phó khẩn cấp với hạn hán, bảo tồn giống cây trồng, đều phải xin phép cơ quan quản lý có liên quan, xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng nước ngầm, nộp phí quản lý tài nguyên nước.
Dù khoan giếng với mục đích sinh hoạt, anh Lý cũng phải xin phép để tránh gây nguy cơ sụt lún, xâm nhập mặn hoặc suy giảm nguồn nước ngầm. Ngoài ra, cơ quan chức năng còn cho rằng lượng nước gia đình khai thác không chỉ phục vụ nhu cầu sinh hoạt mà còn dùng cho hoạt động kinh doanh hồ bơi, nên mức độ vi phạm càng nghiêm trọng hơn.
Không đồng ý với kết luận trên, gia đình Lý Minh yêu cầu mở phiên điều trần hành chính. Tại buổi làm việc, họ cho rằng khoan giếng là truyền thống lâu đời của dân làng, giúp tiết kiệm chi phí nước sinh hoạt. Trong làng không chỉ riêng gia đình anh Lý khoan giếng nên việc cơ quan chức năng chỉ xử phạt họ là thiếu công bằng.
Tuy nhiên, cơ quan thủy lợi dẫn luật để khẳng định hành vi khoan giếng của gia đình là trái quy định. Theo Điều 48 Quy định về cấp phép khai thác nước của Trung Quốc, hành vi tự ý khai thác hoặc khai thác không theo nội dung giấy phép đều bị xử phạt. Luật Nước Điều 69 của Trung Quốc cũng nêu rõ mức phạt từ 20.000 đến 100.000 NDT với hành vi tự ý khai thác nước ngầm. Vì vậy, mức phạt 50.000 NDT áp dụng cho gia đình anh Lý được cho là “đúng quy định”.
Các chuyên gia môi trường cũng nhận định việc khoan giếng tự phát có thể gây hậu quả nghiêm trọng, đặc biệt tại các khu vực ven biển như Bắc Hải, nơi tầng nước ngầm dễ bị nhiễm mặn nếu khai thác bừa bãi. Bên cạnh đó, việc sử dụng nhiều giếng tự phát trong khu dân cư có thể dẫn đến lún sụt nền đất hoặc tạo nguy cơ ô nhiễm nguồn nước.
Việc khoan giếng tưởng chừng như là việc cá nhân nhưng nó lại có ảnh hưởng rất lớn đến nhiều vấn đề mang tính cộng đồng. Do đó, trước khi thực hiện, mọi người nên tìm hiểu kỹ và nắm bắt thông tin đầy đủ để tránh những sai phạm không đáng có. Tìm hiểu kỹ thông tin và có sự hiểu biết về pháp luật cũng chính là cách để chúng ta bảo vệ quyền lợi cho mình.
Ánh Lê (Theo Baijiahao)
