29 năm một hành trình “chọn việc khó”
“Mẹ Nga đâu rồi, con uống được 30ml sữa rồi!”, giọng nữ điều dưỡng vang vọng khắp khoa Sơ sinh, Bệnh viện Đức Giang vào một buổi sáng đầu năm 2026.
BSCK II Vũ Thị Thu Nga, Trưởng Khoa Sơ sinh của Bệnh viện Đức Giang liền đáp lời: “Đâu, đâu, để mẹ xem em của mẹ giỏi thế nào nào?”.
Bác sĩ Nga nhanh chóng chạy vào phòng nơi có một bé trai Giàng A Kh, trẻ sinh non khi chỉ mới 31 tuần, vừa được các bác sĩ tại Khoa Sơ sinh “cứu sống”, đồng thời cũng tìm lại mẹ giúp con.
Nhìn đôi chân nhỏ xíu ngọ nguậy, bác sĩ Nga khẽ cười mà chia sẻ, con là trường hợp khoa tiếp nhận trong tình trạng hạ thân nhiệt nặng, thân nhiệt tụt xuống 31 độ C và chỉ nặng vỏn vẹn 1,5kg.
Mẹ của bé, sản phụ sinh năm 2006, quê Lào Cai ngồi lặng lẽ ở góc phòng. Đây là lần sinh thứ tư của em. Ba đứa con trước đều mất vì sinh non. Lần này, bé chào đời tại phòng trọ khi mới 31 tuần tuổi thai vào lúc 5h30 sáng, dây rốn được cắt bằng chỉ khâu thông thường, rồi vội vã đưa đến bệnh viện cấp cứu. Đến khoảng 10h30 trẻ mới được đưa vào viện, lúc này đã qua thời gian vàng cấp cứu trẻ sơ sinh.
Bé trai 31 tuần, nặng 1,5kg, hạ thân nhiệt 31 độ C từng bị mẹ bỏ lại, nay đã được cứu sống và tìm lại vòng tay mẹ
Khi các bác sĩ tìm mọi cách cứu chữa con, người mẹ này lại bỏ con lại và về quê. Ban đầu các bác sĩ tìm mọi cách liên lạc nhưng người mẹ không nghe. Sau đó, phải liên hệ về xã để kết nối và sau nỗ lực động viện, người mẹ trẻ cũng đã xuống với con.
Đây không phải trẻ sinh non đầu tiên bị bỏ rơi tại khoa, mà suốt hơn 10 năm qua, Khoa Sơ sinh đã trở thành mái ấm tạm thời cho gần 10 em bé bị bỏ rơi. Có em bị bỏ lại ở bụi chuối kiến cắn đầy người, có em bị xương thủy tinh bẩm sinh khiến người mẹ trẻ quá hoảng sợ mà ký giấy từ chối nuôi dưỡng.
Mà người đứng sau hành trình ấy là bác sĩ Vũ Thị Thu Nga, người đã có 29 năm gắn bó với ngành Y và gần trọn hai thập kỷ dành tâm huyết cho những sinh linh bé nhỏ nhất.
29 năm chọn việc khó của vị nữ Trưởng khoa Sơ sinh, Bệnh viện Đức Giang
Tốt nghiệp năm 1996, bác sĩ Nga về công tác tại Bệnh viện Đức Giang từ năm 1997. Cơ duyên với chuyên ngành Sơ sinh đến vào năm 2006, khi chị theo học Thạc sĩ. Thời điểm đó, đơn nguyên sơ sinh của bệnh viện còn rất nhỏ, chỉ vỏn vẹn 1-2 giường chiếu đèn.
“Nhiều người không chọn sơ sinh vì vừa vất vả, vừa ít cơ hội làm thêm. Nhưng tôi nghĩ, nếu mình không làm thì ai sẽ làm?”, bác sĩ Nga chia sẻ.
Sau khi hoàn thành chương trình học năm 2009, chị bắt tay xây dựng đề án mở rộng. Đến năm 2014, Khoa Sơ sinh chính thức được thành lập, đưa Đức Giang trở thành một trong số ít bệnh viện đa khoa hạng 1 tại Hà Nội tách riêng được khoa Sơ sinh độc lập – thay vì chỉ là một đơn nguyên thuộc khoa Nhi như thông lệ.
Nghề “vừa khó, vừa khổ”
Theo bác sĩ Nga, trẻ sơ sinh là nhóm bệnh nhân đặc biệt nhất trong chuyên ngành nhi. Các con không biết nói, không thể mô tả triệu chứng. Mọi thay đổi diễn ra cực nhanh, có khi chỉ trong 1-2h đồng hồ.
“Một em bé đang hồng hào, bú tốt, có thể chuyển nặng chỉ sau vài tiếng. Bác sĩ phải theo dõi sát từng nhịp thở, từng chỉ số oxy, từng thay đổi rất nhỏ”, chị nói.
Áp lực càng lớn khi đây là nhóm bệnh nhân có rủi ro cao, trong khi thu nhập của bác sĩ sơ sinh lại thấp hơn nhiều so với bác sĩ nhi nói chung. Bác sĩ nhi có thể mở phòng khám tư cho trẻ từ 2 tháng đến 15 tuổi, còn bác sĩ sơ sinh chỉ chăm sóc trẻ trong 28 ngày đầu đời gần như không có cơ hội làm thêm bên ngoài. Trực đêm triền miên, trách nhiệm nặng nề khiến không ít bác sĩ trẻ xin nghỉ việc hoặc chuyển hướng.
Phía sau tiếng máy thở, lồng ấp là những câu chuyện đầy xúc động
Điều giữ họ ở lại, theo lời bác sĩ Nga, là khoảnh khắc một em bé từ ranh giới mong manh của sự sống dần ổn định, biết bú mẹ và hồng hào trở lại. “Đó là liều dopamine đặc biệt mà không nghề nào có được", chị mỉm cười.
Một trong những ca bệnh khiến bác sĩ Nga không thể quên là thời điểm cao trào dịch COVID-19. Một sản phụ mắc COVID-19 nguy kịch, phải mổ cấp cứu ở tuần thai 28. Em bé chào đời chỉ nặng khoảng 700-800g, tím tái hoàn toàn, ngừng tim.
“Chúng tôi hồi sức hơn 10 phút, ép tim, đặt nội khí quản liên tục. Đó là khoảng thời gian dài nhất đời tôi", chị nhớ lại.
Kỳ tích đã xảy ra: em bé có nhịp tim trở lại, sau đó được chuyển lên Bệnh viện Nhi Trung ương điều trị suốt 3 tháng và khỏe mạnh xuất viện. Đáng tiếc, người mẹ đã không qua khỏi.
Ngoài ra, khoa từng tiếp nhận một bé sinh non 29 tuần, nặng 1,2kg cũng là trường hợp bị bỏ rơi tại bệnh viện. Những sinh linh bé nhỏ ấy không chỉ cần máy thở, lồng ấp mà còn cần một vòng tay.
Những “người mẹ thứ hai” và hành trình tìm gia đình mới
Hơn 10 năm qua, Khoa Sơ sinh đã tiếp nhận gần 10 trường hợp trẻ bị bỏ rơi. Với bác sĩ Nga và các điều dưỡng, họ chính là những “người mẹ thứ hai” đầu tiên của các con.
Tiếng khóc sau lồng ấp và hành trình tìm mái ấm cho trẻ bị bỏ rơi
Thay vì nhanh chóng hoàn tất thủ tục để chuyển trẻ vào trung tâm bảo trợ xã hội, bệnh viện kiên trì phối hợp với chính quyền địa phương để tìm cho các con một gia đình thực sự.
Bác sĩ Nga thừa nhận mình “khó tính” khi chọn gia đình nhận nuôi. Bà quan sát từ những chi tiết rất nhỏ: “Nếu gia đình mua cho bé bộ quần áo chất vải cứng, không phải cotton mềm cho trẻ sơ sinh, tôi biết họ chưa thực sự hiểu hoặc chưa chuẩn bị kỹ".
Những người mẹ hiền của những “thiên thần” không may mắn
Gia đình muốn nhận nuôi phải đến thăm bé nhiều lần, tạo sự gắn kết trước khi làm thủ tục. Không ít cái kết đã khiến cả khoa rưng rưng, những em bé từng bị bỏ rơi ở bụi chuối, bị kiến cắn đầy người, hay mắc bệnh “xương thủy tinh” nay đã có gia đình mới. Có bé hiện học lớp 2, vẫn được bố mẹ nuôi đưa về thăm các bác sĩ mỗi dịp lễ.
Giữ nhịp tim cho trẻ nhỏ, giữ lại tình mẫu tử cho đời
Trở lại với sản phụ sinh năm 2006. Khi nhập viện, bé hạ thân nhiệt nặng, nguy cơ nhiễm trùng cao. Ê kíp lập tức ủ ấm, thở oxy, nuôi dưỡng tĩnh mạch. Song song đó là một “cuộc hồi sức” khác dành cho người mẹ.
Biết hoàn cảnh quá khó khăn, khoa đã kêu gọi mạnh thường quân hỗ trợ 10 triệu đồng, chia sẻ suất cơm hàng ngày cho mẹ, đồng thời động viên, tư vấn tâm lý để em không bỏ con.
“Chúng tôi không phán xét. Điều người mẹ cần nhất lúc ấy là được lắng nghe và thấu hiểu", bác sĩ Nga nói.
Sau nhiều ngày, người mẹ trẻ quyết định ở lại chăm con. Hiện bé đã tăng lên 1,7kg, dần ổn định. Với bác sĩ Nga, đó không chỉ là thành công y khoa mà còn là chiến thắng của tình mẫu tử.
Kỳ tích từ những sinh linh "mỏng hơn tờ giấy"
Khoa Sơ sinh, Bệnh viện Đức Giang hiện là một trong số ít đơn vị đạt danh hiệu “Bệnh viện thực hành nuôi con bằng sữa mẹ xuất sắc”. Bệnh viện kiên quyết nói “không” với sữa công thức khi không có chỉ định y khoa, ưu tiên hoàn toàn sữa mẹ.
Phương pháp Kangaroo da kề da 20-24h mỗi ngày được triển khai triệt để. Nếu mẹ chưa ổn định sức khỏe, bố hoặc bà sẽ thay thế để ấp bé. Phương pháp này giúp trẻ sinh non ổn định nhịp tim, hô hấp, tăng cân tốt hơn và gắn kết gia đình ngay từ những ngày đầu đời.
Không chỉ giành giật sự sống cho trẻ sinh non, các bác sĩ Đức Giang còn níu giữ tình mẫu tử tưởng chừng đứt đoạn
Từ những câu chuyện buồn vui nơi phòng hồi sức sơ sinh, bác sĩ Nga gửi gắm: “Các bạn trẻ cần có trách nhiệm trong tình yêu, biết bảo vệ bản thân. Nếu lỡ mang thai ngoài ý muốn, đừng tự xử lý trong hoảng loạn. Hãy đến cơ sở y tế uy tín để được tư vấn an toàn".
