Một bữa ăn nhiều dầu mỡ có thể chưa gây ra vấn đề đáng lo ngại cho lá gan. Nhưng nếu kiểu ăn uống này lặp lại ngày này qua ngày khác, trong nhiều năm, những thay đổi nguy hiểm có thể âm thầm diễn ra bên trong cơ thể.
Theo Fox News, nghiên cứu mới của các nhà khoa học tại Viện Công nghệ Massachusetts (MIT, Mỹ) cho thấy chế độ ăn giàu chất béo kéo dài có thể khiến tế bào gan thay đổi hoạt động, trở nên dễ bị tổn thương trước những biến đổi liên quan đến ung thư.
Đáng chú ý, yếu tố cần quan tâm không chỉ là lượng chất béo tiêu thụ trong một bữa ăn, mà còn là thời gian gan liên tục phải chịu tác động từ chế độ ăn nhiều chất béo.
Tế bào gan thay đổi thế nào khi thường xuyên ăn nhiều chất béo?
Nghiên cứu được công bố trực tuyến ngày 22/12/2025 trên tạp chí khoa học Cell đã làm sáng tỏ một phần cơ chế liên quan giữa chế độ ăn giàu chất béo và nguy cơ ung thư gan.
Các nhà khoa học cho chuột ăn chế độ giàu chất béo trong thời gian dài, sau đó theo dõi những thay đổi của tế bào gan ở các giai đoạn tiến triển bệnh khác nhau.
Kết quả cho thấy, khi liên tục phải đối mặt với áp lực chuyển hóa từ chế độ ăn này, các tế bào gan dần chuyển sang trạng thái được ví như "chế độ sinh tồn".
Bình thường, tế bào gan đảm nhận nhiều nhiệm vụ quan trọng như chuyển hóa chất dinh dưỡng, tổng hợp protein và xử lý các chất độc hại. Tuy nhiên, dưới tác động của chế độ ăn giàu chất béo kéo dài, hoạt động của một số gene liên quan đến những chức năng này suy giảm.
Thay vào đó, tế bào tăng cường hoạt động của các gene giúp chúng chống chịu với môi trường bất lợi, tránh chết theo chương trình và tăng khả năng sinh sôi.
Theo Giáo sư Alex K. Shalek, một trong những tác giả chính của nghiên cứu, khi liên tục phải đối mặt với tác nhân gây căng thẳng như chế độ ăn giàu chất béo, tế bào sẽ tìm cách thích nghi để tồn tại. Tuy nhiên, sự thích nghi này có thể khiến chúng dễ bị ảnh hưởng bởi quá trình hình thành khối u.
Từ gan nhiễm mỡ đến ung thư gan: Mối nguy có thể kéo dài nhiều năm
Điều khiến các nhà khoa học đặc biệt quan tâm là khi chuyển sang trạng thái sinh tồn, tế bào gan trưởng thành có xu hướng quay về trạng thái kém biệt hóa, mang một số đặc điểm giống tế bào gốc.
Ở trạng thái này, chúng có thể dễ phát triển thành tế bào ung thư hơn nếu xuất hiện những đột biến bất lợi.
Trong nghiên cứu, gần như toàn bộ số chuột được nuôi bằng chế độ ăn giàu chất béo đã phát triển ung thư gan vào cuối quá trình theo dõi.
Khi phân tích các mẫu mô gan của người mắc bệnh gan, nhóm nghiên cứu cũng phát hiện những thay đổi tương tự về hoạt động của gene. Đặc biệt, ở những bệnh nhân đã mắc ung thư gan, biểu hiện gene liên quan đến trạng thái sinh tồn càng cao và chức năng bình thường của tế bào gan càng suy giảm thì thời gian sống sau khi phát triển khối u có xu hướng càng ngắn.
Các nhà khoa học cho rằng quá trình diễn ra trong khoảng một năm ở chuột có thể kéo dài nhiều năm, thậm chí hàng chục năm ở người. Tuy nhiên, đây mới là ước tính và còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố nguy cơ khác.
Phát hiện này cung cấp thêm manh mối giải thích vì sao bệnh gan nhiễm mỡ có thể tiến triển thành viêm gan, xơ gan và cuối cùng là ung thư gan ở một số bệnh nhân.
Dù vậy, nghiên cứu chủ yếu được thực hiện trên động vật. Những thay đổi quan sát được ở mô gan người chưa đủ để khẳng định chế độ ăn nhiều chất béo trực tiếp gây ung thư gan ở con người.
Có cần loại bỏ hoàn toàn chất béo khỏi bữa ăn?
Theo Fox News, bác sĩ Ghassan Abou-Alfa, chuyên gia ung thư đường tiêu hóa tại Trung tâm Ung thư Memorial Sloan Kettering (Mỹ), đánh giá nghiên cứu mang đến những hiểu biết mới về cơ chế bệnh gan nhiễm mỡ có thể tiến triển thành ung thư.
Tuy nhiên, ông lưu ý cần thận trọng khi áp dụng kết quả nghiên cứu trên động vật cho con người. Chất béo lành mạnh vẫn là thành phần cần thiết trong chế độ ăn uống.
Nghiên cứu cũng không xác định một loại thực phẩm cụ thể nào trực tiếp gây ra những thay đổi nói trên. Vì vậy, không thể kết luận rằng chỉ ăn một món nhiều dầu mỡ hoặc sử dụng một loại chất béo nhất định sẽ dẫn đến ung thư gan.
Theo chuyên gia dinh dưỡng ung thư Karen Smith của Texas Oncology (Mỹ), điều quan trọng là thói quen sinh hoạt tổng thể, thay vì chỉ tập trung vào một loại thực phẩm riêng lẻ.
Bà khuyến nghị hạn chế thịt đỏ và thịt chế biến sẵn, ưu tiên các nguồn protein như cá, thịt gà, đậu và các loại đậu lăng. Chế độ ăn cũng nên bổ sung nhiều rau xanh, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt.
Bên cạnh đó, duy trì cân nặng hợp lý, vận động thường xuyên, không hút thuốc và hạn chế rượu bia đều góp phần giảm các yếu tố nguy cơ liên quan đến ung thư gan.
Các chuyên gia nhấn mạnh, điều đáng lo không nằm ở một bữa ăn nhiều chất béo thỉnh thoảng xuất hiện trên mâm cơm, mà là chế độ ăn thiếu cân đối kéo dài. Điều chỉnh thói quen ăn uống từ sớm có thể giúp bảo vệ lá gan trước những tổn thương tích lũy theo thời gian.
Lam Chi
Nguồn: Fox News
