Hãng thông tấn Reuters (Anh) đưa tin, các nhà phân tích và nhà ngoại giao nhận định rằng vụ thử tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm của Trung Quốc ở Biển Đông ra phía nam Thái Bình Dương hôm 6/7 đã tạo cơ hội cho giới lãnh đạo quân sự nước này xem xét một số hoạt động phức tạp và nhạy cảm nhất trong hệ thống răn đe hạt nhân đang phát triển của họ.
Họ cho rằng việc chỉ huy, kiểm soát và liên lạc với các tàu ngầm mang vũ khí hạt nhân đang cố gắng hoạt động mà không bị phát hiện là những thách thức vô cùng lớn - điều mà Bắc Kinh cảm nhận rất rõ.
"Khía cạnh này chắc chắn là điều đã được đánh giá rất kỹ lưỡng, bên cạnh việc xem xét khả năng kỹ thuật thực tế của tên lửa và tàu ngầm", Collin Koh - một học giả về an ninh tại Trường Nghiên cứu Quốc tế S. Rajaratnam (Singapore) - cho biết.
"Vẫn còn nhiều thách thức phía trước nhưng dường như họ đang tiến gần đến khả năng tấn công thực tế... có lẽ họ đang cố gắng chứng minh rằng ngay cả khi không thể tấn công lục địa Mỹ, họ vẫn có thể nhắm mục tiêu vào Guam và Hawaii", ông nói.
Theo Reuters, vụ phóng thử tên lửa mang đầu đạn giả của Trung Quốc đã vấp phải sự chỉ trích từ các cường quốc trong khu vực, trong đó Mỹ cho rằng đó là một tên lửa đạn đạo liên lục địa rơi xuống phía nam Thái Bình Dương.
Truyền thông nhà nước và các quan chức Trung Quốc mô tả vụ thử tên lửa là một cuộc tập trận quân sự "thường lệ", không nhắm vào mục tiêu hay quốc gia cụ thể nào, và được tiến hành một cách chuyên nghiệp.
Bác bỏ một số thông tin là "hoàn toàn xuyên tạc và thổi phồng", Bộ Quốc phòng Trung Quốc trả lời câu hỏi của Reuters hôm 10/7 rằng vụ thử vũ khí được thực hiện phù hợp với luật pháp và thông lệ quốc tế.
"Cần phải nhấn mạnh rằng những nỗ lực hiện đại hóa lực lượng hạt nhân của Trung Quốc nhằm mục đích bảo vệ an ninh chiến lược quốc gia và duy trì ổn định chiến lược toàn cầu", Bộ Quốc phòng Trung Quốc cho biết.
Reuters nhận định đây là vụ thử tên lửa đạn đạo tầm xa quan trọng nhất của Trung Quốc kể từ tháng 9/2024, khi Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc phóng một loại tên lửa ra phía nam Thái Bình Dương từ một bệ phóng di động trên đảo Hải Nam ở Biển Đông.
Tàu ngầm là chìa khóa cho chiến lược hạt nhân
Theo các nhà phân tích và học giả, tên lửa được phóng hôm 6/7 xuất phát từ một trong sáu tàu ngầm hạt nhân Type-94 của Trung Quốc. Truyền thông nhà nước Trung Quốc cho biết đó là một tàu ngầm mang tên lửa chiến lược (SSBN), nhưng không nêu rõ loại tàu. SSBN là loại tàu ngầm hạt nhân cỡ lớn được thiết kế để phóng tên lửa đạn đạo liên lục địa mang đầu đạn hạt nhân.
Các tùy viên quân sự khu vực và các nhà phân tích cho biết hoạt động của tàu ngầm hạt nhân mang tên lửa đạn đạo của Trung Quốc, đóng tại đảo Hải Nam, là một trong những yếu tố được theo dõi sát sao nhất trong quá trình hiện đại hóa quân sự đang diễn ra của nước này, do tầm quan trọng của chúng đối với khả năng răn đe hạt nhân của Trung Quốc nhằm đảm bảo khả năng phản công trả đũa.
Nếu các tàu ngầm mang vũ khí hạt nhân của Trung Quốc có thể hoạt động mà không bị phát hiện, nước này có thể phản công nếu các kho vũ khí trên đất liền của họ bị phá hủy trong một đòn tấn công phủ đầu từ phía đối phương. Điều này được xem là một yếu tố đặc biệt quan trọng đối với Bắc Kinh - quốc gia vẫn duy trì chính sách chính thức rằng họ sẽ không phải là bên đầu tiên sử dụng vũ khí hạt nhân trong một cuộc xung đột.
Theo các tùy viên quân sự và các nhà phân tích, Mỹ và các đồng minh đôi khi tìm cách theo dõi tàu ngầm Trung Quốc thông qua các tàu hải quân, mạng lưới cảm biến dưới nước đặt tại các điểm nghẽn chiến lược, cũng như các cuộc tuần tra trên không bằng máy bay P-8 Poseidon được trang bị các thiết bị giám sát hàng hải tiên tiến. Các hoạt động như vậy dự kiến sẽ gia tăng khi năng lực hạt nhân của Trung Quốc phát triển.
Một báo cáo của Lầu Năm Góc năm 2022 cho biết Trung Quốc đã bắt đầu vận hành các cuộc tuần tra răn đe gần như liên tục bằng các tàu ngầm hạt nhân mang tên lửa đạn đạo (SSBN). Mỹ, Nga, Pháp và Anh cũng thường xuyên triển khai khả năng tấn công hạt nhân như vậy trong nhiều thập kỷ qua; và Ấn Độ hiện đang phát triển các tàu ngầm SSBN của riêng mình.
Một nghiên cứu về vũ khí hạt nhân của Trung Quốc được công bố trong tuần qua bởi Bulletin of the Atomic Scientists - một tổ chức nghiên cứu có trụ sở tại Chicago (Mỹ) - cho biết rằng trong khi các quan chức Mỹ chưa tuyên bố công khai rằng các tàu ngầm hạt nhân mang tên lửa đạn đạo của Trung Quốc thực sự được trang bị vũ khí hạt nhân trong các cuộc tuần tra như vậy, thì một số quan chức Mỹ đã nói riêng với các nhà nghiên cứu về điều đó.
'Bộ ba hạt nhân' của Trung Quốc
Mặc dù vị trí chính xác của vụ phóng tên lửa từ tàu ngầm hôm 6/7 và loại tên lửa cụ thể được sử dụng vẫn chưa được xác nhận, khả năng di chuyển không bị phát hiện ngoài khơi bờ biển của các tàu ngầm hạt nhân mang tên lửa đạn đạo của Trung Quốc cũng có khả năng sẽ được nghiên cứu kỹ lưỡng. Các nhà phân tích cho rằng tàu ngầm Type-094 cuối cùng sẽ được thay thế bằng một phiên bản tiên tiến hơn, hoạt động êm hơn hiện đang được phát triển.
Để phóng tên lửa chống tàu ngầm tiên tiến nhất của Trung Quốc là JL-3 tới lục địa Mỹ, tàu ngầm sẽ phải di chuyển ra khỏi Biển Đông vào phía tây Thái Bình Dương, tiềm ẩn nguy cơ bị hải quân các nước đối địch tấn công.
Tên lửa JL-3 từng xuất hiện trong một cuộc duyệt binh ở Bắc Kinh vào tháng 9/2025, được cho là trang bị nhiều đầu đạn và có tầm bắn 10.000 km.
Bất chấp một số thông tin chưa rõ ràng, tờ Global Times (Trung Quốc) cho rằng vụ thử tên lửa cho thấy Trung Quốc đang liên tục củng cố "bộ ba hạt nhân" gồm các lực lượng chiến lược - khả năng phóng vũ khí hạt nhân từ đất liền, trên biển và trên không.
"Điều này sẽ buộc các cường quốc bên ngoài và những bên ủng hộ họ phải từ bỏ các nỗ lực nhằm ép buộc Trung Quốc nhượng bộ thông qua áp lực quân sự tối đa hoặc các cuộc tấn công phủ đầu, từ đó làm giảm đáng kể nguy cơ xung đột quy mô lớn...", Global Times viết.
Duy Nguyễn
Theo Reuters
