Nhiều người cho rằng chỉ những người thường xuyên uống rượu bia mới có nguy cơ mắc bệnh gan. Tuy nhiên, trên thực tế, ngay cả người không sử dụng đồ uống có cồn vẫn có thể bị gan nhiễm mỡ và đối mặt với những biến chứng nghiêm trọng.
Bác sĩ Jaya Agarwal, chuyên gia phẫu thuật tiêu hóa tại Bệnh viện Amrita, Faridabad (Ấn Độ), cho biết: "Trong thực hành lâm sàng, chúng tôi ngày càng gặp nhiều bệnh nhân bị gan nhiễm mỡ dù không có tiền sử sử dụng rượu bia".
Đáng chú ý, nhiều bệnh nhân là người trẻ đang đi làm, cảm thấy cơ thể hoàn toàn khỏe mạnh và chỉ tình cờ phát hiện bệnh khi khám sức khỏe định kỳ.
Gan nhiễm mỡ có thể tiến triển âm thầm trong nhiều năm mà không gây triệu chứng rõ ràng. Một số trường hợp có thể tiến triển thành viêm gan, hình thành sẹo ở gan và cuối cùng là xơ gan.
Dưới đây là 5 thói quen hằng ngày có thể ảnh hưởng đến sức khỏe gan mà nhiều người thường bỏ qua.
5 thói quen có thể âm thầm gây hại cho gan
1. Ăn tối muộn rồi đi ngủ ngay
Ăn tối muộn không đồng nghĩa với việc chắc chắn gây hại cho gan. Tuy nhiên, thường xuyên ăn những bữa lớn sát giờ đi ngủ có thể đi kèm với tình trạng ăn quá nhiều, ăn vặt liên tục và giờ giấc ăn uống thất thường. Những thói quen này có thể ảnh hưởng đến quá trình trao đổi chất, đặc biệt khi lượng calo nạp vào vượt quá nhu cầu của cơ thể.
Đáng lo ngại hơn, những bữa ăn nhiều tinh bột tinh chế, đồ ngọt và khẩu phần quá lớn có thể khiến cơ thể dư thừa năng lượng, góp phần làm tăng tích tụ mỡ trong gan. Vì vậy, nên duy trì bữa tối cân bằng và dành một khoảng thời gian thích hợp giữa bữa ăn với giờ đi ngủ.
2. Thường xuyên uống nước ép trái cây đóng hộp
Nước ép trái cây thường được xem là thức uống tốt cho sức khỏe. Tuy nhiên, không phải sản phẩm nào cũng mang lại lợi ích giống như trái cây tươi. Nước ép thường chứa ít chất xơ hơn trái cây nguyên quả. Đặc biệt, một số sản phẩm đóng hộp còn được bổ sung đường.
Thường xuyên sử dụng đồ uống nhiều đường có thể khiến lượng calo nạp vào tăng lên mà không tạo cảm giác no tương đương với việc ăn thực phẩm nguyên dạng. Khi cơ thể liên tục dư thừa năng lượng, lượng đường tiêu thụ quá mức có thể góp phần khiến chất béo tích tụ trong gan.
Do đó, ăn trái cây nguyên quả thường là lựa chọn tốt hơn trong chế độ ăn hằng ngày. Nước lọc cũng là thức uống phù hợp để thay thế các loại nước ngọt.
3. Tập thể dục nhưng ngồi quá lâu trong ngày
Nhiều người duy trì thói quen đi bộ buổi sáng hoặc tập gym nhưng lại dành phần lớn thời gian còn lại để ngồi làm việc. Dù vận động thể chất mang lại nhiều lợi ích, một buổi tập ngắn không thể xóa bỏ hoàn toàn những tác động bất lợi của việc ngồi quá lâu.
Ít vận động trong thời gian dài có thể ảnh hưởng đến độ nhạy insulin và khả năng xử lý đường, chất béo của cơ thể. Điều này đặc biệt đáng chú ý bởi tình trạng kháng insulin có thể thúc đẩy gan tích trữ nhiều chất béo hơn.
Để hạn chế nguy cơ, nên thường xuyên đứng dậy, đi bộ ngắn hoặc vận động giữa các khoảng thời gian làm việc, thay vì chỉ tập thể dục một lần rồi ngồi liên tục cả ngày.
4. Thường xuyên ngủ không đủ giấc
Thiếu ngủ kéo dài không chỉ gây mệt mỏi mà còn có thể ảnh hưởng đến quá trình trao đổi chất. Ngủ không đủ giấc thường xuyên có thể làm rối loạn cảm giác thèm ăn, khả năng điều hòa đường huyết và những quá trình chuyển hóa khác.
Theo thời gian, những thay đổi này có thể khiến việc duy trì cân nặng và kiểm soát năng lượng trở nên khó khăn hơn. Các vấn đề về giấc ngủ cũng có liên quan đến rối loạn chuyển hóa, tình trạng thường đi kèm bệnh gan nhiễm mỡ.
Tuy nhiên, một đêm ngủ kém không đồng nghĩa với việc gan lập tức bị tổn thương. Điều đáng lo ngại là tình trạng thiếu ngủ lặp lại trong thời gian dài. Đối với phần lớn người trưởng thành, ngủ khoảng 7-9 tiếng mỗi đêm là mục tiêu phù hợp.
5. Chủ quan vì nghĩ người gầy không thể mắc bệnh gan
Một sai lầm phổ biến là cho rằng chỉ những người thừa cân, béo phì mới có nguy cơ mắc gan nhiễm mỡ. Trên thực tế, người có vóc dáng thon gọn và chỉ số khối cơ thể (BMI) bình thường vẫn có thể tích tụ mỡ trong gan.
Một số người có thể mang nhiều mỡ nội tạng dù cân nặng nằm trong giới hạn bình thường. Mỡ nội tạng có liên quan đến tình trạng kháng insulin và nguy cơ mắc các bệnh chuyển hóa.
Vì vậy, ngoài cân nặng, cần quan tâm đến vòng eo, đường huyết, mỡ máu và những chỉ số sức khỏe khác. Đặc biệt, như bác sĩ Agarwal cảnh báo, gan nhiễm mỡ không phải lúc nào cũng biểu hiện bằng triệu chứng rõ ràng. Những rối loạn chuyển hóa có thể âm thầm xuất hiện ngay cả khi một người trông hoàn toàn khỏe mạnh.
Làm gì để bảo vệ gan?
Gan nhiễm mỡ ở giai đoạn sớm thường có thể cải thiện nhờ những thay đổi lối sống phù hợp và được duy trì lâu dài.
Duy trì vận động thường xuyên, ăn uống cân bằng, hạn chế đồ uống nhiều đường, ngủ đủ giấc và kiểm soát sức khỏe chuyển hóa là những yếu tố quan trọng.
Đặc biệt, người mắc bệnh tiểu đường, cholesterol cao, béo bụng hoặc có các yếu tố nguy cơ chuyển hóa nên trao đổi với bác sĩ về việc đánh giá sức khỏe gan.
Không uống rượu bia và có cân nặng bình thường không đồng nghĩa với việc hoàn toàn không có nguy cơ mắc bệnh gan. Vì vậy, không nên chủ quan chỉ vì cơ thể chưa xuất hiện triệu chứng bất thường.
Lam Chi
Nguồn: Times of India
