Ung thư đại tràng là một trong những bệnh ung thư phổ biến trên thế giới. Bên cạnh chế độ ăn uống, vận động và các yếu tố di truyền, vóc dáng cơ thể cũng có thể liên quan đến nguy cơ mắc bệnh.
Theo Medical Xpress, một nghiên cứu được công bố trên tạp chí khoa học Science Advances năm 2024 đã phát hiện hai kiểu vóc dáng có liên quan đến nguy cơ mắc ung thư đại tràng cao hơn so với các nhóm khác.
Đáng chú ý, không chỉ tình trạng béo phì nói chung mà cả vị trí tích tụ mỡ trên cơ thể cũng có ý nghĩa quan trọng.
2 đặc điểm cơ thể có liên quan đến nguy cơ ung thư đại tràng
Các nhà khoa học đã phân tích dữ liệu của 329.828 người trong Ngân hàng Dữ liệu sinh học Vương Quốc Anh, một cơ sở dữ liệu y sinh quy mô lớn. Dựa trên chỉ số khối cơ thể (BMI), chiều cao, cân nặng, tỷ lệ vòng eo/vòng hông và số đo vòng eo, vòng hông, nhóm nghiên cứu chia những người tham gia thành 4 nhóm hình thể.
Kết quả cho thấy hai nhóm có nguy cơ mắc ung thư đại tràng cao hơn đáng kể:
1. Người béo phì toàn thân
Những người thuộc nhóm béo phì nói chung có nguy cơ mắc ung thư đại tràng cao hơn khoảng 10% so với nhóm đối chứng trong nghiên cứu. Phát hiện này tiếp tục củng cố mối liên hệ giữa tình trạng béo phì và nguy cơ phát triển ung thư đại tràng đã được ghi nhận trong các nghiên cứu trước đây.
2. Người cao lớn nhưng tích tụ nhiều mỡ vùng bụng
Đây là nhóm có kết quả đặc biệt đáng chú ý. Những người cao, có vóc dáng kiểu "quả táo", tức mỡ tập trung nhiều ở vùng bụng và eo, có nguy cơ mắc ung thư đại tràng cao hơn trung bình 12%.
Đáng chú ý, ở phụ nữ thuộc nhóm này, mức tăng nguy cơ lên tới 18%. Các nhà khoa học còn phát hiện những người cao lớn, béo bụng có xu hướng gặp nhiều vấn đề sức khỏe liên quan đến hệ tiêu hóa hơn.
Tiến sĩ Heinz Freisling, chuyên gia dịch tễ học tại Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC), đồng tác giả nghiên cứu, cho biết: "Chúng tôi liên tục ghi nhận sự khác biệt về nguy cơ ở hai kiểu vóc dáng: béo phì nói chung và cao lớn kèm béo bụng".
Đặc biệt, mối liên hệ này được ghi nhận ở các nhóm người có nguồn gốc châu Âu, châu Phi và châu Á.
Vì sao vóc dáng cơ thể lại liên quan đến nguy cơ ung thư?
Theo tiến sĩ Freisling, kết quả nghiên cứu cho thấy những hạn chế của việc chỉ sử dụng BMI để đánh giá nguy cơ sức khỏe.
"Mặc dù BMI hữu ích ở cấp độ dân số, chẳng hạn để theo dõi tỷ lệ béo phì theo thời gian, nhưng chỉ số này không thể phân biệt các dạng thừa cân không lành mạnh khác nhau, ví dụ mỡ thừa tập trung ở vùng eo hay vùng hông", ông giải thích.
Nhóm nghiên cứu cũng xác định hơn 3.400 biến thể di truyền liên quan đến bốn kiểu vóc dáng, đồng thời phát hiện những khác biệt về hoạt động gene giữa các nhóm. Điều này gợi ý rằng mỗi kiểu hình thể có thể liên quan đến những cơ chế sinh học khác nhau trong quá trình phát triển ung thư đại tràng.
Bác sĩ Anam Khan, Phó giáo sư chuyên ngành Tiêu hóa, Gan mật và Dinh dưỡng tại Trung tâm Ung thư MD Anderson, Đại học Texas (Mỹ), cũng đưa ra một giả thuyết về mối liên hệ giữa chiều cao và bệnh ung thư.
"Người cao hơn có thể có đại tràng dài hơn, tạo ra diện tích bề mặt lớn hơn để khối u phát triển", bà cho biết.
Theo chuyên gia, điều này có thể làm tăng cơ hội xuất hiện sự phát triển tế bào bất thường và đột biến gene. Tuy nhiên, các yếu tố như hormone, chế độ ăn uống và lối sống cũng có thể đóng vai trò nhất định.
Dù vậy, các nhà khoa học nhấn mạnh những phát hiện hiện nay chủ yếu dựa trên bằng chứng quan sát, chưa chứng minh hình dáng cơ thể trực tiếp gây ung thư.
Có những đặc điểm trên, cần làm gì để giảm nguy cơ ung thư đại tràng?
Mặc dù không thể thay đổi hoàn toàn vóc dáng do ảnh hưởng của di truyền, mỗi người vẫn có thể chủ động điều chỉnh nhiều yếu tố nguy cơ liên quan đến ung thư đại tràng.
Bác sĩ Hina Saeed, Phó giám đốc chuyên môn xạ trị ung thư tại Viện Ung thư Lynn (Mỹ), khuyến nghị hạn chế rượu bia, duy trì tập thể dục thường xuyên, không hút thuốc và ngủ đủ giấc để kiểm soát căng thẳng.
Về dinh dưỡng, bác sĩ Anam Khan khuyến khích tăng cường ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu, đồng thời hạn chế thịt chế biến sẵn và thịt đỏ như thịt bò, thịt lợn.
Đặc biệt, việc tầm soát ung thư đại tràng đóng vai trò quan trọng. Theo khuyến nghị, người có nguy cơ trung bình nên bắt đầu tầm soát từ 45 tuổi. Người có nguy cơ cao có thể cần kiểm tra sớm hơn hoặc thường xuyên hơn.
Bác sĩ Khan nhấn mạnh: "Ước tính khoảng 55% số ca mắc và tử vong do ung thư đại tràng có thể liên quan đến các yếu tố nguy cơ có thể thay đổi được".
Vì vậy, nhận biết những yếu tố nguy cơ và chủ động điều chỉnh lối sống là điều cần thiết để bảo vệ sức khỏe.
Lam Chi
Nguồn: Medical Xpress, Health
