Thị trường DRAM đang đối mặt với tình trạng khan hiếm kéo dài khi nguồn cung không theo kịp nhu cầu, trong khi các nhà sản xuất lớn lại ưu tiên bộ nhớ phục vụ AI. Ngay cả CXMT, hãng sản xuất DRAM chủ lực của Trung Quốc, cũng chưa đủ công suất đáp ứng thị trường nội địa.
CXMT vẫn chưa đủ hàng cho Trung Quốc
Sản lượng của CXMT được cho là đạt khoảng 240.000 wafer mỗi tháng vào cuối năm 2025 và dự kiến gần như đi ngang trong năm 2026. Các hạn chế xuất khẩu của Mỹ đối với thiết bị sản xuất bán dẫn tiên tiến, đặc biệt là máy quang khắc EUV, đang cản trở khả năng mở rộng của hãng.
Theo Goldman Sachs, sản lượng CXMT chỉ đủ đáp ứng khoảng 41% nhu cầu DRAM của Trung Quốc trong năm 2026 và khoảng 50% vào năm 2028. Điều này cho thấy khoảng cách cung - cầu của thị trường Trung Quốc có thể còn kéo dài nhiều năm.
CXMT vẫn đang tích cực mở rộng. Hãng hướng tới công suất khoảng 300.000 wafer mỗi tháng vào cuối năm và đang xây hai nhà máy mới tại Thượng Hải và Hợp Phì, qua đó có thể nâng tổng công suất lên khoảng 600.000 wafer mỗi tháng. Tuy nhiên, ngay cả kế hoạch này cũng chưa đủ để nhanh chóng xóa khoảng cách cung - cầu.
Cơn sốt AI đang khiến DRAM truyền thống khan hiếm
Một nguyên nhân quan trọng nằm ở sự bùng nổ của AI.
Samsung, SK Hynix và Micron đang chuyển ngày càng nhiều công suất sang HBM và bộ nhớ dành cho máy chủ AI, những sản phẩm có biên lợi nhuận cao hơn. Điều này làm nguồn cung DRAM truyền thống dành cho PC, smartphone và các thiết bị điện tử bị thu hẹp.
Giá đã phản ánh rõ tình trạng này. Theo TrendForce, giá DRAM truyền thống được dự báo tăng 90-95% theo quý trong Q1/2026, tiếp tục tăng 58-63% trong Q2. Jefferies dự báo giá tăng thêm 40-50% trong Q3 và 30-40% trong Q4.
Server DRAM còn tăng mạnh hơn, khi Samsung và SK Hynix được cho là đề xuất tăng giá 60-70% với những khách hàng lớn như Microsoft và Google.
Trong khi đó, các nhà sản xuất đang hưởng lợi lớn từ tình trạng khan hiếm. S&P Global dự báo doanh thu trên mỗi bit DRAM truyền thống của Samsung tăng 116% trong năm 2026, còn giá bán trung bình DRAM của Micron tăng 54%. Bernstein thậm chí dự báo biên lợi nhuận gộp DRAM của SK Hynix có thể đạt 92,7% vào quý IV/2026.
Nguồn cung mới cũng chưa thể giải cứu thị trường ngay. Các nhà máy của Micron tại Idaho, Samsung tại Texas và SK Hynix tại Indiana dự kiến chỉ đạt sản lượng lớn từ cuối năm 2027 hoặc 2028, trong khi phần đáng kể công suất mới vẫn được ưu tiên cho HBM.
Vì vậy, nhiều dự báo cho rằng nguồn cung DRAM sẽ chưa được cải thiện đáng kể trước cuối năm 2027, thậm chí có thể phải tới 2028.
Apple muốn mua cũng không dễ
Tình trạng thiếu công suất của CXMT đặc biệt đáng chú ý khi Apple được cho là muốn đưa hãng này vào chuỗi cung ứng bộ nhớ cho các sản phẩm tại Trung Quốc.
Nếu tính khoảng 50 triệu iPhone mỗi năm tại thị trường này và giả định mỗi máy sử dụng trung bình 12 GB bộ nhớ, nhu cầu tương ứng sẽ vào khoảng 600 triệu GB mỗi năm.
Theo tính toán trong bài nguồn, lượng bộ nhớ này tương đương khoảng 6,6% công suất CXMT vào cuối năm. Nhưng CXMT đã được cho là vận hành với tỷ lệ sử dụng 95% và kín công suất đến năm 2027.
Ngay cả đến năm 2028, Goldman Sachs dự báo sản lượng CXMT khoảng 10 tỷ GB cũng chỉ đáp ứng một nửa nhu cầu DRAM của Trung Quốc, ước tính khoảng 20 tỷ GB.
Điều đó đồng nghĩa Apple có thể mua một phần nguồn cung từ CXMT, nhưng rất khó để lượng hàng này đủ lớn nhằm thay đổi đáng kể vị thế của hãng trong các cuộc đàm phán với Samsung, SK Hynix, Micron hay Kioxia.
Nút thắt chưa thể giải quyết trong một sớm một chiều
Nghịch lý của thị trường DRAM hiện nay là CXMT đang mở rộng mạnh nhưng Trung Quốc vẫn thiếu bộ nhớ, trong khi các nhà sản xuất lớn trên thế giới lại có lý do để tiếp tục ưu tiên HBM phục vụ AI.
Trung Quốc có thể tiếp tục xây nhà máy và tăng sản lượng, nhưng khoảng cách giữa công suất nội địa và nhu cầu vẫn rất lớn. Trong khi đó, nguồn cung DRAM truyền thống toàn cầu khó tăng nhanh khi phần lớn năng lực mới được dành cho bộ nhớ AI.
Vì thế, cuộc khủng hoảng RAM nhiều khả năng sẽ chưa kết thúc sớm. Với CXMT, đây cũng là một nghịch lý lớn: hãng được kỳ vọng trở thành quân bài quan trọng giúp Trung Quốc tự chủ về bộ nhớ, nhưng ngay chính hãng vẫn chưa sản xuất đủ DRAM cho thị trường trong nước. Và đó là lý do Apple, dù muốn tìm thêm nguồn cung từ Trung Quốc, cũng khó có thể trông chờ CXMT nhanh chóng thay đổi cán cân trên thị trường.
Nguyễn Hải
