Giữa một thị trường Vpop đang chuyển động với guồng quay điên cuồng của những chương trình thực tế, những bảng xếp hạng nhạc số thay đổi theo giờ, và áp lực giữ nhiệt bằng hình ảnh bóng bẩy trên các phương tiện truyền thông, GREY D đang sở hữu những đặc quyền mà bất kỳ ngôi sao nào cũng khao khát. Cậu có bệ phóng vững chắc từ một công ty quản lý nhạy bén như ST.319, ngoại hình của một “hoàng tử” đúng nghĩa, giọng hát êm ái cùng khả năng sáng tác thiên bẩm. Việc chọn một lối đi tắt, phủ sóng mọi mặt trận để trở thành một ngôi sao giải trí hàng đầu đại chúng là một bài toán quá đỗi dễ dàng.
Nhưng GREY D đã lắc đầu với công thức đó.
Cột mốc hoàn thiện album phòng thu đầu tay ánh sáng • màn đêm bằng việc ra mắt Side B - ngay trước thềm liveshow cá nhân đầu tiên tại Nhà hát Hòa Bình - chính là câu trả lời cho lựa chọn làm nghề của nam nghệ sĩ. Bài viết này không nhằm mục đích cân đo những chỉ số thành tích, mà là một nỗ lực quan sát hành trình thay đổi tư duy của một singer-songwriter trẻ. Đó là câu chuyện về một người làm nhạc đang cố gắng bước ra khỏi vùng an toàn quen thuộc để tìm kiếm và định hình một căn tính rõ nét hơn cho riêng mình giữa dòng chảy nhiều biến động của Vpop.
Nhìn lại những ngày đầu, cái tên GREY D gắn liền với những rung động thanh xuân trong trẻo qua vaicaunoicokhiennguoithaydoi hay Có Hẹn Với Thanh Xuân. Sáng tác ở giai đoạn này chủ yếu dựa trên chất liệu cảm xúc nguyên bản, thơ ngây cùng những giai điệu lofi-pop dịu ngọt, dễ chạm. Đó là thời điểm cậu viết nhạc bằng một sự nhạy cảm thiên bẩm, bằng những bộc phát rất đỗi tự nhiên của một chàng trai trẻ. Những thanh âm ngày ấy dễ nghe, dễ yêu, nhưng cấu trúc âm nhạc vẫn nương theo các lối mòn cảm xúc quen thuộc. Thứ âm nhạc buồn lãng đãng, mang hơi thở của một người trẻ cô đơn giữa đô thị ấy vốn là "đặc sản" giúp cậu định danh, nhưng nó cũng là một cái bẫy. Kiểu u sầu lửng lơ ấy rất dễ đẩy người nghệ sĩ vào sự rập khuôn, đơn điệu nếu thiếu đi một tư duy sáng tạo sắc bén và một cá tính đủ mạnh mẽ để bứt phá.
Nhưng rất may, trong album phòng thu đầu tay này, GREY D đã không sa đà vào điều đó.
Cú lột xác của cậu thể hiện ở việc các bài hát không còn là những mảnh vỡ rời rạc nhằm mục đích "tạo hit", mà bản thân ánh sáng • màn đêm đã là một kết cấu chặt chẽ của một album khái niệm (conceptual album). GREY D cho thấy năng lực của một kiến trúc sư biết cấu trúc một câu chuyện dài. Cậu không chọn cách vuốt ve người nghe bằng một màu sắc đồng điệu từ đầu đến cuối. Thay vào đó, album là một dải phổ cảm xúc rộng lớn và đầy bất ngờ: có những track nhạc vui tươi, rực rỡ, lấp lánh như nguồn năng lượng ban ngày, nhưng đồng thời cũng có những không gian cực kỳ dữ dội và giằng xé khi bóng tối ập xuống.
Hành trình trải nghiệm của khán giả được tính toán kỹ lưỡng khi đi từ vùng không gian ngập tràn ánh sáng, bay bổng của Side A để rồi bất ngờ bị kéo tuột xuống hố sâu nội tâm đặc quánh, dằn vặt của Side B. Ở đó, những tối nay 2h hay toidaidot không còn là những lời hờn dỗi lofi êm tai, mà là những tiếng hát day dứt, những mảng màu u tối của Alternative R&B và những cấu trúc thanh âm phức tạp, thậm chí ngột ngạt.
Sự chuyển dịch từ một người viết nhạc bằng cảm xúc bản năng sang một người biết kiểm soát và điều tiết chất liệu âm nhạc phần nào cho thấy hướng đi nghiêm túc của GREY D. Thay vì tiếp tục khai thác những giai điệu bắt tai theo công thức quen thuộc để chiều lòng số đông, cậu chọn cách thử nghiệm một kết cấu bài viết có chiều sâu hơn. Việc sắp xếp các mảng màu đối lập trong album là một nỗ lực nhằm dẫn dắt cảm xúc người nghe một cách chủ động, tạo ra những khoảng lặng và cả những đoạn chuyển hướng có phần căng thẳng. Đây là một bước đi cho thấy sự tự lập của một nghệ sĩ trẻ đang cố gắng làm chủ không gian nghệ thuật của mình sau những trải nghiệm làm nghề thực tế.
Để hiểu được căn tính âm nhạc của GREY D, cần đặt cậu vào đúng trục tọa độ của dòng chảy các nghệ sĩ tự viết, tự hát (singer-songwriter) tại Việt Nam. Cậu không phải là một hiện tượng từ trên trời rơi xuống, mà là sự tiếp nối đầy tự nhiên của một mạch ngầm duy cảm trong Vpop. Ở GREY D, người ta nhìn thấy sự kế thừa rõ nét tư duy duy mỹ và cách ẩn dụ nỗi buồn rất "thơ" từ các thế hệ tiền bối. Đó là cái chất tự sự trầm ngâm, đặc quánh sự chiêm nghiệm, hay sự lãng mạn lơ đãng, đầy tính hoài niệm của các đại diện pop/indie đời đầu. Cách GREY D chọn ca từ, cách cậu nâng niu những vết xước trong tình yêu đều mang dáng dấp của những "kẻ mộng mơ" kinh điển: không gào thét, không phô trương, mà biến nỗi đau thành một thứ thẩm mỹ tinh tế.
Tuy nhiên, nếu chỉ dừng lại ở sự kế thừa, GREY D sẽ chỉ là một phiên bản kéo dài của những người đi trước. Điểm mấu chốt tạo nên sự khác biệt của chàng trai này chính là cú hích từ tư duy âm nhạc hiện đại của một đứa con thời đại Gen Z. GREY D dốc toàn bộ chất trữ tình, duy cảm vốn có vào một cái khuôn sản xuất tiệm cận xu hướng quốc tế: từ Neo-Soul, Contemporary R&B cho đến sự gai góc, biến ảo của Alternative R&B.
Một điểm đáng chú ý trong cách làm nhạc của GREY D là việc thiết lập một không gian gợi đầy hình ảnh trong mỗi bài hát. Đây không phải là một kỹ thuật quá mới mẻ trong dòng nhạc R&B hay lofi, nhưng nó là chất liệu hiệu quả để cậu củng cố cái "vibe" đô thị đặc trưng của mình. Những tiếng động quen thuộc này hoạt động như một thứ dung môi, giúp kết nối giai điệu với trải nghiệm thực tế của người nghe, khiến không gian âm nhạc trở nên gần gũi và dễ đồng điệu hơn.
Lối xử lý này phần nào định hình nên cách tiếp cận khán giả của GREY D. Khác với cách kể chuyện có phần ước lệ hay mang nặng tính tự sự của một vài tiền bối, âm nhạc của GREY D chú trọng hơn vào việc xây dựng bầu không khí (vibe). Những bài hát của cậu hoạt động tương tự như một không gian đóng, nơi người nghe có thể dễ dàng tìm thấy một sự tương đồng với những suy tư thường nhật của chính họ. Cậu không cố gắng phân tích hay giảng giải về những trải nghiệm đó, mà chỉ đơn giản là tái hiện lại một trạng thái cảm xúc quen thuộc để người nghe tự trải nghiệm.
Cách tiếp cận này giúp âm nhạc của GREY D dễ dàng bắt nhịp với tệp khán giả trẻ - người nghe thường tìm kiếm sự đồng điệu trong những khoảng lặng cá nhân giữa lòng thành phố. Thay vì đại diện cho một thông điệp to tát, những bài hát của cậu đi thẳng vào những lát cắt thực tế nhất của người trẻ đô thị: từ những va vấp trong tình yêu, nỗi thất vọng, sự vụn vỡ cho đến cách họ trải qua một cuộc chia tay. Tất cả những trạng thái đó được GREY D khắc họa bằng đúng tâm tư, ngôn từ và lối suy nghĩ rất Gen Z - vừa có cái vẻ dửng dưng, bất cần, vừa rất yếu mềm và lãng mạn. Đó đơn giản là cách một người làm nhạc trẻ ghi lại và đối thoại với những cảm xúc của thế hệ mình một cách tự nhiên, không gượng ép.
Định hướng làm nhạc này có phần tương đồng với cách GREY D lựa chọn vận hành cuộc sống phía sau ánh đèn sân khấu. Giữa thời điểm truyền thông xã hội đòi hỏi độ phủ sóng liên tục qua các hoạt động tương tác, livestream hay chương trình thực tế, cậu chọn duy trì một lối sống khép kín hơn. Trang cá nhân của GREY D chủ yếu chỉ cập nhật các thông tin liên quan đến công việc, và tần suất xuất hiện trước công chúng của cậu cũng dừng lại ở những không gian có âm nhạc.
Sự lựa chọn này không nhằm mục đích tạo ra một hình tượng khác biệt, mà đơn giản là cách giúp một người viết nhạc giữ được sự tập trung trong phòng thu. Thay vì phân tán năng lượng vào việc xây dựng các nội dung bên lề, GREY D tập trung phần lớn thời gian cho sản phẩm. Cậu sử dụng các bài hát như một phương thức giao tiếp chính với người nghe. Ở album này, những thử nghiệm về bản phối, cách sắp xếp bè hay các bước chuyển hợp âm chính là cách để một người làm nhạc ở độ tuổi cuối những năm 20 tuổi chia sẻ về thế giới quan của mình.
Việc tự gánh vác vai trò sản xuất âm nhạc (producer) cho một dự án dài hơi chính là thử thách lớn mà cậu tự đặt ra cho bản thân trong phòng thu. Sự kiên định này là một lựa chọn có phần bướng bỉnh và phải đánh đổi bằng lợi ích thương mại trước mắt. Nhưng với một singer-songwriter muốn đi đường dài, đó là sự đánh đổi cần thiết. Cậu chấp nhận bước lùi lại phía sau những con số triệu stream để được lớn lên một cách tự nhiên với nghề nghiệp, tự dò dẫm những biên giới mới trong tư duy làm nhạc, dù con đường đó có thể có vài phần đơn độc.
Sự khép kín này, nhìn ở một góc độ khác, lại tạo nên một sức hút khá thú vị cho GREY D. Xuất thân từ một nhóm nhạc nam và sở hữu đầy đủ những tố chất để phát triển theo công thức của một thần tượng đại chúng, nhưng cậu lại chọn một ngã rẽ có phần thiên về tính nghệ sĩ nhiều hơn. Giữa một thị trường giải trí mà công chúng đã quá quen với việc theo dõi cuộc sống thường nhật của nghệ sĩ qua những chiếc story ngắn ngủi, lối sống có phần tách biệt của GREY D khiến những lần xuất hiện của cậu trở nên có chừng mực và vừa vặn.
Thay vì duy trì sức nóng bằng các hoạt động bên lề, cậu chọn cách thu hút người nghe bằng chính các sản phẩm trong phòng thu. Hình mẫu một chàng trai suýt nữa đã trở thành thần tượng giải trí, nhưng cuối cùng lại để nghệ sĩ tính dẫn dắt và chấp nhận lùi lại phía sau âm nhạc như GREY D, vô tình trở thành một nét chấm phá hay ho và có màu sắc riêng giữa showbiz hiện tại.
Hai đêm concert tại Nhà hát Hòa Bình tới đây có thể xem là một cột mốc phù hợp để nhìn lại chặng đường làm nghề của GREY D. Việc lựa chọn một không gian có tính đối thoại trực tiếp phần nào cho thấy mong muốn thu hẹp khoảng cách ảo từ các nền tảng số, tạo cơ hội để cậu trực tiếp chia sẻ không gian âm nhạc với những người nghe đã đồng hành cùng mình qua các đĩa nhạc. Thực tế là GREY D rất hiếm khi nhận các show diễn bên lề để tập trung cho phòng thu, điều này sẽ biến hai đêm nhạc trở thành cơ hội hiếm hoi để công chúng được trải nghiệm trực tiếp chân dung sân khấu của cậu. Việc các hạng vé liên tục rơi vào trạng thái sold-out phần nào phản ánh nhu cầu thực tế và sự kỳ vọng của khán giả dành cho một dự án được coi như là lễ trưởng thành của Xám D.
Dự án dài hơi này, suy cho cùng, là câu trả lời của GREY D về định hướng đi đường dài với nghệ thuật. Cậu cho thấy một nghệ sĩ trẻ không nhất thiết phải gồng mình theo đuổi các công thức tạo hit sẵn có hay những quy chuẩn vận hành chung của thị trường. Thay vào đó, việc duy trì một tư duy làm nghề nghiêm túc, giữ nguyên sự tò mò với các thử nghiệm mới và dồn năng lượng vào sản phẩm mới là giá trị cốt lõi để giữ chân người nghe.
Chặng đường phía trước của GREY D sẽ củng cố một góc nhìn thực tế: trong một thị trường xoay vần liên tục, việc trung thành với không gian sáng tạo của chính mình và làm âm nhạc hết mình mới là thứ giúp một cái tên ở lại lâu bền trong lòng khán giả.
Diệp Nguyễn - Thiết kế: Vân Khánh
