PGS.TS Nguyễn Trọng Hưng, Giám đốc Trung tâm Tư vấn, Phục hồi Dinh dưỡng và Kiểm soát Béo phì (Viện Dinh dưỡng Quốc gia) cho rằng, năng lượng của cơ thể là tổng hòa của cả ngày, không thể chỉ trông chờ vào một ly cà phê. Nhu cầu dinh dưỡng trong ngày cần phân bổ thành các bữa hợp lý. Không phải ngẫu nhiên mà một ngày được phân chia làm 3 bữa (sáng – trưa – tối). Nếu không ăn uống hợp lý sẽ khiến cho dạ dày trống rỗng. Việc để dạ dày trống rỗng quá lâu sẽ không tốt. Cà phê, dù là đen hay pha sữa, không thể thay thế cho một bữa ăn sáng đúng nghĩa.
Sau nhiều giờ ngủ đêm, dạ dày vẫn tiếp tục tiết enzym và axit tiêu hóa. Khi không có thức ăn để trung hòa, lượng axit này có thể “tấn công” ngược lại niêm mạc dạ dày, gây cồn cào, nóng rát, lâu dài làm tăng nguy cơ viêm, loét dạ dày.
“Không nên coi việc bỏ bữa sáng, uống cà phê để giảm cân là giải pháp. Muốn kiểm soát cân nặng, cần tính toán tổng năng lượng nạp vào trong ngày và phân bổ hợp lý, thay vì để dạ dày rơi vào trạng thái đói kéo dài”, PGS Hưng khuyến cáo.
Thực tế, nhiều nghiên cứu cho thấy cà phê, dù có caffeine hay đã khử caffeine, đều kích thích sản xuất axit dạ dày. Khi uống lúc bụng đói, tác dụng kích thích này càng mạnh, dễ dẫn đến ợ nóng, khó tiêu, thậm chí làm trầm trọng thêm các bệnh lý dạ dày sẵn có.
Một nghiên cứu của Khoa Y, Đại học Thành phố Yokohama (Nhật Bản) cũng chỉ ra rằng cà phê có thể thúc đẩy quá trình “làm rỗng dạ dày”, đẩy thức ăn xuống ruột nhanh hơn bình thường. Hệ quả là thức ăn không có đủ thời gian để được tiêu hóa và hấp thu trọn vẹn các vitamin, khoáng chất.
Ngoài ra, cà phê còn làm tăng đào thải chất lỏng qua thận, khiến cơ thể mất đi các khoáng chất quan trọng như canxi, magiê, kẽm. Nếu kéo dài, tình trạng này có thể ảnh hưởng đến sức khỏe xương, cơ và hệ miễn dịch.
Tăng nguy cơ mất nước và căng thẳng
Bác sĩ Đoàn Dư Mạnh, Thành viên Hội Mạch máu Việt Nam, cho biết caffeine có tác dụng lợi tiểu, thúc đẩy cơ thể bài tiết nước tiểu. Sau một đêm dài, cơ thể vốn đã ở trạng thái thiếu nước nhẹ. Việc uống cà phê ngay khi chưa ăn sáng hoặc chưa bổ sung nước lọc có thể khiến tình trạng mất nước trở nên rõ rệt hơn, dẫn đến đau đầu, chóng mặt, mệt mỏi, giảm khả năng tập trung.
Bên cạnh đó, uống cà phê vào buổi sáng sớm khi bụng đói còn có thể làm tăng nồng độ cortisol – hormone liên quan đến phản ứng với căng thẳng. Khi cortisol vốn đã ở mức cao tự nhiên, việc “kích” thêm bằng caffeine có thể khiến cảm giác lo âu, bồn chồn và căng thẳng gia tăng.
Ngoài ra, uống cà phê, đặc biệt là cà phê sữa hoặc thêm nhiều đường, khi chưa ăn sáng có thể gây tăng đường huyết tạm thời, sau đó là hạ đường huyết nhanh. Điều này khiến người uống dễ rơi vào trạng thái mệt mỏi, đói, cáu kỉnh. Với người mắc bệnh tiểu đường hoặc rối loạn chuyển hóa, những biến động này có thể gây khó khăn cho việc kiểm soát bệnh.
Các chuyên gia khuyến cáo, cà phê không xấu nếu được sử dụng đúng cách và đúng thời điểm. Thay vì uống khi bụng đói, nên bắt đầu ngày mới bằng một bữa sáng cân bằng, gồm protein, chất xơ và chất béo lành mạnh. Sau đó, thưởng thức một tách cà phê như phần bổ trợ giúp tăng tỉnh táo và tinh thần làm việc.
“Chỉ cần 10–15 phút để chuẩn bị một bữa sáng đơn giản cũng đã đủ giúp dạ dày ‘được bảo vệ’ và cơ thể có nền tảng năng lượng ổn định cho cả buổi sáng”, PGS.TS Nguyễn Trọng Hưng nhấn mạnh.
Thói quen nhỏ trong sinh hoạt hằng ngày, nếu không được điều chỉnh, có thể âm thầm tạo ra những ảnh hưởng lớn đến sức khỏe. Uống cà phê đúng cách không chỉ giúp tận hưởng trọn vẹn hương vị của thức uống quen thuộc, mà còn là cách bảo vệ dạ dày và hệ chuyển hóa về lâu dài.
Ngọc Minh
