Theo nhận định của Thời báo Hoàn cầu (Global Times) Trung Quốc trong bài viết đăng ngày 7/1 với tiêu đề “Cuộc ‘đua GDP’ giữa Thái Lan và Việt Nam làm rung chuyển cục diện kinh tế Đông Nam Á”, ngày càng nhiều hãng truyền thông quốc tế tập trung chú ý tới đà tăng tốc mạnh mẽ của kinh tế Việt Nam.
Như báo The Nation của Thái Lan nhận định, nhờ động lực từ đầu tư công quy mô lớn, GDP danh nghĩa của Việt Nam có thể vượt Thái Lan ngay từ năm 2026. Trái lại, nền kinh tế Thái Lan đang chịu áp lực từ tăng trưởng chậm lại, gánh nặng nợ kéo dài và tình trạng bất ổn tại khu vực biên giới.
Trang Kaohoon International (Thái Lan) thì cho hay, kinh tế Việt Nam trong quý IV/2025 đạt kết quả vượt kỳ vọng; sức sống của các lĩnh vực sản xuất, đầu tư và thương mại đã giúp Việt Nam đứng vững trước tác động từ các mức thuế của Mỹ. Trong khi đó, tạp chí The Diplomat của Mỹ khi điểm lại bức tranh kinh tế Đông Nam Á cũng đánh giá Việt Nam là điểm sáng nổi bật nhất của khu vực trong năm qua.
Nhận định này càng được củng cố khi số liệu mới công bố của Tổng cục Thống kê Việt Nam cho thấy GDP quý IV tăng 8,46% so với cùng kỳ, đưa mức tăng trưởng GDP cả năm lên 8,02%. Trong bối cảnh Việt Nam và Thái Lan bước vào một “cuộc đua GDP” ngày càng rõ nét, Nikkei Asia cho rằng sự trỗi dậy của Việt Nam không chỉ là câu chuyện song phương, mà còn có thể làm rung chuyển và tái định hình toàn bộ cục diện kinh tế Đông Nam Á trong những năm tới.
Vị thế đặc thù của Việt Nam
Nikkei Asia dẫn lời chuyên gia kinh tế Cấn Văn Lực của Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam nhận định, xây dựng hạ tầng trên phạm vi toàn quốc là động lực then chốt thúc đẩy tăng trưởng. Dự báo năm 2026, đầu tư công cho các công trình có thể tăng khoảng 26%, đóng góp 1,6 điểm phần trăm cho tăng trưởng kinh tế. Cùng năm, sân bay mới gần TP.HCM dự kiến đi vào hoạt động, trong khi tuyến đường sắt phía Bắc do Trung Quốc hỗ trợ cũng đã khởi công. Số liệu của Tổng cục Thống kê cho thấy, trong lĩnh vực công nghiệp và xây dựng, tăng trưởng công nghiệp của Việt Nam đạt mức cao nhất kể từ năm 2019.
Bên cạnh đó, South China Morning Post ngày 5 cho biết, năm 2025 Việt Nam đón lượng khách quốc tế kỷ lục, khoảng 21,2 triệu lượt, tăng hơn 20,4% so với cùng kỳ. Cục trưởng Du lịch Việt Nam Nguyễn Trùng Khánh nhận định, kết quả này giúp nâng cao rõ rệt vị thế và thương hiệu du lịch Việt Nam trên bản đồ thế giới. Trung Quốc tiếp tục là thị trường nguồn lớn nhất, với lượng khách đến Việt Nam tăng 41,3% so với năm trước.
Nhà nghiên cứu Hoàng Đông Nhật, Trung tâm Nghiên cứu Khu vực – Quốc gia (Đại học Sư phạm Dân tộc Quảng Tây), cho rằng tăng trưởng kinh tế của Việt Nam là kết quả tổng hợp của nhiều yếu tố: nền chính trị ổn định; cải cách hành chính năm 2025 giúp cải thiện mạnh môi trường kinh doanh và thúc đẩy quá trình thị trường hóa; dân số hơn 100 triệu người với cơ cấu trẻ mang lại “lợi tức dân số”; cùng với đó là mức độ hội nhập quốc tế sâu rộng, giúp Việt Nam củng cố vai trò trung tâm then chốt trong quá trình tái bố trí chuỗi cung ứng tại châu Á.
Những năm gần đây, xuất khẩu máy tính, điện tử và linh kiện của Việt Nam tăng mạnh, đóng góp hơn một nửa mức tăng trưởng xuất khẩu, với sự hậu thuẫn từ các cụm công nghiệp điện tử tập trung ở miền Bắc. Theo truyền thông Việt Nam, trong 10 tháng đầu năm 2025, kim ngạch xuất khẩu nhóm hàng này đạt 87,29 tỷ USD, tăng 47,9%, chiếm 22,3% tổng kim ngạch xuất khẩu. Cùng kỳ, nhập khẩu đạt 123,15 tỷ USD, tăng 39,1%, chiếm gần 33% tổng kim ngạch nhập khẩu, chủ yếu từ Trung Quốc, cho thấy chuỗi cung ứng và liên kết công nghiệp Trung–Việt ngày càng gắn kết chặt chẽ, với tiềm năng phát triển lớn.
Theo Thời báo Hoàn cầu, các chuyên gia Trung Quốc nhận định, Việt Nam đang nắm giữ vị thế đặc thù trong chuỗi sản xuất toàn cầu và là lựa chọn quan trọng của doanh nghiệp Trung Quốc trong quá trình “vươn ra biển lớn”. Việt Nam có lợi thế liền kề Trung Quốc cả về đường bộ lẫn đường biển, giúp chuỗi cung ứng kết nối thuận lợi, thời gian vận chuyển ngắn.
Về thể chế, việc tham gia RCEP và CPTPP giúp hàng hóa Việt Nam tiếp cận nhiều thị trường. Về công nghiệp, Việt Nam đã hình thành chuỗi tương đối hoàn chỉnh từ dệt may, điện tử đến năng lượng mới.
Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu ASEAN (Đại học Dân tộc Quảng Tây) Cát Hồng Lượng cho rằng, động lực cốt lõi của tăng trưởng nhanh tại Việt Nam xuất phát từ sự dịch chuyển thương mại và đầu tư trong bối cảnh tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu. Từ năm 2018, không chỉ doanh nghiệp Âu – Mỹ, Nhật – Hàn mà cả nhiều doanh nghiệp Trung Quốc cũng lựa chọn Việt Nam làm điểm đến đầu tư.
Lợi thế vị trí tại Đông Nam Á khiến Việt Nam trở thành mắt xích quan trọng trong bố cục công nghiệp của Trung Quốc. Thương mại song phương chủ yếu là hàng hóa trung gian, phản ánh sự phân công rõ ràng theo chiều dọc chuỗi giá trị, trong đó hợp tác không chỉ là chuyển dịch công suất mà còn là bố trí chiến lược, bao gồm cả các ngành công nghệ cao, tiếp tục được thúc đẩy trong tiến trình hội nhập Trung Quốc – ASEAN.
Cục diện kinh tế Đông Nam Á
Nikkei Asia nhận định, bản đồ kinh tế Đông Nam Á đang thay đổi và xu hướng này đã thể hiện rõ qua thị trường ô tô. Tại Indonesia – thị trường lớn nhất khu vực – doanh số từ tháng 1 đến tháng 10/2025 đạt khoảng 660.000 xe, giảm gần 10% so với cùng kỳ. Trong khi đó, theo VNAUTO, 11 tháng đầu năm 2025, doanh số ô tô tại Việt Nam đạt khoảng 520.000 xe, tiệm cận mức cao lịch sử.
Bài báo cho biết, Thái Lan và Indonesia từng là hai điểm đến chính của các doanh nghiệp Nhật Bản tại Đông Nam Á. Tuy nhiên, các hãng xe đang đánh giá lại chiến lược: Suzuki đã rút một phần sản xuất khỏi Thái Lan, còn Honda cũng thu hẹp quy mô sản xuất tại đây.
Tháng 9 năm ngoái, Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc tiếp lãnh đạo Toyota khu vực châu Á – Thái Bình Dương, trong đó Toyota bày tỏ kế hoạch tiếp tục mở rộng đầu tư và nâng cao hiệu quả vận hành nhà máy tại Việt Nam. Về thu hút vốn nước ngoài, tháng 12 năm ngoái Quốc hội Việt Nam thông qua Luật Đầu tư (sửa đổi), nhằm đơn giản hóa thủ tục, mở rộng quyền tự do kinh doanh và hạ thấp rào cản gia nhập thị trường. Tính đến ngày 31/12/2025, vốn FDI giải ngân đạt khoảng 23,6 tỷ USD, tăng 8,9%, mức cao nhất trong 5 năm, trong đó lĩnh vực chế biến – chế tạo chiếm 82,8%.
Dù vậy, Nikkei Asia cũng cảnh báo một số rủi ro, cho rằng các biện pháp thuế quan của Mỹ đối với Đông Nam Á, bao gồm Việt Nam, có thể tạo ra tác động nhất định. Theo ông Hoàng Đông Nhật, việc phụ thuộc lớn vào các thị trường như Mỹ và Liên minh châu Âu khiến tăng trưởng của Việt Nam mang tính bất định, làm gia tăng rủi ro cho doanh nghiệp và khiến nền kinh tế dễ chịu ảnh hưởng từ biến động kinh tế – chính trị toàn cầu. Trước thực tế này, các chuyên gia Việt Nam được phỏng vấn cho rằng trước tình hình này, Việt Nam sẽ tiếp tục đa dạng hóa mạnh mẽ, mở rộng xuất khẩu sang các thị trường như Trung Đông, châu Phi và Nam Mỹ.
An An (Theo Thời báo Hoàn cầu)
