Theo trang tin Electrek, bốn cộng đồng tại khu vực Đại Boston (Mỹ) vừa triển khai một chương trình thí điểm kết hợp dịch vụ thuê xe ô tô điện, cho phép thành viên thuê xe theo giờ hoặc theo ngày thông qua ứng dụng Zipcar với các trạm sạc năng lượng mặt trời độc lập.
Đây là sáng kiến do Hội đồng Quy hoạch Khu vực Đô thị Hoa Kỳ (MAPC) triển khai, hướng đến mục tiêu đưa dịch vụ thuê ô tô có chi phí hợp lý đến những khu vực trước đây chưa từng được tiếp cận.
Chương trình mang tên “Chia sẻ xe điện cộng đồng” (CommunityEV Carshare) được triển khai tại bốn địa điểm gồm khu vực trung tâm Framingham thuộc Cơ quan Vận tải Vùng MetroWest, Cơ quan Nhà ở Chelsea, Cơ quan Nhà ở Boston và khu vực trung tâm Quincy thuộc Hoa Kỳ.
Tại các điểm này, hệ thống sạc xe điện độc lập hoạt động bằng năng lượng mặt trời (EV ARC) của Công ty công nghệ sạch của Hoa Kỳ Beam Global được kết hợp với đội xe điện của Zipcar, cho phép thành viên đủ điều kiện thuê xe với mức giá ưu đãi từ 11–13 USD mỗi giờ.
Không chỉ đơn thuần bổ sung thêm xe điện vào hệ thống giao thông, chương trình còn thử nghiệm một mô hình hạ tầng mới, trong đó nguồn điện phục vụ xe được tạo ra ngay tại nơi sạc thay vì lấy từ lưới điện truyền thống.
Carsharing (chia sẻ ô tô) là mô hình cho phép người dùng thuê xe trong thời gian ngắn thay vì phải sở hữu một phương tiện riêng. Người dùng chỉ trả chi phí theo thời gian sử dụng, phù hợp với những người chỉ có nhu cầu di chuyển theo từng chuyến thay vì sử dụng xe hằng ngày.
Trong chương trình “Chia sẻ xe điện cộng đồng”, Zipcar đảm nhận vai trò cung cấp xe điện và nền tảng đặt xe. Với mức giá thuê từ 11 đến 13 USD mỗi giờ dành cho người dùng đủ điều kiện, dự án hướng đến việc mở rộng cơ hội tiếp cận phương tiện giao thông sạch cho các cộng đồng chưa được phục vụ đầy đủ.
Việc lựa chọn mô hình chia sẻ xe điện cũng giúp tận dụng hiệu quả thời gian xe không hoạt động, tạo điều kiện để phương tiện được sạc lại giữa các lượt sử dụng mà không làm gián đoạn hoạt động của đội xe.
Trạm sạc độc lập: Giải pháp rút ngắn thời gian triển khai
Một trong những điểm đáng chú ý nhất của chương trình là việc sử dụng các trạm sạc điện chạy bằng năng lượng mặt trời với các hệ thống hoạt động độc lập không cùng lưới điện quốc gia hoặc lưới điện địa phương.
Thay vì lấy điện từ hệ thống điện chung, các trạm sạc điện này tự tạo ra điện bằng các tấm pin mặt trời và lưu trữ năng lượng để phục vụ việc sạc xe.
Theo thông tin từ Công ty công nghệ sạch Beam Global, các trạm này không cần kết nối với lưới điện, không phải đào rãnh kéo cáp, thi công điện hay thực hiện các hạng mục xây dựng khác.
Chính đặc điểm này giúp việc lắp đặt diễn ra nhanh hơn đáng kể so với các bộ sạc truyền thống, đặc biệt tại những khu vực mà việc đầu tư hạ tầng điện gặp nhiều khó khăn hoặc chi phí cao.
Mỗi hệ thống sạc bằng năng lượng mặt trời có thể sạc đồng thời hai xe điện và tạo ra lượng điện mặt trời đủ để cung cấp quãng đường di chuyển lên tới 426 km mỗi ngày.
Do điện được sản xuất ngay tại chỗ, hệ thống không phát sinh chi phí điện tính theo kilowatt/giờ. Đồng thời, việc không lấy điện từ lưới cũng đồng nghĩa với việc giảm gánh nặng cho hệ thống điện địa phương.
Điểm đáng chú ý của chương trình nằm ở sự kết hợp giữa đặc tính vận hành của xe chia sẻ và khả năng tạo điện liên tục của hệ thống sạc năng lượng mặt trời.
Theo Bộ Giao thông Vận tải Hoa Kỳ, các phương tiện của hộ gia đình dành khoảng 95% thời gian để đỗ. Trong khi đó, đội xe điện Zipcar tại Boston ghi nhận mỗi chuyến đi trung bình chỉ khoảng 41 km.
Hai số liệu này cho thấy phần lớn thời gian trong ngày, xe không di chuyển mà nằm tại điểm đỗ giữa các lượt thuê. Khoảng thời gian này tạo điều kiện để các trạm sạc điện tiếp tục hấp thụ năng lượng mặt trời và nạp điện trở lại cho pin xe.
Nói cách khác, thay vì phải sạc nhanh trong thời gian ngắn bằng nguồn điện công suất lớn từ lưới, mô hình thí điểm tận dụng chính khoảng thời gian xe nghỉ để sạc dần bằng nguồn điện tái tạo được tạo ra tại chỗ. Đây là điểm khiến trạm sạc ngoại lưới đặc biệt phù hợp với mô hình chia sẻ ô tô.
Giảm chi phí đầu tư hạ tầng
Ngoài yếu tố công nghệ, chương trình còn thử nghiệm một cách tiếp cận mới về đầu tư hạ tầng.
Thay vì mua các hệ thống sạc điện, Hội đồng Quy hoạch Khu vực Đô thị Hoa Kỳ (MAPC) lựa chọn thuê thiết bị. Hình thức này giúp giảm chi phí đầu tư ban đầu của dự án thí điểm, đồng thời tạo nguồn doanh thu định kỳ cho Beam Global.
Đối với một dự án đang trong giai đoạn thử nghiệm, việc thuê thiết bị cũng giúp đơn vị triển khai có thêm sự linh hoạt trong quá trình đánh giá hiệu quả trước khi quyết định mở rộng quy mô.
Theo MAPC, chương trình sẽ đánh giá liệu việc kết hợp xe điện dùng chung với các trạm sạc năng lượng mặt trời độc lập có thể được triển khai nhanh chóng nhằm mở rộng khả năng tiếp cận giao thông sạch mà không phải chờ nâng cấp lưới điện hoặc xây dựng các trạm sạc cố định hay không.
Bà Lizzi Weyant, Giám đốc điều hành MAPC, cho biết: “Chúng tôi rất hào hứng khi chương trình này sẽ thử nghiệm việc sạc xe điện mà không cần các công trình xây dựng kéo dài và tốn kém, đồng thời thúc đẩy dịch vụ thuê xe ô tô điện đến các cộng đồng chưa được phục vụ đầy đủ”.
Phát biểu này cho thấy trọng tâm của dự án không chỉ nằm ở bản thân phương tiện mà còn ở khả năng rút ngắn thời gian triển khai hạ tầng, yếu tố thường được xem là một trong những thách thức lớn khi mở rộng mạng lưới sạc xe điện.
Nếu mô hình được đánh giá thành công, nó có thể được nhân rộng tới nhiều cộng đồng khác, đặc biệt là những nơi hiện vẫn thiếu cả dịch vụ thuê ô tô điện lẫn hạ tầng sạc.
Theo trang tin Electrek, giao thông vận tải hiện chiếm 38% lượng phát thải khí nhà kính của bang Massachusetts (Hoa Kỳ), trở thành nguồn phát thải lớn nhất của bang.
Trong bối cảnh đó, bang Massachusetts đã đặt mục tiêu đạt phát thải ròng bằng 0 (net-zero) vào năm 2050. Thuật ngữ “phát thải ròng bằng 0” được hiểu là trạng thái mà tổng lượng khí nhà kính phát thải được cân bằng với lượng khí được hấp thụ hoặc loại bỏ, qua đó đưa mức phát thải ròng về 0.
Mặc dù chương trình “Chia sẻ xe điện cộng đồng” mới ở quy mô thí điểm, dự án phản ánh một hướng tiếp cận đáng chú ý trong quá trình điện hóa giao thông. Thay vì chỉ tập trung vào phương tiện, chương trình đồng thời thử nghiệm mô hình hạ tầng sạc có thể triển khai nhanh, giảm phụ thuộc vào lưới điện và mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ xe điện đến nhiều cộng đồng hơn.
Nếu đạt kết quả như kỳ vọng, việc kết hợp thuê xe điện với các trạm sạc năng lượng mặt trời độc lập có thể trở thành một mô hình tham khảo cho những khu vực còn thiếu hạ tầng sạc, đồng thời góp phần hỗ trợ mục tiêu giảm phát thải trong lĩnh vực giao thông của bang Massachusetts (Hoa Kỳ).
* Nguồn: Electrek
Mai Mai
