Một ứng dụng học lập trình miễn phí, chưa bật quảng cáo, chưa tạo ra doanh thu và thậm chí không hiển thị font chữ gây tranh cãi trên bất kỳ màn hình nào. Tuy nhiên, chỉ vì các file font từng bị bỏ quên trong bộ assets và đóng gói vào một phiên bản APK, founder của ứng dụng Simzy cho biết anh đã nhận được yêu cầu mua giấy phép bản quyền trị giá 13.300 bảng Anh, tương đương gần 500 triệu đồng.
Sự việc đang thu hút sự chú ý trong cộng đồng lập trình Việt Nam sau khi founder Simzy, nền tảng học lập trình và AI miễn phí, công khai chia sẻ quá trình trao đổi liên quan đến bộ font Aeonik.
Theo chia sẻ của founder Lê Vĩnh Ngà, mới đây anh nhận được email từ FontRadar, đơn vị cho biết đại diện cho CoType Foundry trong vấn đề cấp phép font. Phía này thông báo hệ thống của họ đã quét phiên bản 2.0.0 của ứng dụng Simzy và phát hiện các file Aeonik vẫn được nhúng bên trong APK.
Nguồn gốc sự việc bắt đầu từ giai đoạn Simzy vẫn chỉ là một phiên bản thử nghiệm ban đầu (một sản phẩm MVP). Founder cho biết khi xây dựng ứng dụng, anh thấy Aeonik phù hợp với phần code editor nên tải font từ một website khác về thử nghiệm mà không chú ý tới vấn đề giấy phép.
Sau đó, do Aeonik gặp lỗi khi hiển thị Unicode tiếng Việt, nhóm phát triển quyết định chuyển sang một font miễn phí khác. Tuy nhiên, các file Aeonik cũ không được xóa khỏi thư mục assets, khiến chúng tiếp tục được đóng gói bên trong APK dù không còn được sử dụng để hiển thị nội dung.
"Sau đó thấy font này có lỗi với Unicode tiếng Việt nên chuyển sang một font miễn phí khác. Tuy nhiên mình đã quên xóa bộ font khỏi assets, dẫn đến việc nó vẫn được đóng gói trong APK của phiên bản đó", founder Simzy chia sẻ.
Anh cũng khẳng định tại thời điểm phiên bản ứng dụng nói trên được phát hành, Simzy chưa có công ty đứng sau, chưa bật quảng cáo, chưa tạo doanh thu, "gần như không có yếu tố thương mại" và font Aeonik không được sử dụng để hiển thị trên bất kỳ màn hình nào.
Tuy nhiên, những yếu tố này không khiến phía yêu cầu cấp phép thay đổi quan điểm.
Trong email phản hồi mà founder cung cấp, phía liên hệ cho biết họ hiểu không có chủ ý sử dụng font sai mục đích, nhưng cho rằng việc không có chủ ý không làm thay đổi tình trạng sử dụng không được cấp phép. Họ cũng cho rằng trách nhiệm đảm bảo các tài nguyên được sử dụng trong ứng dụng di động có giấy phép phù hợp thuộc về chủ sở hữu ứng dụng.
Đáng chú ý, phía này khẳng định việc xóa các file font sau khi được phát hiện cũng không giải quyết vấn đề. Theo lập luận trong email, hành vi mà họ cho là vi phạm xảy ra khi font được tải từ một nguồn không được cấp phép và được nhúng vào ứng dụng mà không có giấy phép phù hợp.
Founder Simzy sau đó nhận được một bảng đặt hàng cho giấy phép ứng dụng. Tài liệu được chia sẻ ghi "App license: 1 application", với giá trước thuế là 13.300 bảng Anh. Thuế VAT 20% tương ứng 2.660 bảng, đưa tổng số tiền sau thuế lên 15.960 bảng Anh.
Phía yêu cầu cấp phép cũng cho biết 13.300 bảng là mức giá giấy phép thông thường chứ không bao gồm khoản phí bổ sung cho việc sử dụng không có giấy phép trong quá khứ. Giấy phép được đề nghị mua sẽ bao phủ cả việc sử dụng trước đây lẫn trong tương lai.
Founder Simzy không đồng tình với cách xử lý này. "Mình cũng thấy vô lý khi mình phải trả 13k bảng cho một thứ mà mình không dùng trên production, không có bất kỳ lợi ích gì từ thứ đó", anh viết.
Founder cho biết đã tự tìm hiểu mức phí cấp phép font và yêu cầu phía bên kia giải thích cơ sở đưa ra con số gần 13.000 bảng Anh, nhưng đến thời điểm chia sẻ sự việc vẫn chưa nhận được lời giải thích mà anh cho là thuyết phục.
Trong một email khác, phía liên hệ thông báo đây là nỗ lực cuối cùng để giải quyết vấn đề cấp phép đối với typeface được sử dụng trong ứng dụng "Simzy: Học lập trình". Họ yêu cầu cung cấp email hoặc tên tài khoản từng được dùng để mua giấy phép cùng nhà phân phối tương ứng. Nếu không nhận được phản hồi trong vòng ba ngày, phía này cho biết sẽ chuyển hồ sơ và tranh chấp cho bộ phận pháp lý.
Từ trải nghiệm của mình, founder Simzy cũng đưa ra cảnh báo với cộng đồng lập trình viên độc lập. Theo anh, developer không nên tải asset từ những nguồn không rõ giấy phép, không nên cho rằng tài nguyên "chỉ tải về test" sẽ không gây vấn đề, đồng thời cần kiểm tra lại toàn bộ assets nằm trong APK hoặc AAB trước khi phát hành ứng dụng. "Đừng nghĩ 'chỉ test thôi' thì sẽ không sao", anh Ngà cảnh báo.
Dù vậy, founder Simzy nhấn mạnh rằng chia sẻ của mình không nhằm kết luận bên nào đúng hay sai về mặt pháp lý.
"Điều mình muốn chia sẻ không phải là đúng hay sai về mặt pháp lý. Mà là đừng vì nhận được một email có chữ 'Legal Notice' và một con số rất lớn mà vội vàng chuyển tiền", anh viết.
Sau khi tìm hiểu về bản quyền và mức phí cấp phép font, anh cho rằng những thông điệp liên tục nhấn mạnh nguy cơ kiện tụng và chi phí pháp lý cao có thể tạo áp lực tâm lý rất lớn, đặc biệt với các lập trình viên độc lập ít kinh nghiệm xử lý tranh chấp. Founder Simzy cho biết bản thân ban đầu cũng “hốt hoảng” khi nhận yêu cầu gần 500 triệu đồng, nhưng sau đó quyết định yêu cầu phía gửi email làm rõ cơ sở pháp lý và cách tính khoản tiền thay vì thanh toán ngay.
Anh khuyến cáo người gặp trường hợp tương tự cần bình tĩnh xác minh danh tính và quyền đại diện của bên gửi yêu cầu, kiểm tra giấy phép thực tế, yêu cầu cung cấp bằng chứng về hành vi bị cho là vi phạm cũng như căn cứ tính phí, đồng thời tìm tư vấn pháp lý nếu số tiền đủ lớn. Việc không nên vội trả tiền không đồng nghĩa có thể bỏ qua bản quyền: nếu thực sự đã sử dụng tài sản trí tuệ trái phép, nghĩa vụ pháp lý vẫn có thể phát sinh.
Nguyễn Hải
