Khoa Phẫu thuật Cột sống, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 vừa thực hiện thành công ca phẫu thuật nắn chỉnh vẹo cột sống không ghép xương bằng kỹ thuật Vertebral Body Tethering (VBT), lần đầu tiên được triển khai tại Việt Nam theo thông tin từ bệnh viện.
Bệnh nhân là bé gái sinh năm 2014, ở thành phố Bắc Ninh, trước đó có tiền sử sức khỏe bình thường. Trong những tháng gần đây, gia đình nhận thấy hai vai của trẻ không cân xứng, thân mình biến dạng, dáng đi mất cân bằng và tình trạng cong vẹo cột sống ngày càng rõ rệt.
Qua thăm khám và chụp X-quang, các bác sĩ xác định bệnh nhi bị vẹo cột sống vùng ngực – thắt lưng, với góc Cobb từ đốt sống T7 đến L2 là 48°. Đây là mức độ cong vẹo đáng kể, có nguy cơ tiếp tục tiến triển và cần được cân nhắc điều trị bằng phẫu thuật.
Sau khi đánh giá tình trạng bệnh và mức độ trưởng thành xương, TS. Phan Trọng Hậu, Chủ nhiệm Khoa Phẫu thuật Cột sống, nhận thấy bệnh nhi đang ở giai đoạn Sanders 5, nghĩa là vẫn còn tiềm năng tăng trưởng nhất định. Dựa trên đặc điểm đường cong và khả năng phát triển còn lại của trẻ, các bác sĩ lựa chọn phương pháp VBT sau khi tư vấn cho gia đình về lợi ích, nguy cơ và yêu cầu theo dõi lâu dài.
Chỉnh góc cong từ 48° xuống còn khoảng 10°
Ca phẫu thuật do Đại tá, TS, BS Phan Trọng Hậu cùng ê-kíp thực hiện sau quá trình chuẩn bị và lập kế hoạch kỹ lưỡng.
Theo bệnh viện, VBT là kỹ thuật đòi hỏi độ chính xác cao trong việc đặt vít vào thân đốt sống, điều chỉnh lực căng của dây và xác định mức độ nắn chỉnh phù hợp. Phẫu thuật viên đồng thời phải tính đến khả năng tăng trưởng còn lại của bệnh nhi để hạn chế nguy cơ chỉnh quá mức.
Kết quả sau phẫu thuật cho thấy góc Cobb từ T7 đến L2 giảm từ 48° xuống còn khoảng 10°, tương đương mức chỉnh vẹo gần 80%. Trục cột sống được cải thiện rõ rệt, giúp hình thể thân mình cân đối hơn.
Điểm đáng chú ý là ca phẫu thuật không sử dụng phương pháp ghép xương hàn khớp. Nhờ đó, khả năng vận động tương đối giữa các đốt sống tại những tầng cột sống được can thiệp có thể được bảo tồn, thay vì bị hạn chế như ở các đoạn được hàn xương.
Tuy nhiên, kết quả hình ảnh ngay sau phẫu thuật chưa phản ánh đầy đủ hiệu quả điều trị lâu dài. Do bệnh nhi vẫn còn khả năng tăng trưởng, các bác sĩ cần tiếp tục theo dõi định kỳ góc Cobb, mức độ trưởng thành xương và tình trạng của hệ thống dây. Những nguy cơ như chỉnh quá mức hoặc mất dần mức chỉnh cũng cần được kiểm soát trong quá trình theo dõi.
VBT khác gì so với phẫu thuật truyền thống?
Theo TS, BS Phan Trọng Hậu, trong phẫu thuật chỉnh vẹo cột sống truyền thống, bác sĩ thường sử dụng hệ thống vít và thanh kim loại để nắn chỉnh biến dạng, sau đó kết hợp ghép xương nhằm hàn khớp và duy trì kết quả lâu dài. Khi các đốt sống được hàn xương, khả năng vận động tương đối giữa những đốt sống này sẽ bị hạn chế.
Trong khi đó, kỹ thuật VBT sử dụng các vít được đặt vào thân đốt sống ở phía lồi của đường cong, sau đó kết nối bằng một loại dây có độ bền cao. Bằng cách điều chỉnh lực căng của dây, bác sĩ có thể nắn chỉnh đường cong ngay trong quá trình phẫu thuật mà không cần ghép xương hàn khớp.
Phương pháp này còn tận dụng quá trình tăng trưởng tự nhiên của cột sống. Lực nén ở phía lồi có thể làm chậm sự phát triển của phần cột sống này, trong khi phía lõm tiếp tục phát triển. Sự khác biệt về tốc độ tăng trưởng giữa hai phía có thể góp phần điều chỉnh thêm đường cong theo thời gian.
Vì vậy, VBT hướng đến hai mục tiêu là cải thiện biến dạng cột sống và bảo tồn khả năng vận động tại các đoạn được can thiệp. Tuy nhiên, phương pháp này không phù hợp với tất cả bệnh nhân. Việc lựa chọn cần căn cứ vào đặc điểm đường cong, độ tuổi, mức độ trưởng thành xương và khả năng tăng trưởng còn lại của từng người bệnh.
Vẹo cột sống có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân, trong đó có các trường hợp vô căn, dị tật bẩm sinh hoặc bất thường cấu trúc đốt sống. Tùy tình trạng cụ thể, bệnh có thể tiến triển trong giai đoạn trẻ phát triển, gây mất cân đối hình thể và ảnh hưởng đến chức năng cột sống.
Trong phẫu thuật chỉnh vẹo cột sống, bảo đảm an toàn cho hệ thần kinh là một trong những yêu cầu quan trọng, bởi các cấu trúc thần kinh nằm trong ống sống có vai trò truyền tín hiệu điều khiển hoạt động của cơ thể.
Theo Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, việc thực hiện thành công ca phẫu thuật VBT đầu tiên tại Việt Nam mở ra thêm một lựa chọn điều trị cho những bệnh nhi bị vẹo cột sống có chỉ định phù hợp. Dù vậy, hiệu quả lâu dài vẫn phụ thuộc vào đặc điểm của từng bệnh nhân và quá trình theo dõi sau phẫu thuật.
Nguồn: Bệnh viện Trung ương Quân đội 108
Hân Ly
