Lần đầu tiên trong lịch sử, tàu phá băng hạt nhân Arktika của Nga, một tàu thuộc Dự án 22220, đã hộ tống một tàu khác đi qua khu vực Greenland thuộc Bắc Cực, một trong những khu vực khó khăn nhất đối với hoạt động vận chuyển hàng hải ở Bắc Cực.
Sứ mệnh giải cứu nghẹt thở
Sự kiện diễn ra vào giữa tháng 7 năm 2026 đã đánh dấu một chương mới trong lịch sử hàng hải thế giới. Một tàu phá băng nguyên tử của Nga đã thực hiện thành công việc dẫn đường cho tàu thuyền tại phân khu Greenland thuộc Bắc Băng Dương. Đây là một trong những khu vực có điều kiện khí hậu và địa chất cô lập, nguy hiểm bậc nhất hành tinh.
Đối tượng được giải cứu lần này là "Severny Polyus" (Cực Bắc) - một trạm nghiên cứu kiêm nền tảng chống băng trôi tự hành của Nga. Trạm này đã bị mắc kẹt hoàn toàn và trôi dạt tự do giữa những lớp băng vĩnh cửu dày đặc, không thể tự tìm đường ra vùng nước ấm. Trước tình thế cấp bách, tập đoàn năng lượng hạt nhân quốc gia Rosatom đã lập tức điều động "Arktika", siêu tàu dẫn đầu của thế hệ tàu phá băng Dự án 22220, lên đường ứng cứu.
Để tiếp cận và giải phóng trạm "Severny Polyus", thủy thủ đoàn của tàu Arktika đã phải đương đầu với thử thách cực hạn. Họ phải xẻ dọc những cánh đồng băng hai năm tuổi và băng vĩnh cửu có độ dày khủng khiếp, dao động liên tục từ 3 đến 5 mét. Trong điều kiện tầm nhìn hạn chế và áp lực dịch chuyển lớn của các khối băng, mọi tính toán định hướng đều yêu cầu độ chính xác tuyệt đối để tránh những va chạm có thể gây tổn hại đến cấu trúc của cả hai phương tiện.
"Nghĩa địa tàu thuyền" Greenland và 392 hải lý mở đường lịch sử
Vùng biển phía Đông Greenland từ lâu đã được mệnh danh là một "nghĩa địa" đối với tàu thuyền thông thường. Nơi đây gần như vắng bóng hoàn toàn các hoạt động giao thương hàng hải do mật độ băng quá dày và dòng hải lưu dịch chuyển khó lường. Trước nhiệm vụ của Arktika, chưa từng có một tàu phá băng nguyên tử nào tiến hành hộ tống hay mở đường tại khu vực rủi ro cao này.
Hành trình hộ tống đầy gian nan kéo dài liên tục trên quãng đường dài tổng cộng 392,7 hải lý (tương đương gần 730 km). Chiến dịch giải cứu nghẹt thở chỉ thực sự khép lại khi đoàn tàu tiến vào vùng nước an toàn, nằm cách quần đảo Svalbard (Spitsbergen) khoảng 50 hải lý về phía Tây.
Việc chinh phục thành công tuyến đường này không chỉ đơn thuần là một nhiệm vụ cứu hộ kỹ thuật. Sự kiện tàu phá băng Arktika lần đầu tiên xuyên thủng các khối băng khổng lồ dày 5 mét tại Greenland đã chứng minh năng lực vận hành vô hạn của đội tàu hạt nhân Nga tại bất kỳ tọa độ nào thuộc Bắc Băng Dương, mở ra tiềm năng khai phá những tuyến hải trình tưởng chừng bất khả thi.
"Trái tim" hạt nhân RITM-200
Để có thể biến những khối băng khổng lồ dày 5 mét thành những mảnh vụn, Arktika dựa vào nền tảng công nghệ cơ khí và hạt nhân đỉnh cao của nước Nga. Là chiếc tàu đầu tiên thuộc phân lớp Dự án 22220, Arktika sở hữu chiều dài ấn tượng lên tới 173 mét và lượng giãn nước hơn 33.000 tấn.
Sức mạnh cốt lõi của con tàu nằm ở hệ thống động lực gồm hai lò phản ứng nước áp lực RITM-200 thế hệ mới. Hệ thống này cung cấp tổng công suất đầu ra đạt 60 MW tại các trục chân vịt. Nhờ "trái tim" hạt nhân mạnh mẽ này, tàu có khả năng phá vỡ các lớp băng dày tới 3 mét một cách liên tục với tốc độ ổn định mà không cần dừng lại lấy đà. Khi đối đầu với các khối băng nén và băng vĩnh cửu dày 5 mét tại Greenland, sự kết hợp giữa trọng lượng khổng lồ và công suất mô-men xoắn cực đại từ hệ thống truyền động điện đã giúp Arktika hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.
Thiết kế mớn nước kép độc đáo cũng là một điểm cộng lớn của dòng tàu Dự án 22220. Nó cho phép tàu vừa có thể vận hành ổn định ở các vùng biển sâu ngoài đại dương, vừa dễ dàng tiến sâu vào các cửa sông vùng cực có mực nước nông để làm nhiệm vụ giải tỏa luồng lạch.
Tương lai của hành lang vận tải Bắc Cực
Kỳ tích của tàu Arktika tại vùng biển Greenland gửi đi một thông điệp mạnh mẽ về tham vọng làm chủ Bắc Cực của Nga. Hiện tại, Rosatom đang tiếp tục hoàn thiện và mở rộng đội tàu phá băng hạt nhân của mình với việc chuẩn bị bàn giao tàu Chukotka vào năm 2027 và siêu tàu thế hệ mới "Rossiya" (công suất lên tới 120 MW) vào năm 2029.
Việc liên tục nâng cấp công nghệ phá băng giúp Nga tiến gần hơn đến mục tiêu duy trì hoạt động hàng hải quanh năm trên Tuyến đường biển phía Bắc (NSR). Khi các tảng băng ở cực Bắc ngày càng dịch chuyển phức tạp do biến đổi khí hậu, những siêu tàu sở hữu lò phản ứng hạt nhân tự chủ cao như Arktika sẽ tiếp tục là chìa khóa vạn năng, bảo đảm an toàn cho các hoạt động nghiên cứu khoa học và vận tải quốc tế tại vùng đất lạnh giá này.
Thùy Anh (Theo The First Technical)
