Hai lần đầu, tôi gật hết
Chín giờ sáng thứ Bảy, tôi ngồi ở phòng chờ của xưởng dịch vụ. Cốc cà phê miễn phí đã nguội được một nửa. Xe của tôi vừa chạy tròn 10.000 km. Cậu cố vấn dịch vụ đi ra, đặt xuống bàn một tờ giấy in hai mặt, giọng rất nhẹ: "Anh xem qua giúp em, có mấy hạng mục bên em đề nghị làm thêm."
Tôi nhìn tờ giấy. Ngoài thay dầu và lọc dầu theo lịch, có thêm vệ sinh họng ga, một chai phụ gia làm sạch nhiên liệu, vệ sinh dàn lạnh. Mỗi dòng vài trăm nghìn. Tôi gật. Lần ở mốc 5.000 km trước đó, tôi cũng gật như thế.
Nói thật, tôi không gật vì tin từng hạng mục. Tôi gật vì không biết phải hỏi gì. Tôi lái xe được, nhưng mở nắp capo ra thì tôi chỉ nhận ra bình nước rửa kính. Hỏi "cái này có cần không" nghe giống như đang nghi ngờ người ta. Hỏi thêm câu nữa thì sợ lộ ra mình chẳng biết gì. Mà đàn ông, ít ai muốn lộ ra mình chẳng biết gì về chiếc xe của chính mình.
Còn một lý do nữa, khó nói hơn. Mỗi cuối tuần, vợ con tôi ngồi ở hàng ghế sau. Khi một người mặc đồng phục kỹ thuật nói "nên làm", câu "lỡ có chuyện gì thì sao" cứ tự vang lên trong đầu. Ký thêm vài trăm nghìn, đổi lại cảm giác mình là người chồng, người bố có trách nhiệm. Lúc đó tôi thấy cái giá ấy rẻ.
Hai lần bảo dưỡng, tôi ký hết. Ra về, tôi không nhớ nổi mình vừa trả tiền cho những gì.
Mốc 20.000 km, lần bảo dưỡng ô tô tôi chia tờ báo giá làm ba
Lần thứ ba rơi vào mốc 20.000 km, khi xe hơn một năm tuổi. Tờ báo giá lần này dài hơn hẳn. Thay dầu, lọc dầu, lọc gió động cơ, lọc gió điều hòa, đảo lốp. Rồi tới phần "đề nghị": vệ sinh kim phun, phụ gia, vệ sinh dàn lạnh lần nữa, và một dòng ghi ắc quy "có dấu hiệu yếu, khuyến nghị thay". Cộng lại gần 7 triệu.
Tôi không gật ngay. Không phải vì đột nhiên hiểu xe. Mấy hôm trước, tôi ngồi đọc lại cuốn sổ bảo dưỡng nằm trong hộc đồ từ ngày nhận xe, thứ tôi chưa từng mở. Trong đó hãng ghi khá rõ mốc nào thay gì. Có những món trên tờ báo giá nằm trong lịch. Có những món thì không.
Tôi xin cây bút, kẻ ba cột ngay mặt sau tờ giấy. Cột thứ nhất là thay ngay, gồm những gì sổ ghi đúng mốc này. Cột thứ hai là để lần sau, gồm ắc quy và vệ sinh dàn lạnh. Xe vẫn đề nổ bình thường, điều hòa vẫn mát, tôi nghĩ mình chờ được. Cột thứ ba là bỏ, gồm phụ gia và vệ sinh kim phun, hai món tôi không tìm thấy trong sổ.
Lúc nói câu "mấy cái này anh để lần sau nhé", tôi thấy tim mình đập nhanh hơn một chút. Buồn cười thật, chỉ là từ chối một tờ báo giá. Cậu cố vấn dịch vụ không phản đối, chỉ nhắc lại một câu về ắc quy rồi gạch đi. Hóa đơn hôm ấy chưa tới 3 triệu.
Tôi lái xe về với một cảm giác lạ. Không hẳn là tiết kiệm được tiền. Là lần đầu tiên tôi biết mình đã trả tiền cho cái gì, và vì sao.
Ba tháng sau, 6 giờ 45 sáng thứ Hai, dưới tầng hầm chung cư. Tôi bấm nút đề, đồng hồ táp lô nháy lên rồi tắt. Bấm lần nữa, chỉ nghe một tiếng tạch khô khốc. Ắc quy, đúng cái món nằm ở cột thứ hai.
Hôm đó vợ tôi phải gọi xe đưa con đi học. Tôi đứng chờ cứu hộ gần một tiếng, gọi điện xin dời cuộc họp, rồi thay ắc quy ở một tiệm gần nhà. Đứng giữa tầng hầm, tôi nghĩ tới dòng chữ "khuyến nghị thay" mình đã gạch đi, và thấy mặt hơi nóng.
Tôi đã sai một lần, nhưng đó là cái sai của tôi
Có lẽ bạn đang chờ tôi rút ra bài học: lần sau cứ nghe theo xưởng cho lành. Tôi cũng đã nghĩ thế, trong khoảng nửa ngày.
Rồi tôi nhìn lại ba cột kẻ vội hôm ấy. Hai món ở cột thứ ba, tới giờ xe vẫn chạy êm, chưa có dấu hiệu nào cho thấy tôi cần chúng. Cột thứ hai có hai món, một món tôi sai, một món tới mốc sau mới làm và cũng chẳng sao. Tính ra, tôi đúng nhiều hơn sai. Nhưng tôi cũng biết, nếu sáng hôm đó tôi đang chở con trên cao tốc thay vì đứng trong hầm, cái sai ấy sẽ có giá khác hẳn.
Không có công thức nào ở đây cả. Tôi không muốn quay về làm người ký hết. Tôi cũng không đủ tự tin để gạch bừa. Thứ thay đổi sau lần ấy nhỏ hơn thế. Giờ mỗi khi tờ báo giá đặt xuống bàn, tôi hỏi lại từng dòng. Món này có nằm trong lịch không. Nó đang yếu tới mức nào. Nếu để thêm vài nghìn cây số thì chuyện xấu nhất là gì. Có lúc câu trả lời khiến tôi gật ngay, có lúc khiến tôi gạch đi. Riêng ắc quy, giờ tôi nhờ đo luôn và cho tôi xem con số.
Tôi nghĩ chuyện bảo dưỡng ô tô hóa ra không nằm ở chiếc xe nhiều như mình tưởng. Hai lần đầu, tôi trả tiền để khỏi phải nghĩ. Từ lần thứ ba, tôi trả tiền cho quyết định của mình, kể cả quyết định sai. Cái sai ở tầng hầm sáng thứ Hai ấy là của tôi. Không phải của cậu cố vấn dịch vụ, cũng không phải của tờ giấy. Lạ là tôi thấy nhẹ lòng hơn khi nhận nó.
Xe tôi sắp chạm mốc 30.000 km. Tờ giấy in hai mặt sẽ lại được đặt xuống bàn, cạnh cốc cà phê miễn phí. Tôi vẫn sẽ xin cây bút, vẫn kẻ ba cột. Và có thể lần này tôi lại sai ở đâu đó.
Còn bạn, lần gần nhất ký vào tờ báo giá, bạn có nhớ mình đã trả tiền cho những gì không?
Minh Tâm
