Lan tỏa tinh thần thượng tôn Hiến pháp, pháp luật trong đời sống xã hội

Trong bối cảnh cả hệ thống chính trị đang nỗ lực đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật theo tinh thần Nghị quyết 66-NQ/TW của Bộ Chính trị, Ngày Pháp luật Việt Nam (9/11) là dịp để lan tỏa mạnh mẽ tinh thần thượng tôn Hiến pháp và pháp luật, trách nhiệm công dân và giá trị nhân văn trong đời sống xã hội.

Theo Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Hải Ninh, ý nghĩa của Ngày Pháp luật Việt Nam 9/11 đã được khẳng định trong Điều 8 của Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật. Đây là dịp để toàn Đảng, toàn dân, toàn quân tôn vinh Hiến pháp, pháp luật, khẳng định vị trí, vai trò, giá trị của pháp luật trong quản trị và phát triển đất nước. Thông qua các hoạt động hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam, sẽ tôn vinh các gương sáng, điển hình trong xây dựng và thi hành pháp luật, đồng thời mỗi cơ quan, tổ chức, cán bộ, công chức, người dân có dịp nhìn lại trách nhiệm của mình trong xây dựng môi trường pháp lý công bằng, minh bạch, ổn định, phục vụ cho phát triển đất nước.

Bộ trưởng cho biết, năm 2025 là thời điểm toàn hệ thống chính trị đang tích cực triển khai thực hiện Nghị quyết số 66-NQ/TW, việc tổ chức Ngày Pháp luật Việt Nam càng có ý nghĩa thiết thực, góp phần xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật và thói quen làm việc theo Hiến pháp, pháp luật. Nghị quyết đã nhấn mạnh yêu cầu: “Tập trung xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật” và tinh thần thượng tôn Hiến pháp và pháp luật tiếp tục được đề cao, cần chú trọng hơn nữa trong tình hình mới hiện nay. Đặc biệt, Nghị quyết đặt ra tầm nhìn đến năm 2045, Việt Nam có hệ thống pháp luật chất lượng cao, hiện đại, tiệm cận chuẩn mực, thông lệ quốc tế tiên tiến và phù hợp với thực tiễn đất nước, được thực hiện nghiêm minh, nhất quán, tôn trọng, bảo đảm, bảo vệ hiệu quả quyền con người, quyền công dân, thượng tôn Hiến pháp và pháp luật trở thành chuẩn mực ứng xử của mọi chủ thể trong xã hội, quản trị quốc gia hiện đại…

Bộ Tư pháp đang hiện thực hóa tinh thần đó qua nhiều giải pháp đồng bộ, từ xây dựng chính sách, soạn thảo, thẩm định, kiểm tra, rà soát, hệ thống hóa văn bản quy phạm pháp luật đến công tác phổ biến, giáo dục pháp luật. Mọi khâu đều được gắn với tinh thần thượng tôn pháp luật, nhằm ngăn chặn các hành vi tiêu cực, lợi ích nhóm, cục bộ trong công tác xây dựng pháp luật.

Đặc biệt, Bộ Tư pháp tập trung hoàn thiện cơ chế, quy trình lập pháp chuyên nghiệp, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong thẩm định, tăng tính minh bạch, rút ngắn thời gian xử lý; đồng thời kiên quyết xử lý các văn bản trái pháp luật, bảo đảm pháp luật luôn là công cụ linh hoạt, phục vụ hiệu quả điều hành, quản lý của Chính phủ và địa phương.

Theo Bộ trưởng Bộ Tư pháp, sau 13 năm triển khai Ngày Pháp luật Việt Nam, tinh thần thượng tôn Hiến pháp và pháp luật đã lan tỏa và thấm sâu vào đời sống. Cứ đến dịp ngày 9/11 hằng năm, các cơ quan, các cấp, các ngành đã chủ động ban hành kế hoạch và tổ chức triển khai các hoạt động hưởng ứng Ngày Pháp luật. Đến nay, Ngày Pháp luật Việt Nam đã được triển khai rộng rãi đến các trường học, doanh nghiệp… và đã thực sự trở thành ngày hội của toàn dân, góp phần lan tỏa sâu rộng tinh thần thượng tôn Hiến pháp, pháp luật, nâng cao ý thức tự giác chấp hành pháp luật trong đời sống xã hội. Điều đáng mừng là từ Trung ương đến cơ sở, các cấp, các ngành đã coi việc tôn vinh, thực thi pháp luật là một phần của văn hóa chính trị, văn hóa công vụ, văn hóa doanh nghiệp và văn hóa tuân thủ pháp luật của người dân.

Cũng theo Bộ trưởng Nguyễn Hải Ninh, “chuyển động lớn nhất” trong nhận thức và hành động của toàn xã hội về vai trò của pháp luật trong quản trị quốc gia và đời sống xã hội được thể hiện ở việc pháp luật ngày nay không đơn thuần là công cụ quản lý nhà nước, mà đã và đang trở thành nền tảng vững chắc, động lực mạnh mẽ cho sự phát triển bền vững của đất nước. Cùng với quá trình xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, tư duy về pháp luật đã có bước chuyển căn bản từ tư duy “quản lý” sang tư duy “kiến tạo phát triển”.

Theo Bộ trưởng, chuyển đổi số quốc gia mở ra cơ hội lớn để nâng cao chất lượng xây dựng và thi hành pháp luật. Bộ Tư pháp đã ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong soạn thảo, thẩm định, rà soát, hệ thống hóa văn bản; triển khai AI Pháp luật trên Cổng Pháp luật quốc gia để hỗ trợ người dân, doanh nghiệp tra cứu và tiếp cận pháp luật thuận tiện hơn. Những ứng dụng này không chỉ giúp rút ngắn thời gian, tăng tính chính xác mà còn thúc đẩy tư duy pháp lý hiện đại, hướng tới một nền pháp luật mở, minh bạch và thân thiện.

Cùng với đó, công tác tổ chức thi hành pháp luật đã ngày càng hiệu lực, hiệu quả gắn chặt với xây dựng pháp luật. Chức năng, nhiệm vụ cho các cơ quan, đơn vị được phân định rõ hơn, phối hợp nhịp nhàng hơn. Việc phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền đã được chú trọng, hướng tới sự thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp. Thủ tục hành chính ngày càng được đơn giản hóa, công nghệ số được ứng dụng có chiều sâu, thực chất hơn. Người dân, doanh nghiệp đã dần coi pháp luật là công cụ để bảo vệ chính quyền lợi của mình và đã chú trọng hơn trong tìm hiểu pháp luật.

Điểm nhấn đặc biệt của Ngày Pháp luật Việt Nam năm 2025 là Chương trình “Vinh danh Gương sáng Pháp luật” do Bộ Tư pháp tổ chức. Theo Bộ trưởng Nguyễn Hải Ninh, đây là hoạt động ý nghĩa, tôn vinh những cá nhân tiêu biểu có đóng góp trong xây dựng và thực thi pháp luật, qua đó lan tỏa tinh thần thượng tôn Hiến pháp, pháp luật, khơi dậy niềm tin và ý thức sống, làm việc theo pháp luật trong xã hội.

“Pháp luật chỉ thực sự đi vào cuộc sống khi có những con người hiểu luật, tôn trọng pháp luật và sống theo tinh thần của pháp luật,” Bộ trưởng nhấn mạnh, đồng thời khẳng định những tấm gương bình dị trong đời sống, từ cán bộ, luật sư, giáo viên đến người dân chính là minh chứng sinh động cho tinh thần đó.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp kỳ vọng, Ngày Pháp luật Việt Nam 9/11 và Chương trình “Gương sáng Pháp luật” sẽ có sức lan tỏa mạnh mẽ hơn trong các năm tới, góp phần củng cố văn hóa tuân thủ pháp luật trong mỗi người dân và toàn xã hội, hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân.