Chiều 28/11, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn.
Có sự trùng lặp giữa quy hoạch tỉnh và quy hoạch chung đô thị
Tham gia thảo luận, đại biểu Nguyễn Phương Thủy (đoàn Hà Nội) nói rằng, tình trạng trùng lặp giữa các loại quy hoạch, đặc biệt là giữa quy hoạch tỉnh và quy hoạch chung đô thị là vấn đề không mới nhưng ngày càng bộc lộ rõ hơn sau khi sắp xếp đơn vị hành chính và đang đẩy mạnh hoàn thiện hệ thống quy hoạch quốc gia.
Góp ý chi tiết vào dự án Luật, bà Thủy chỉ ra, ở một số điều khoản như khoản 2, khoản 4 Điều 3, khoản 7 Điều 5, Điều 17, Điều 22, dự thảo vẫn mặc định rằng một đơn vị hành chính mang tên "thành phố" thì toàn bộ địa giới của đơn vị đó được xác định là đô thị, hoặc toàn bộ đặc khu hay xã thuộc phát triển được xác định là đô thị, đô thị mới.
Về mặt phương pháp luận, đô thị là một không gian chức năng với các đặc trưng như mật độ dân số cao, tỉ lệ lao động phi nông nghiệp, mức độ phát triển hạ tầng. Còn đơn vị hành chính chỉ là cách phân chia đơn vị lãnh thổ để phục vụ yêu cầu quản lý về mặt hành chính của Nhà nước.
"Nhưng theo cách chúng ta đang làm và vẫn đang được quy định trong dự thảo Luật thì nơi nào mang tên "thành phố" đều được xem là một đô thị, bất kể tính chất đô thị thực tế của từng khu vực ở bên trong. Hệ quả là phạm vi quy hoạch đô thị bị mở rộng một cách cơ học, trùm lên cả những vùng thuần nông vốn không mang đặc trưng đô thị", bà Thủy nói.
Đại biểu Nguyễn Phương Thủy, đoàn Hà Nội phát biểu (Ảnh: Media Quốc hội).
Vị đại biểu đoàn Hà Nội chỉ rõ, thực tiễn phát triển đô thị của nước ta cho thấy rõ sự chênh lệch ngày càng lớn giữa tên gọi hành chính và tính chất đô thị.
Đơn cử như tỉnh Quảng Ninh có mức độ đô thị hóa lên tới 75%, với quá nửa số đơn vị hành chính trực thuộc là phường, thuộc nhóm cao nhất cả nước. Trong khi đó, một số thành phố trực thuộc trung ương sau khi thực hiện sắp xếp vừa rồi như Hải Phòng chỉ có mức độ đô thị hóa đạt khoảng 50%, Đà Nẵng là trên 54%, Cần Thơ chỉ xấp xỉ 40% với số lượng các phường chỉ chiếm từ 25 đến 40%.
"Rõ ràng tên gọi hành chính hoàn toàn không phản ánh đúng mức độ đô thị hóa thực sự. Chính sự lệch pha giữa "vỏ hành chính" và "ruột đô thị" là nguyên nhân gốc rễ dẫn tới các xung đột trong hệ thống quy hoạch, tạo ra sự trùng lặp giữa quy hoạch tỉnh và quy hoạch chung thành phố", đại biểu Thủy nói.
Theo bà Thủy, nếu vẫn duy trì quy hoạch chung thành phố theo địa giới đơn vị hành chính thì bản quy hoạch này sẽ tiếp tục mô tả lại gần như toàn bộ cấu trúc không gian đã được quy hoạch tỉnh định hướng. Bởi cả 2 quy hoạch đều trình bày về bố trí không gian phát triển, quy mô sử dụng đất, phân khu chức năng, hệ thống hạ tầng kỹ thuật khung, yêu cầu về bảo vệ môi trường, chỉ khác nhau ở cách diễn đạt.
Từ đó, bà Thủy đề nghị không nên tiếp tục quy định về quy hoạch chung thành phố mà các nội dung cần thiết của quy hoạch này nên được tích hợp ngay trong quy hoạch tỉnh. Luật chỉ nên quy định về việc lập quy hoạch chung đô thị đối với các đô thị thuộc hệ thống đô thị quốc gia mà đã được phân loại đô thị hoặc các đô thị mới dự kiến hình thành.
Song song đó, quy hoạch đô thị cần được xác lập theo đúng bản chất đô thị, được xác định trên cơ sở không gian phát triển, tính chất, chức năng, vai trò và vị trí trong hệ thống đô thị quốc gia, không giới hạn đô thị là một đơn vị hành chính.
Với cách tiếp cận này, bà Thủy cho rằng, một đô thị có thể nằm trọn trong một đơn vị hành chính nhưng có thể trải rộng qua nhiều địa bàn. Ngược lại, một thành phố sẽ bao gồm nhiều không gian đô thị lẫn với các vùng thuần nông phù hợp với thực tiễn phát triển vùng đô thị, đô thị vệ tinh và các mô hình đa trung tâm.
Có tình trạng "quy hoạch chờ quy hoạch"
Đại biểu Nguyễn Hoàng Bảo Trân (đoàn Tp.HCM) cho rằng, một trong những vướng mắc lớn nhất hiện nay là sự thiếu thống nhất giữa quy hoạch chung, quy hoạch phân khu và quy hoạch chi tiết, khiến quá trình triển khai dự án đầu tư bị kéo dài.
Bà Trân cho hay, nhiều địa phương phản ánh tình trạng "quy hoạch chờ quy hoạch", dự án không thể triển khai vì phải chờ các cấp quy hoạch khác nhau được phê duyệt hoặc điều chỉnh.
Đại biểu Nguyễn Hoàng Bảo Trân phát biểu ý kiến (Ảnh: Media Quốc hội).
Cùng với đó, tại nhiều xã, đặc biệt là vùng nông thôn phát triển nhanh, quy hoạch chung xây dựng xã và quy hoạch nông thôn mới không theo kịp sự thay đổi dân cư, sản xuất và đất đai.
"Điều này làm xuất hiện tình trạng quy hoạch treo, đất nông nghiệp xen kẽ trong khu dân cư, hoặc không bố trí được đất cho dịch vụ - thương mại. Nhiều xã không có nguồn lực để lập, điều chỉnh quy hoạch dẫn đến hồ sơ thiếu tính cập nhật, khó áp dụng trong quản lý đầu tư và cấp phép xây dựng", bà Trân nói.
Đại biểu đoàn Tp.HCM cũng chỉ ra vướng mắc đang gây nhiều khó khăn là yêu cầu phải lập quy hoạch chi tiết 1/500 ngay cả đối với những dự án có tính chất hạ tầng kỹ thuật rất đặc thù.
Bà cho rằng, dự thảo cần bổ sung cơ chế linh hoạt hơn đối với nhóm dự án có tính đặc thù kỹ thuật cao. "Việc này không làm giảm đi mức độ quản lý Nhà nước, mà ngược lại sẽ loại bỏ thủ tục chồng chéo, bảo đảm tiến độ triển khai các dự án phục vụ an ninh năng lượng quốc gia", bà Trân phát biểu.
