Tôi đặt câu hỏi này cho cả ChatGPT, Gemini lẫn Claude để xem AI "nghĩ" gì về tương lai của ngành smartphone. Cần nói trước: tất cả nội dung dưới đây đều là suy luận và phỏng đoán của các chatbot AI dựa trên dữ liệu hiện có, không phải lời tiên tri hay nhận định của chuyên gia trong ngành.
Lịch sử đã chứng minh: không ai "quá lớn để sụp đổ"
Trước khi đi vào phần dự đoán, cần nhắc lại một thực tế mà cả ba chatbot đều đồng ý: thị trường smartphone là một trong những nơi tàn khốc nhất trong ngành công nghệ. Và lịch sử đã nhiều lần chứng minh điều đó.
Nokia là ví dụ kinh điển nhất. Năm 2007, hãng Phần Lan này nắm giữ gần 50% thị phần smartphone toàn cầu - một con số gần như thống trị tuyệt đối. Thế nhưng chỉ 6 năm sau, đến giữa năm 2013, thị phần của Nokia tụt xuống còn khoảng 3%. Cũng trong năm 2013, Nokia ký thỏa thuận bán toàn bộ mảng điện thoại cho Microsoft với giá 5.44 tỷ EUR (khoảng 7.2 tỷ USD), thương vụ hoàn tất vào tháng 4/2014, chính thức khép lại một kỷ nguyên. Nguyên nhân cốt lõi là Nokia quá chậm trong việc nhận ra rằng tương lai thuộc về smartphone màn hình cảm ứng và hệ sinh thái ứng dụng. Khi iPhone ra mắt năm 2007, Nokia vẫn bám víu hệ điều hành Symbian, rồi sau đó đặt cược sai vào Windows Phone, một nền tảng gần như không có ứng dụng.
BlackBerry cũng rơi vào kịch bản tương tự. Hãng này từ chối tin rằng bàn phím vật lý sẽ bị thay thế bởi bàn phím ảo trên màn hình cảm ứng. Đến khi nhận ra thì thị phần đã bốc hơi gần hết. HTC từng là hãng smartphone số 1 tại thị trường Mỹ vào Q3/2011 với 24% thị phần, vượt cả Samsung lẫn Apple, đồng thời lọt top 5 toàn cầu. Nhưng HTC không đủ tiềm lực tài chính và chuỗi cung ứng để cạnh tranh lâu dài với Samsung. Gần nhất là LG, một tập đoàn điện tử khổng lồ Hàn Quốc, cũng phải rút khỏi thị trường smartphone vào năm 2021 sau nhiều năm thua lỗ liên tiếp ở mảng này.
Điểm chung của tất cả những cái tên trên: họ đều từng ở đỉnh cao, đều có tiền, có công nghệ, có hàng trăm triệu người dùng. Nhưng chỉ cần phản ứng chậm trước một bước ngoặt của thị trường, mọi thứ có thể sụp đổ trong vài năm ngắn ngủi.
AI phỏng đoán gì về từng hãng?
Theo dữ liệu của Counterpoint Research, thị trường smartphone toàn cầu năm 2025 đạt khoảng 1.25 tỷ máy, tăng nhẹ 2% so với năm trước. Apple dẫn đầu với 20% thị phần, theo sát là Samsung với 19%, rồi đến Xiaomi ở mức 13-14%. Nhóm Oppo và Vivo mỗi hãng chiếm khoảng 8-9%.
Khi được hỏi về khả năng tồn tại của từng hãng trong 10 năm tới, cả ChatGPT, Gemini và Claude đều đưa ra nhận định khá tương đồng, dù cách diễn giải có khác nhau. Xin nhắc lại, đây hoàn toàn là phỏng đoán của AI, không phải kết luận mang tính khoa học.
Apple được cả ba chatbot đánh giá là hãng ít rủi ro nhất. Lý do chính là hệ sinh thái khép kín: iPhone, Mac, iPad, Apple Watch, AirPods tạo thành một vòng tròn giữ chân người dùng rất chắc. Gemini nhấn mạnh rằng rào cản chuyển đổi từ iOS sang Android là rất lớn, khiến Apple gần như có một "lớp bảo vệ tự nhiên" trước sự cạnh tranh. Tuy nhiên, cả ba AI đều lưu ý rằng nếu Apple không tạo ra bước đột phá mới nào trong thập kỷ tới, sự nhàm chán tích lũy có thể dần làm xói mòn lòng trung thành của người dùng.
Samsung ở vị thế mạnh nhờ tự chủ được nhiều linh kiện cốt lõi: màn hình AMOLED, chip nhớ, cảm biến. Gemini đặc biệt nhấn mạnh lợi thế này, cho rằng khả năng kiểm soát chuỗi cung ứng giúp Samsung linh hoạt hơn hầu hết đối thủ. Nhưng Samsung đang bị ép từ hai phía: phía trên là Apple với biên lợi nhuận vượt trội ở phân khúc cao cấp, phía dưới là các hãng Trung Quốc cạnh tranh rất quyết liệt về giá. Thị phần của Samsung đã bị thu hẹp dần qua các năm, và đây là xu hướng đáng lo ngại.
Xiaomi đang trên đà tăng trưởng nhanh, đặc biệt ở các thị trường mới nổi tại châu Á, châu Phi và Đông Âu. ChatGPT và Claude đều nhận định Xiaomi có tiềm năng vươn lên cao hơn nữa, nhưng thách thức lớn nhất của hãng là xây dựng hình ảnh thương hiệu cao cấp và giữ được biên lợi nhuận khi quy mô ngày càng lớn. Bán nhiều nhưng lãi mỏng thì về lâu dài vẫn là bài toán khó.
Nhóm Oppo, Vivo, Realme (cùng thuộc hệ sinh thái BBK Electronics) chiếm thị phần đáng kể nhưng phụ thuộc nhiều vào thị trường Trung Quốc và Đông Nam Á. Gemini đưa ra một nhận định thẳng thắn: trong thập kỷ tới, nhiều khả năng sẽ có sự hợp nhất hoặc biến mất của một số thương hiệu trong nhóm này. Khi biên lợi nhuận quá thấp và các hãng cạnh tranh dẫm chân nhau, chỉ những thương hiệu có giá trị cốt lõi riêng biệt mới trụ được qua các đợt suy thoái kinh tế.
Google Pixel vẫn là một dấu hỏi lớn. Google có lợi thế về AI và phần mềm, nhưng thị phần phần cứng Pixel còn rất khiêm tốn. Claude nhận định rằng nếu AI trở thành yếu tố quyết định trải nghiệm smartphone, Google có thể bứt phá. Nhưng nếu phần cứng vẫn là yếu tố chính, Pixel khó lòng cạnh tranh về quy mô.
Những yếu tố có thể "xáo bài" trong 10 năm tới
Phần thú vị nhất là khi các AI phân tích những yếu tố có thể thay đổi hoàn toàn cục diện thị trường. Và ở đây, câu trả lời của Gemini có một số góc nhìn khá đáng chú ý.
AI sẽ thay đổi cách chúng ta dùng điện thoại. Cả ba chatbot đều nhất trí rằng trí tuệ nhân tạo sẽ là yếu tố lớn nhất định hình smartphone trong thập kỷ tới. Nhưng Gemini đi xa hơn khi đưa ra phỏng đoán rằng AI có thể khiến phần cứng trở nên ít quan trọng hơn. Khi trải nghiệm người dùng phụ thuộc chủ yếu vào trợ lý AI, thì hãng nào mạnh về phần mềm sẽ thắng, còn những hãng chỉ biết "nhồi" cấu hình phần cứng sẽ mất dần lợi thế.
Smartphone có thể không còn là thiết bị trung tâm. Gemini đặt ra kịch bản rằng trong 10 năm tới, khái niệm "điện thoại" có thể bị lu mờ bởi kính thông minh AR, thiết bị đeo hay các giao diện điều khiển bằng giọng nói. Nhận định này cũng trùng với đánh giá của chuyên gia Jeff Fieldhack thuộc Counterpoint Research khi cho rằng kính thông minh có lẽ là bước tiến hóa tự nhiên nhất kế tiếp smartphone, dù vẫn cần khoảng 10 năm nữa để thu nhỏ đủ mức có thể thay thế điện thoại. Trong giai đoạn chuyển tiếp, smartphone sẽ dần chuyển từ vai trò thiết bị chính sang vai trò "trung tâm điều khiển" cho các thiết bị khác.
Các "thế lực" mới có thể đến từ ngoài ngành điện thoại. Đây là điểm mà Gemini phân tích khá sâu: các tập đoàn xe điện hay công ty chuyên về AI hoàn toàn có thể tham gia sản xuất thiết bị liên lạc riêng để phục vụ hệ sinh thái của họ. Khi đó, chiếc "điện thoại" năm 2036 có thể là một phụ kiện đi kèm ô tô, hoặc một trung tâm điều khiển nhà thông minh, chứ không còn là một thiết bị độc lập như hiện tại. Các hãng điện thoại truyền thống nếu không mở rộng ra hệ sinh thái đa thiết bị sẽ bị bỏ lại phía sau.
Chính sách thương mại và địa chính trị cũng là một ẩn số lớn. Huawei từng là hãng smartphone số 2 thế giới nhưng bị ảnh hưởng nặng sau lệnh cấm của Mỹ. Bất kỳ thay đổi chính sách nào tương tự trong tương lai đều có thể làm đảo lộn bảng xếp hạng chỉ trong thời gian ngắn.
Phỏng đoán vẫn chỉ là phỏng đoán
Một lần nữa cần nhấn mạnh: toàn bộ những phân tích về tương lai trong bài viết này đều là suy luận của các chatbot AI - bao gồm ChatGPT, Gemini và Claude - dựa trên xu hướng và dữ liệu có sẵn. Bản thân các chatbot cũng thừa nhận rằng thị trường công nghệ luôn có những biến số không ai lường trước được, và những dự đoán này hoàn toàn có thể sai.
Nhưng có một điều mà cả ba AI đều đồng ý: không hãng điện thoại nào được "bảo hiểm" sẽ tồn tại mãi mãi. Nokia từng nắm gần 50% thị phần và vẫn sụp đổ. 10 năm nữa, có thể Apple và Samsung vẫn còn đó, nhưng cũng có thể xuất hiện những cái tên hoàn toàn mới mà hiện tại chưa ai nghĩ tới. Và chắc chắn sẽ có những hãng đang mạnh hôm nay lặng lẽ biến mất, giống cách LG đã rời đi mà nhiều người không kịp nhận ra.
Thị trường smartphone vận hành theo một quy luật rất rõ ràng: thích nghi hoặc bị đào thải. Quy luật đó đã đúng trong 10 năm qua, và nhiều khả năng sẽ còn đúng trong 10 năm tới.
Phạm Hoàng
