Bốn kịch bản áp thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu
Tại dự thảo Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về mức thuế bảo vệ môi trường đối với xăng, dầu, mỡ nhờn trong năm 2023, Bộ Tài chính cho biết: Việc áp dụng mức thuế BVMT cụ thể đối với xăng, dầu, mỡ nhờn trong năm 2023 sẽ được căn cứ theo mức giá dầu thô thế giới tại mỗi thời điểm điều chỉnh mức thuế và được điều chỉnh linh hoạt định kỳ 3 tháng/1 lần.
Theo đó, mức độ tác động cụ thể đến thu ngân sách Nhà nước sẽ tùy thuộc vào mức giá dầu thô thế giới tại mỗi thời điểm điều chỉnh mức thuế, cụ thể:
Kịch bản 1: Trường hợp giá dầu thô thế giới từ 70 USD/thùng trở xuống thì áp dụng mức thuế BVMT cụ thể đối với xăng, dầu, mỡ nhờn bằng mức thuế quy định tại Nghị quyết số 579/2018/UBTVQH14. Cụ thể, thuế bảo vệ môi trường áp mức trần 4.000 đồng/lít xăng, 3.000 đồng/lít nhiên liệu bay, 2.000 đồng/lít dầu diesel…
Kịch bản 2: Trường hợp giá dầu thô thế giới từ trên 70 USD/thùng đến dưới 80 USD/thùng thì áp dụng mức thuế BVMT cụ thể đối với xăng, dầu, mỡ nhờn bằng 75% mức thuế quy định tại Nghị quyết số 579/2018/UBTVQH14, tương đương giảm 25%. Như vậy, thuế đối với xăng là 3.000 đồng/lít, nhiên liệu bay 2.250 đồng/lít, dầu diesel 1.500 đồng/lít…
Kịch bản 3: Trường hợp giá dầu thô thế giới từ 80 USD/thùng đến dưới 100 USD/thùng thì áp dụng mức thuế BVMT cụ thể đối với xăng, dầu, mỡ nhờn bằng 50% mức thuế quy định tại Nghị quyết số 579/2018/UBTVQH14, (tương đương giảm 50%). Khi đó, thuế đối với xăng là 2.000 đồng/lít, nhiên liệu bay là 1.500 đồng/lít, dầu diesel là 1.000 đồng/lít…
Kịch bản 4: Trường hợp giá dầu thô thế giới từ 100 USD/thùng trở lên thì áp dụng mức thuế BVMT cụ thể đối với xăng, dầu, mỡ nhờn bằng mức sàn trong khung thuế. Cụ thể, thuế đối với xăng là 1.000 đồng/lít, nhiên liệu bay là 1.000 đồng/lít, dầu diesel là 500 đồng/lít…
Bộ Tài chính nêu rõ việc áp dụng linh hoạt mức thuế bảo vệ môi trường đối với các mặt hàng xăng, dầu và mỡ nhờn phù hợp với biến động của giá dầu thô thế giới sẽ đảm bảo hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.
Có nên tăng thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu?
Trong bối cảnh hiện nay, Bộ Tài chính nhận định giá dầu thô thế giới và giá xăng dầu thành phẩm thế giới năm 2023 được dự báo vẫn có những diễn biến phức tạp, khó lường, tiềm ẩn rủi ro đến ổn định kinh tế - xã hội cũng như sự tác động đến thị trường xăng dầu trong nước.
Theo đó, việc thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu quay lại mức kịch trần theo khung thuế từ ngày đầu năm 2023 sẽ gây ảnh hưởng nhất định đến tâm lý, đời sống sinh hoạt của người dân cũng như hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
Trao đổi với Pháp Luật TP.HCM, ông Nguyễn Văn Quyền, Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam, đồng tình với phương án mà Bộ Tài chính đưa ra. Ông nêu ý kiến: “Về cơ bản, tôi đồng tình với phương án bốn mức thuế BVMT trong năm 2023 mà Bộ Tài chính đưa ra. Việc áp dụng linh hoạt các mức thuế BVMT phù hợp với biến động giá dầu thô thế giới sẽ đảm bảo hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân”.
Trong khi đó, theo chuyên gia kinh tế - TS Nguyễn Minh Phong, nguyên Trưởng Phòng nghiên cứu kinh tế Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội Hà Nội, nếu áp dụng thu thuế BVMT ở mức cao trở lại từ đầu năm 2023 là hơi sớm. Vì các thông tin cho thấy trong quý IV-2022 và quý I-2023 các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh vẫn còn gặp nhiều khó khăn, đơn hàng sụt giảm. Và theo dự báo, năm 2023 nền kinh tế có thể sẽ tăng trưởng chậm lại.
Trao đổi với Thanh niên, TS Nguyễn Quốc Việt - Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu kinh tế và chính sách, nhận xét kịch bản thuế BVMT đưa ra cho thấy khả năng thu lại thuế BVMT sắp tới là rất cao. Có thể chưa thu lại hết 100% nhưng với số liệu dự báo về giá dầu thế giới trong năm tới, ngành tài chính muốn thu lại thuế này ít nhất đạt từ 50 - 75% so với mức trần khung thuế BVMT.
Tuy nhiên cần phải có cơ chế đánh giá tác động thật sự khoa học, thực tiễn, có sự tham gia nhiều bên liên quan để làm rõ tương quan giữa giá xăng dầu chung của thế giới, giá xăng dầu từ các nguồn đầu vào để từ đó tính trong giá cơ sở cho xăng dầu trong nước.
Theo Bộ Tài chính, việc thực hiện giảm mức thuế BVMT đối với xăng, dầu, mỡ nhờn trong năm 2022 là giải pháp hiệu quả để góp phần giảm giá xăng dầu, kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô thời gian qua.
Xăng dầu là mặt hàng thiết yếu trong đời sống người dân và là đầu vào của nhiều ngành sản xuất, nên sự biến động giá xăng dầu sẽ tác động đến rất nhiều đối tượng trong nền kinh tế. Do đó, việc giảm mức thuế BVMT đối với xăng, dầu, mỡ nhờn không phân biệt đối tượng áp dụng sẽ hỗ trợ nền kinh tế, người dân và doanh nghiệp.
Đối với người dân, đây là đối tượng sẽ được hưởng lợi trực tiếp của chính sách này, việc giảm mức thuế BVMT đối với xăng, dầu, mỡ nhờn sẽ góp phần giảm giá các mặt hàng này, từ đó góp phần giảm chi phí trực tiếp của người dân trong việc tiêu thụ xăng, dầu, mỡ nhờn cũng như giảm các chi phí gián tiếp từ các sản phẩm tiêu dùng khác.
Nguyễn Luận (Tổng hợp)
