Reuters dẫn nguồn tin quan chức Mỹ cho biết, Lầu Năm Góc có 1 email nội bộ phác thảo các phương án để Mỹ trừng phạt các đồng minh NATO mà nước này cho là không hỗ trợ các hoạt động của mình trong cuộc xung đột với Iran.
Các phương án này bao gồm đình chỉ tư cách thành viên NATO của Tây Ban Nha và xem xét lại lập trường của Mỹ đối với vấn đề chủ quyền của Anh tại quần đảo Falkland.
Theo nguồn tin của Reuters, các phương án chính sách thể hiện sự thất vọng của Mỹ trước việc một số đồng minh được cho là miễn cưỡng hoặc từ chối cho Mỹ quyền tiếp cận, sử dụng căn cứ và bay qua không phận, được gọi là ABO.
Email khẳng định rằng quyền ABO "chỉ là nguyên tắc cốt lõi tối thiểu đối với NATO", vị quan chức nói thêm và cho biết trong email có 1 phương án, dự kiến sẽ đình chỉ các quốc gia "gây khó dễ" khỏi những vị trí quan trọng hoặc danh giá tại NATO.
Đình chỉ tư cách của Tây Ban Nha trong NATO?
Cuộc xung đột của Mỹ-Israel với Iran đã đặt ra những câu hỏi nghiêm túc về tương lai của NATO, đồng thời gây ra lo ngại chưa từng có rằng Mỹ có thể không hỗ trợ các đồng minh châu Âu nếu họ bị tấn công, các nhà phân tích và ngoại giao cho biết.
Anh, Pháp và các nước khác lập luận rằng việc tham gia phong tỏa hải quân của Mỹ sẽ dẫn tới việc tham gia xung đột, nhưng họ sẵn sàng hỗ trợ duy trì mở cửa eo biển một khi có lệnh ngừng bắn lâu dài hoặc xung đột kết thúc.
Trong khi đó, các quan chức chính quyền Trump nhấn mạnh rằng NATO không thể là con đường một chiều.
Họ bày tỏ sự thất vọng với Tây Ban Nha, khi chính phủ nước này tuyên bố sẽ không cho phép các căn cứ hoặc không phận của mình được sử dụng để tấn công Iran. Mỹ có 2 căn cứ quân sự quan trọng tại Tây Ban Nha: Căn cứ Hải quân Rota và Căn cứ Không quân Morón.
Theo lập luận trong email, phương án đình chỉ tư cách liên minh NATO của Tây Ban Nha sẽ không tác động mạnh đến các hoạt động quân sự của Mỹ nhưng lại mang tính biểu tượng rất lớn.
Vị quan chức không tiết lộ cách Mỹ có thể sử dụng để theo đuổi nỗ lực đình chỉ Tây Ban Nha khỏi liên minh. Hiện cũng chưa rõ liệu NATO có cơ chế nào để thực hiện việc này hay không.
Bản ghi nhớ cũng bao gồm một phương án đề xuất Mỹ xem xét lại sự ủng hộ ngoại giao đối với các khu vực như quần đảo Falkland gần Argentina.
Trang web của Bộ Ngoại giao Mỹ nêu rõ rằng các hòn đảo này do Vương quốc Anh quản lý, nhưng hiện Argentina cũng tuyên bố chủ quyền. Ông Javier Milei, Tổng thống Argentina, hiện là đồng minh của ông Trump.
Ông Trump đã nhiều lần chỉ trích Thủ tướng Anh Keir Starmer vì không sẵn lòng tham gia cuộc xung đột của Mỹ với Iran, và mô tả các tàu sân bay của Anh là "đồ chơi".
Ban đầu, Anh không chấp thuận yêu cầu của Mỹ cho phép máy bay tấn công Iran từ 2 căn cứ của Anh, nhưng sau đó đã đồng ý cho phép Washington tiến hành các sứ mệnh phòng thủ nhằm bảo vệ cư dân khu vực, bao gồm cả công dân Anh, trong bối cảnh Iran trả đũa.
Tín hiệu mạnh mẽ Mỹ gửi đồng minh NATO
Các phương án chính sách được phác thảo trong email nhằm gửi đi 1 tín hiệu mạnh mẽ tới các đồng minh NATO, với mục tiêu "giảm bớt tâm lý đặc quyền từ phía người châu Âu", nguồn tin của Reuters tóm tắt nội dung email.
Tổng thống Donald Trump đã chỉ trích gay gắt các đồng minh NATO vì không cử hải quân hỗ trợ khai thông Eo biển Hormuz, tuyến đường thủy đã bị đóng cửa đối với vận tải toàn cầu kể từ khi Mỹ bắt đầu không kích hôm 28/2.
Ông Trump cũng tuyên bố đang cân nhắc việc rút khỏi liên minh.
"Nếu là tôi, liệu bạn có làm thế không?", ông Trump hỏi ngược lại Reuters trong cuộc phỏng vấn ngày 1/4 khi trả lời câu hỏi về khả năng Mỹ rút khỏi NATO.
Dù vậy, theo nguồn tin quan chức của Reuters, trong email nói trên không có đề xuất Mỹ rút khỏi liên minh.
Khi được hỏi về email này, Thư ký báo chí Lầu Năm Góc Kingsley Wilson phản hồi: "Như Tổng thống Trump đã nói, bất chấp tất cả những gì Mỹ đã làm cho các đồng minh NATO, họ không sát cánh cùng chúng tôi".
"Bộ Chiến tranh sẽ đảm bảo rằng Tổng thống có các lựa chọn đáng tin cậy để đảm bảo các đồng minh của chúng ta không còn là 'hổ giấy' mà thay vào đó phải thực hiện phần việc của mình. Chúng tôi không có bình luận gì thêm về bất kỳ cuộc thảo luận nội bộ nào liên quan đến vấn đề này", Wilson nói.
Phát biểu với các phóng viên tại Lầu Năm Góc hồi đầu tháng này, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth nói rằng "nhiều điều đã bị phơi bày" bởi cuộc xung đột với Iran, lưu ý rằng tên lửa tầm xa của Iran không thể bắn tới Mỹ nhưng có thể vươn tới châu Âu.
"Chúng tôi nhận về nhiều thắc mắc, rào cản, hoặc sự do dự... Bạn không còn là một liên minh đúng nghĩa nếu có những quốc gia không sẵn lòng sát cánh cùng bạn khi bạn cần họ", ông Hegseth nói.
Thi Anh (Theo Reuters)
