Loài động vật quý hiếm chỉ Việt Nam ghi nhận, giới khoa học khẩn cấp bảo tồn: Mới thấy 11 cá thể

Loài động vật từng gần như "mất dấu" gần 100 năm

Loài động vật Mang Pù Hoạt, tên khoa học là Muntiacus puhoatensis, đang thu hút sự quan tâm đặc biệt của giới nghiên cứu sau khi được ghi nhận tại Khu Bảo tồn thiên nhiên Xuân Liên, tỉnh Thanh Hóa. Đây là loài mang quý hiếm, có kích thước nhỏ, thuộc họ hươu nai, từng gần như vắng bóng trong các ghi nhận thực địa trong thời gian rất dài.

Theo thông tin từ Khu Bảo tồn thiên nhiên Xuân Liên được Trung tâm Nhiệt đới Việt - Nga đăng tải, kết quả điều tra thực địa trên tuyến, điểm và bằng bẫy ảnh đã xác định được 11 cá thể Mang Pù Hoạt, cùng 36 ghi nhận khác về loài Mang thường. Kết quả này cho thấy tại Xuân Liên hiện có sự tồn tại của hai loài mang là Mang thường và Mang Pù Hoạt.

Điều đáng chú ý là con số 11 cá thể hiện chỉ nên hiểu là số cá thể được ghi nhận qua điều tra, không phải ước tính đầy đủ về toàn bộ quần thể ngoài tự nhiên. Dù vậy, việc phát hiện các cá thể sống đã được xem là bằng chứng quan trọng, bởi loài này từng được cho là đã "mất dấu" trong tự nhiên suốt gần một thế kỷ.

Từ 42 mẫu ADN đến bằng chứng về sự tồn tại của Mang Pù Hoạt

Không chỉ dựa vào hình ảnh, các nhà nghiên cứu còn tiến hành phân tích và so sánh 42 mẫu di truyền của các loài mang thu thập tại Khu Bảo tồn thiên nhiên Xuân Liên. Kết quả này được kết hợp với việc so sánh hộp sọ của các mẫu vật trong bảo tàng, qua đó khẳng định sự tồn tại của Mang Pù Hoạt bên cạnh loài Mang thường tại khu vực này.

Theo nguồn trên, các thông tin, mẫu sọ và hình ảnh thu được tại Xuân Liên là ghi nhận chính thức đầu tiên về sự có mặt của Mang Pù Hoạt ở Việt Nam với đầy đủ mẫu sọ và hình ảnh thực tế. Đây cũng được mô tả là những hình ảnh đầu tiên của loài này kể từ khi được mô tả vào năm 1929. Trước đó, năm 1999, một mẫu không hoàn chỉnh của loài này từng được thu ở Lào, nhưng không có ảnh và chỉ là mẫu chưa đầy đủ.

Chính vì vậy, khi nói về Mang Pù Hoạt, các chuyên gia thường rất thận trọng. Việc "mới thấy 11 cá thể" cho thấy mức độ hiếm gặp đặc biệt, nhưng đồng thời cũng mở ra hy vọng rằng trong những cánh rừng còn ít bị tác động, vẫn có thể còn những cá thể khác chưa được ghi nhận.

Vì sao phát hiện này có ý nghĩa lớn với bảo tồn?

Mang Pù Hoạt không chỉ là một loài động vật quý hiếm, mà còn là dấu hiệu cho thấy sinh cảnh rừng ở Xuân Liên vẫn giữ được giá trị đa dạng sinh học quan trọng. Khu bảo tồn này nằm ở thượng nguồn sông Chu, quản lý gần 24.000 ha rừng đặc dụng thuộc huyện Thường Xuân, Thanh Hóa. Nơi đây được đánh giá là một trong những trung tâm đa dạng sinh học đáng chú ý, với 1.228 loài thực vật và 1.811 loài động vật được ghi nhận.

Ông Phạm Anh Tám, Giám đốc Khu Bảo tồn thiên nhiên Xuân Liên, cho biết kết quả điều tra và ghi nhận các loài mang với kích cỡ khác nhau cho thấy quần thể mang hiện tại ở đây đang phát triển, phản ánh hiệu quả của công tác bảo vệ sinh cảnh. Đây cũng là minh chứng cho thấy tài nguyên động vật hoang dã vẫn còn được lưu giữ và cần sự chung tay bảo vệ từ chính quyền, cơ quan chức năng và cộng đồng địa phương.

Trong bối cảnh nhiều loài thú rừng ở Đông Nam Á chịu áp lực lớn từ mất sinh cảnh, săn bắt và bẫy bắt trái phép, sự tái xuất của Mang Pù Hoạt được xem là tín hiệu đáng mừng nhưng cũng là lời cảnh báo. Nếu không có các biện pháp bảo vệ đủ mạnh, một quần thể nhỏ, khó quan sát và ít dữ liệu như vậy rất dễ tiếp tục suy giảm trong im lặng.

Để bảo tồn loài động vật quý hiếm này, các chuyên gia cho rằng cần tiếp tục mở rộng điều tra bằng bẫy ảnh, phân tích ADN môi trường và khảo sát sinh cảnh trong các khu rừng lân cận. Việc tăng cường tuần tra, giảm bẫy thú rừng, kết nối sinh cảnh giữa các vùng rừng Bắc Trung Bộ và nâng cao nhận thức cộng đồng cũng là những bước quan trọng.

Sự xuất hiện trở lại của Mang Pù Hoạt vì thế không chỉ là một phát hiện khoa học. Đó còn là cơ hội hiếm có để Việt Nam bảo vệ một loài động vật gần như chỉ được biết đến qua những dấu vết rời rạc trong quá khứ, trước khi quá muộn.

Nguyệt Phạm (Theo Vietnam.vn, Vast, TRUNG TÂM NHIỆT ĐỚI VIỆT - NGA)