Siêu tàu ngầm được thiết kế
Khi phát triển lớp tàu ngầm hạt nhân Seawolf, Hải quân Mỹ từng đặt mục tiêu tạo ra thế hệ tàu tấn công tối tân đủ sức áp đảo dưới lòng đại dương trong nhiều thập kỷ.
Đây là chương trình được xây dựng nhằm đối phó trực tiếp với hải quân Liên Xô thời Chiến tranh Lạnh, đặc biệt trong môi trường săn ngầm cường độ cao tại Đại Tây Dương và Bắc Băng Dương.
Seawolf được thiết kế để thay thế lớp Los Angeles nổi tiếng bằng khả năng lặn sâu hơn, tốc độ cao hơn và độ ồn thấp hơn đáng kể. Ban đầu, Hải quân Mỹ dự định đặt mua tới 29 chiếc. Tuy nhiên, cuối cùng chỉ có ba tàu được hoàn thành gồm USS Seawolf, USS Connecticut và USS Jimmy Carter.
Nhiều chuyên gia quân sự Mỹ hiện cho rằng đây là quyết định khiến Washington đánh mất một lợi thế chiến lược quan trọng trong cạnh tranh hải quân với Trung Quốc và Nga.
Vì sao chương trình Seawolf bị cắt giảm mạnh?
Thời điểm Seawolf xuất hiện cũng chính là lúc Chiến tranh Lạnh kết thúc. Khi Liên Xô tan rã, Washington bước vào giai đoạn cắt giảm ngân sách quốc phòng để tập trung cho các ưu tiên trong nước.
Điều này khiến chương trình Seawolf trở thành mục tiêu bị thu hẹp mạnh do chi phí quá lớn. Mỗi tàu có giá khoảng 3-3,5 tỷ USD theo thời giá thập niên 1990, tương đương mức cực kỳ đắt đỏ ngay cả với tiêu chuẩn hiện nay.
Chi phí cao tới mức Quốc hội Mỹ phản đối mạnh, buộc Hải quân phải hủy phần lớn kế hoạch ban đầu. Dù vậy, nhiều ý kiến trong giới quân sự Mỹ hiện cho rằng quyết định này phản ánh cách đánh giá quá lạc quan về môi trường an ninh hậu Chiến tranh Lạnh.
Trong khi Washington tập trung vào các cuộc xung đột chống khủng bố, Trung Quốc lại tăng tốc hiện đại hóa hải quân và mở rộng lực lượng tàu ngầm quy mô lớn.
Seawolf đáng sợ tới mức nào?
Dù số lượng rất ít, Seawolf vẫn được xem là một trong những tàu ngầm tấn công mạnh nhất từng được Mỹ chế tạo. Các tàu sử dụng thép HY-100 thay cho loại HY-80 trên nhiều thế hệ trước, cho phép hoạt động ở độ sâu lớn hơn đáng kể.
Thiết kế thân tàu dạng giọt nước tối ưu giúp giảm lực cản và hạn chế nhiễu động dòng chảy, tăng khả năng cơ động và giảm tín hiệu âm thanh.
Điểm nổi bật nhất của Seawolf là độ yên lặng cực cao. Hệ thống bơm, động cơ và máy phát được tối ưu để giảm rung động tối đa. Thân tàu còn phủ vật liệu hấp thụ sóng sonar giúp giảm khả năng bị phát hiện.
Nhiều chuyên gia cho rằng ở thời điểm ra đời, Seawolf là một trong những tàu ngầm yên lặng nhất thế giới.
Hỏa lực của lớp tàu này cũng rất mạnh với 8 ống phóng ngư lôi - nhiều hơn 4 ống so với lớp Los Angeles. Tàu có thể mang ngư lôi Mk 48, tên lửa hành trình Tomahawk và tên lửa chống hạm Harpoon.
"Át chủ bài" giờ chỉ còn hoạt động cầm chừng
Dù sở hữu năng lực rất mạnh, lớp Seawolf lại liên tục gặp khó khăn trong quá trình hoạt động.
Năm 2021, USS Connecticut va phải núi ngầm chưa được đánh dấu ở Biển Đông khiến 11 thủy thủ bị thương. Cuộc điều tra của Hải quân Mỹ kết luận tai nạn có thể tránh được và bắt nguồn từ hàng loạt sai sót trong điều hướng cũng như quản lý rủi ro.
Con tàu hiện vẫn phải sửa chữa kéo dài với chi phí lên tới hàng trăm triệu USD và nhiều khả năng chỉ có thể quay lại thử nghiệm trên biển cuối năm 2026 hoặc đầu 2027.
Trong khi đó, USS Seawolf vừa kết thúc đợt triển khai tại Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương và đang bước vào giai đoạn bảo dưỡng dài hạn. Điều này đồng nghĩa phần lớn thời gian Hải quân Mỹ chỉ còn một tàu Seawolf thực sự sẵn sàng hoạt động.
USS Jimmy Carter và vai trò đặc biệt
Chiếc thứ ba - USS Jimmy Carter, lại mang cấu hình hoàn toàn khác biệt. Con tàu được kéo dài thêm khoảng 30 m nhờ khoang Multi-Mission Platform phục vụ các nhiệm vụ đặc biệt như triển khai phương tiện không người lái, tác chiến bí mật, thu thập tình báo hoặc hỗ trợ lực lượng đặc nhiệm.
Nhiều chuyên gia cho rằng USS Jimmy Carter hiện là một trong những nền tảng do thám dưới biển giá trị nhất của Mỹ trong cạnh tranh với Nga và Trung Quốc.
Tuy nhiên, việc chỉ có ba tàu Seawolf khiến Hải quân Mỹ không thể tạo ra ưu thế số lượng như kỳ vọng ban đầu. Trong bối cảnh cạnh tranh dưới biển ngày càng gay gắt, nhiều ý kiến tại Washington cho rằng việc dừng chương trình Seawolf quá sớm là sai lầm mà Hải quân Mỹ "không thể đảo ngược".
Quang Hưng (Theo 19fortyfive)
