Nhắc đến những thứ gây hại cho gan, nhiều người thường nghĩ ngay tới rượu bia. Tuy nhiên, đường, đặc biệt là đường bổ sung và các sản phẩm chứa nhiều fructose, cũng là thứ không nên lạm dụng.
WebMD dẫn một số nghiên cứu cho thấy việc lạm dụng đường có thể gây hại cho gan không kém rượu bia, ngay cả ở người không thừa cân. Đáng nói, mức tiêu thụ đường trung bình của người Việt hiện cao hơn đáng kể so với khuyến cáo.
Ăn quá nhiều đường, gan phải “gánh” điều gì?
Gan đóng vai trò quan trọng trong chuyển hóa đường, đặc biệt là fructose. Khác với glucose có thể được nhiều tế bào trong cơ thể sử dụng để tạo năng lượng, fructose chủ yếu được xử lý tại gan.
Khi lượng fructose đưa vào vượt quá khả năng xử lý, gan bắt đầu chuyển phần dư thừa thành chất béo thông qua quá trình tạo mỡ. Chất béo sau đó tích tụ trong tế bào gan, làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ.
Nếu tình trạng này kéo dài, tổn thương có thể tiến triển theo nhiều bước:
Tích tụ mỡ trong gan: Lượng đường dư thừa được chuyển thành mỡ và lưu lại trong tế bào gan.
Viêm và xơ hóa: Mỡ tích tụ lâu ngày có thể kích hoạt phản ứng viêm, từ đó dẫn đến hình thành mô sẹo, xơ gan nếu bệnh tiến triển.
Kháng insulin: Chế độ ăn nhiều đường có thể khiến cơ thể đáp ứng kém với insulin, đồng thời thúc đẩy gan tiếp tục tích trữ mỡ.
Tăng stress oxy hóa: Đường dư thừa có thể làm tăng các gốc tự do, góp phần gây tổn thương tế bào gan và thúc đẩy viêm.
Đáng lo ở chỗ gan nhiễm mỡ giai đoạn đầu thường không gây triệu chứng rõ ràng, nên nhiều người vẫn tiếp tục duy trì chế độ ăn nhiều đường mà không nhận ra vấn đề.
Người không thừa cân cũng không nên chủ quan
Một nghiên cứu được Orlando Health dẫn lại theo dõi nhóm nam giới 40-65 tuổi trong 3 tháng với chế độ ăn nhiều hoặc ít đường.
Ở những người vốn đã có nhiều mỡ trong gan, chế độ ăn nhiều đường gây ra những thay đổi bất lợi trong quá trình chuyển hóa chất béo. Đáng chú ý, ngay cả nhóm ban đầu có ít mỡ trong gan cũng tích tụ thêm mỡ và xuất hiện những thay đổi chuyển hóa tương tự sau thời gian ăn nhiều đường.
Điều này phù hợp với cảnh báo của WebMD rằng tác động bất lợi của đường đối với gan không chỉ xảy ra ở người thừa cân.
Người Việt đang dùng đường vượt mức khuyến cáo
Theo số liệu của Viện Dinh dưỡng Quốc gia, mỗi người Việt Nam tiêu thụ trung bình khoảng 46,5 g đường/ngày. Trong khi đó, mức khuyến cáo được đưa ra là khoảng 25 g/ngày. Như vậy, lượng tiêu thụ trung bình đang cao hơn gần gấp đôi mức này.
Đường cũng không chỉ đến từ những thìa đường cho trực tiếp vào cà phê, trà hay món ăn. Một lượng đáng kể có thể “ẩn” trong nước ngọt, bánh kẹo, đồ tráng miệng và thực phẩm đóng gói.
Nhìn chung, với gan, vấn đề không nằm ở việc thỉnh thoảng ăn một chiếc bánh hay một cốc nước ngọt, mà là lượng đường dư thừa được đưa vào cơ thể đều đặn trong thời gian dài. Khi mức tiêu thụ trung bình của người Việt đang cao hơn đáng kể so với khuyến cáo, giảm bớt vị ngọt trong chế độ ăn là việc đáng lưu ý để bảo vệ gan.
Lam Chi
Nguồn: Tổng hợp
