Nấm Thượng Hoàng (tên khoa học: Phellinus linteus), là giống nấm đến từ Hàn Quốc, được biết đến như một trong những loại nấm dược liệu quý hiếm với giá đắt đỏ.
Hiện trên sàn giao dịch điện tử, giá nấm Thượng Hoàng được giao bán với giá từ 5-7 triệu đồng/1kg. Loại nấm này được biết đến với khả năng hỗ trợ ngăn chặn sự phát triển của các tế bào ung thư, đặc biệt hiệu quả đối với ung thư vú ở phụ nữ, ung thư phổi và ung thư tuyến tiền liệt.
Nhiều nghiên cứu trên thế giới cho thấy loại nấm này chứa nhiều hợp chất sinh học có hoạt tính cao, trong đó có khả năng hỗ trợ ức chế sự phát triển của khối u và được đánh giá có tiềm năng trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe.
Tuy nhiên, nguồn nấm tự nhiên rất khan hiếm, khó khai thác với số lượng lớn. Đây cũng là lý do các nhà khoa học hướng đến việc sản xuất sinh khối nấm bằng công nghệ sinh học nhằm chủ động nguồn nguyên liệu.
Sau hơn ba năm nghiên cứu, các nhà khoa học Việt Nam đã xây dựng thành công quy trình sản xuất sinh khối nấm Thượng Hoàng bằng công nghệ lên men và tạo ra nhiều sản phẩm thực phẩm chức năng đầu tiên do nấm trong nước phát triển.
Từ năm 2018, nhóm nghiên cứu do TS Nguyễn Thị Minh Huyền (Viện Công nghệ sinh học, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) làm chủ nhiệm đã triển khai đề tài "Nghiên cứu công nghệ sản xuất sinh khối nấm Thượng Hoàng và ứng dụng để sản xuất thực phẩm chức năng" thuộc Đề án phát triển và ứng dụng công nghệ sinh học trong lĩnh vực công nghiệp chế biến đến năm 2020 của Bộ Công Thương.
Theo TS Nguyễn Thị Minh Huyền, nhóm nghiên cứu đã xây dựng thành công quy trình công nghệ lên men tạo sinh khối nấm Thượng Hoàng ở quy mô phòng thí nghiệm.
Trong quá trình thực hiện, các nhà khoa học đã đánh giá khả năng sinh trưởng của ba giống nấm Thượng Hoàng thu thập được. Sau khi phân tích, nhóm đã lựa chọn một giống có khả năng tạo sinh khối lớn nhất, đồng thời chứa hàm lượng hoạt chất tự nhiên cao, phù hợp cho công nghệ lên men chìm.
Việc tối ưu quy trình lên men giúp tạo ra nguồn nguyên liệu ổn định thay vì phụ thuộc vào nguồn nấm tự nhiên vốn ngày càng khan hiếm.
Không chỉ dừng ở nghiên cứu trong phòng thí nghiệm, đề tài còn xây dựng thành công mô hình sản xuất sinh khối nấm Thượng Hoàng trên hệ thống bình lên men quy mô 350 lít mỗi mẻ.
Theo các nhà khoa học, việc làm chủ quy trình sản xuất sẽ góp phần chủ động nguồn nguyên liệu dược liệu trong nước, giảm phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu và mở ra cơ hội thương mại hóa các sản phẩm từ nấm thượng hoàng.
Bên cạnh các kết quả nghiên cứu, đề tài còn đào tạo được hai thạc sĩ, năm cử nhân ngành Công nghệ sinh học và công bố nhiều bài báo trên các tạp chí chuyên ngành.
Các nhà nghiên cứu kỳ vọng kết quả của đề tài sẽ góp phần tạo ra nguồn nguyên liệu dược liệu chất lượng cao phục vụ sản xuất thực phẩm chức năng trong nước, giúp người dân tiếp cận các sản phẩm chăm sóc sức khỏe với chi phí hợp lý hơn, đồng thời nâng cao giá trị kinh tế của nguồn dược liệu Việt Nam.
Ngọc Minh
