Nắng nóng khiến nhu cầu uống nước tăng cao. Sau khi đi ngoài trời, vận động nhiều hoặc làm việc trong môi trường oi bức, nhiều người thường tìm đến trà sữa, nước ngọt có ga, trà chanh, trà trái cây hoặc các loại nước pha sẵn vì cảm giác mát lạnh, ngọt dịu và dễ uống. Tuy nhiên, không phải loại nước giải nhiệt nào cũng có lợi cho sức khỏe.
ThS.BS Dương Thị Phượng, Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Đại học Y Dược – cơ sở Linh Đàm cho biết, các loại đồ uống như trà sữa, nước ngọt hay trà chanh thường hấp dẫn vì có vị ngọt, lạnh và dễ uống. Vị ngọt kích thích vị giác, khiến nhiều người có xu hướng uống nhanh, uống nhiều và mong uống thêm. Tuy nhiên, đây cũng là điểm cần cảnh giác. Nhiều loại đồ uống ngọt chứa lượng đường cao. Nếu sử dụng thường xuyên, đặc biệt là dùng thay nước lọc, cơ thể dễ nạp dư năng lượng. Về lâu dài, thói quen này có thể góp phần làm tăng nguy cơ thừa cân, béo phì, rối loạn chuyển hóa và đái tháo đường type 2.
Lý giải về việc cơ thể thường “thèm” đồ uống ngọt khi trời nóng, ThS.BS Dương Thị Phượng cho biết trong những ngày nắng nóng, nhiệt độ cao khiến cơ thể tăng tiết mồ hôi để điều hòa thân nhiệt. Quá trình này làm mất nước và một phần điện giải, từ đó kích hoạt cảm giác khát.
Tuy nhiên, điều đáng nói là nhiều người không nhận ra mình đã mất nước từ trước đó. “Cảm giác khát thường xuất hiện khi cơ thể đã rơi vào tình trạng thiếu nước nhất định, thậm chí là thiếu nước tương đối rõ rệt”, vị chuyên gia dinh dưỡng nhấn mạnh.
Chính vì vậy, thay vì chủ động uống nước đều đặn, nhiều người lại chỉ uống khi thấy khát và thường lựa chọn các loại đồ uống có vị ngọt, dễ uống để “giải khát nhanh”. Đây là nguyên nhân khiến nhu cầu tiêu thụ nước ngọt, trà sữa tăng cao vào mùa hè.
Đồ uống ngọt: Càng uống càng “khát”
Theo vị chuyên gia dinh dưỡng, vị ngọt trong các loại đồ uống như nước ngọt có ga hay trà sữa không chỉ mang lại cảm giác dễ chịu mà còn kích thích vị giác, khiến người dùng có xu hướng muốn uống thêm.
Tuy nhiên, những loại đồ uống này thường chứa hàm lượng đường và năng lượng cao. Đặc biệt, nhiều sản phẩm có chứa fructose – một dạng đường có thể ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa tại gan nếu tiêu thụ quá mức. Từ đó có thể thúc đẩy quá trình tạo mỡ tại gan và làm tăng gánh nặng chuyển hóa. Các nghiên cứu tổng quan cho thấy chế độ ăn nhiều đường, đặc biệt từ đồ uống có đường hoặc siro bắp giàu fructose, có liên quan đến nguy cơ gan nhiễm mỡ không do rượu.
“Việc sử dụng thường xuyên đồ uống nhiều đường có thể làm tăng đề kháng insulin, từ đó làm gia tăng nguy cơ thừa cân, béo phì, bệnh lý gan và cả đái tháo đường”, ThS.BS Dương Thị Phượng cảnh báo.
Do đó, trong ngày nắng nóng, người dân nên chủ động uống nước đều đặn, không đợi đến khi quá khát mới uống. Các loại trà sữa, nước ngọt, trà chanh hay trà trái cây pha sẵn chỉ nên dùng thỉnh thoảng, không nên xem là nước giải khát chính, bác sĩ Phượng khuyến nghị.
Nắng nóng khiến cơ thể cần được bù nước nhiều hơn, nhưng lựa chọn đồ uống cần đúng cách. Một ly trà sữa hay nước ngọt lạnh có thể mang lại cảm giác dễ chịu tức thì, nhưng nếu dùng thường xuyên, cơ thể có thể phải gánh thêm lượng đường và năng lượng không cần thiết. Trong mùa hè, giải nhiệt đúng cách không nằm ở vị ngọt hay cảm giác mát lạnh, mà ở việc bù đủ nước, ăn uống điều độ và hạn chế đồ uống nhiều đường.
Nhận diện sớm dấu hiệu cơ thể “quá tải” vì thiếu nước
Trong điều kiện nắng nóng kéo dài, nếu không bổ sung đủ nước, cơ thể có thể xuất hiện nhiều dấu hiệu cảnh báo như khát nhiều, khô miệng, mệt mỏi, đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, tiểu ít hoặc nước tiểu sẫm màu. Đây là những biểu hiện cho thấy cơ thể đang thiếu nước và cần được bù nước kịp thời.
Ở mức độ nặng hơn, người bệnh có thể bị chuột rút, vã mồ hôi nhiều, cảm giác lả đi, thậm chí có nguy cơ gặp các vấn đề liên quan đến sốc nhiệt. Những dấu hiệu này cần được theo dõi sát vì có thể liên quan đến kiệt sức do nóng hoặc các rối loạn nghiêm trọng hơn do nắng nóng.
Đáng lưu ý, tình trạng này dễ xảy ra hơn ở những người thường xuyên sử dụng nước ngọt, bia hoặc trà sữa nhưng lại uống rất ít nước lọc. Các loại đồ uống này có thể tạo cảm giác dễ chịu trong thời gian ngắn, nhưng không nên xem là nguồn bù nước chính cho cơ thể trong mùa hè.
Lượng nước cần thiết có thể tính trung bình khoảng 35-40 ml/kg cân nặng mỗi ngày, tùy theo mức độ vận động và điều kiện môi trường. Bên cạnh nước lọc, nguồn bổ sung nước quan trọng nhất, người dân có thể sử dụng thêm các loại nước giàu điện giải tự nhiên như nước dừa hoặc nước trái cây ít đường. Việc thêm vài lát cam, chanh, bưởi vào nước uống cũng giúp tăng hương vị và bổ sung vitamin mà không làm tăng đáng kể lượng đường nạp vào.
“Nguyên tắc quan trọng nhất trong mùa hè là ưu tiên bổ sung nước và điện giải, đồng thời hạn chế tối đa các loại đồ uống nhiều đường”, ThS.BS Dương Thị Phượng khuyến nghị.
Ngọc Minh
