Loại quả từng là sản vật tiến vua, hương vị làm nên thương hiệu
Không chỉ nổi tiếng bởi hương vị thơm ngon, loại quả này còn gắn với lịch sử hàng trăm năm và từng được xem là sản vật tiến vua. Đó là cam Xã Đoài, một cái tên được nhiều người biết đến. Đến nay, dù diện tích trồng không còn nhiều, cam Xã Đoài vẫn giữ vị thế là một trong những giống cam đặc sản nổi tiếng nhất của Việt Nam.
Không chỉ nổi tiếng bởi hương vị thơm ngon, loại quả này còn gắn với lịch sử hàng trăm năm và từng được xem là sản vật tiến vua. (Ảnh: Người Lao động)
Theo bảng xếp hạng 20 loại trái cây tốt nhất cho sức khỏe do website ẩm thực TasteAtlas công bố, quả cam đứng ở vị trí thứ 13 nhờ hàm lượng vitamin C, chất chống oxy hóa và giá trị dinh dưỡng cao. Đây cũng là lý do những giống cam chất lượng của Việt Nam, trong đó có cam Xã Đoài, luôn nhận được sự quan tâm của người tiêu dùng.
Theo Cổng thông tin du lịch Nghệ An, cam Xã Đoài có nguồn gốc từ giống cam được các linh mục mang từ châu Phi vào Việt Nam từ đầu thế kỷ XIX. Sau quá trình trồng thử nghiệm tại vùng Xã Đoài (nay thuộc xã Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An), cây thích nghi rất tốt với điều kiện thổ nhưỡng địa phương và cho chất lượng quả vượt trội, từ đó hình thành nên thương hiệu nổi tiếng.
Cam Xã Đoài có nguồn gốc từ giống cam được các linh mục mang từ châu Phi vào Việt Nam từ đầu thế kỷ XIX. (Ảnh: Alchetron)
Điểm đặc biệt của loại quả này nằm ở lớp vỏ mỏng, nhẵn và chuyển màu vàng óng khi chín. Trên bề mặt có nhiều túi tinh dầu nên chỉ cần bóc nhẹ đã tỏa hương thơm đặc trưng. Phần múi bên trong mọng nước, màu vàng đẹp mắt, vị ngọt thanh tự nhiên, gần như không có vị chua.
Nhờ chất lượng nổi bật và hương vị khó nơi nào sánh được, cam Xã Đoài từng được chọn làm sản vật dâng lên vua chúa trong các dịp quan trọng. Chính vì vậy, giống cam này còn được nhiều người gọi bằng cái tên quen thuộc là "cam tiến vua".
Chỉ vùng đất Nghệ An mới cho hương vị chuẩn
Theo giới thiệu của Cổng thông tin du lịch Nghệ An, dù đã được nhân giống và đưa đi trồng ở nhiều địa phương, nhưng nhiều nhà vườn cho rằng chỉ những cây sinh trưởng trên vùng đất Nghi Lộc mới cho hương vị đặc trưng của cam Xã Đoài. Sự khác biệt được tạo nên từ điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng và kinh nghiệm chăm sóc được tích lũy qua nhiều thế hệ.
Cam Xã Đoài là giống cây tương đối khó chăm sóc. Cây phù hợp với đất tơi xốp, giàu dinh dưỡng và có khả năng thoát nước tốt. Người dân chủ yếu nhân giống bằng phương pháp chiết hoặc ghép cành để giữ nguyên đặc tính của cây mẹ.
Cam Xã Đoài là giống cây tương đối khó chăm sóc. (Ảnh: Báo Công Thương)
Sau khoảng 3-4 năm trồng, cây bắt đầu cho thu hoạch ổn định và có thể khai thác trong nhiều năm nếu được chăm sóc đúng kỹ thuật. Cam thường ra hoa vào tiết lập xuân, trong khi thời điểm thu hoạch tập trung vào khoảng tháng 11 và tháng 12 âm lịch, đúng dịp nhu cầu tiêu dùng tăng mạnh trước Tết.
Trong quá trình canh tác, người trồng phải thường xuyên cắt tỉa cành, bón phân hữu cơ và theo dõi sâu bệnh. Cây cũng khá nhạy cảm với thời tiết cực đoan như mưa lớn hoặc rét kéo dài, khiến tỷ lệ rụng quả tăng và ảnh hưởng đến năng suất.
Giá tới 350.000 đồng/kg, nhiều khách đặt mua từ khi còn xanh
Theo ghi nhận của VietnamPlus, do sản lượng không nhiều và thời gian chăm sóc kéo dài, cam Xã Đoài thường không bán theo cân như các giống cam phổ biến mà được bán theo từng quả. Những quả đẹp có giá khoảng 70.000-100.000 đồng/quả, quy đổi tương đương khoảng 350.000 đồng/kg.
Vào mỗi dịp cuối năm, nhiều khách hàng từ Hà Nội, TP.HCM cùng nhiều tỉnh, thành khác liên hệ các nhà vườn để đặt mua từ khi quả còn xanh nhằm bảo đảm có hàng vào dịp Tết. Không ít vườn cam nhận hết đơn trước khi bước vào vụ thu hoạch.
Cam Xã Đoài thường không bán theo cân như các giống cam phổ biến mà được bán theo từng quả. (Ảnh: Vietnam Airlines)
Ngoài quả tươi, những cây cam sai trĩu quả còn được nhiều người tìm mua để trưng Tết. Một số cây có dáng đẹp, nhiều quả được bán với giá lên tới hàng chục triệu đồng.
Hiện diện tích trồng cam Xã Đoài không còn nhiều như trước. Theo Báo Nghệ An, chính quyền địa phương cùng người dân đang từng bước bảo tồn giống cam đặc sản này thông qua việc duy trì vùng trồng, gìn giữ nguồn gen và xây dựng thương hiệu, góp phần phát huy giá trị của loại quả từng làm nên danh tiếng của vùng đất xứ Nghệ.
Nguyệt Phạm (Theo VietnamPlus, TTDN, Cổng thông tin du lịch Nghệ An)
