Dạo quanh các cửa hàng mẹ và bé cũng như các sàn thương mại điện tử lớn, người tiêu dùng không khỏi choáng ngợp trước hàng trăm mẫu mã ghế trẻ em với đủ loại nguồn gốc xuất xứ. Trên bao bì và tờ quảng cáo, các nhãn mác như "chuẩn châu Âu", "ECE R44", "ISOFIX" được trưng ra dày đặc nhằm thu hút lòng tin.
Sự đa dạng này không chỉ dừng lại ở chủng loại mà còn nằm ở giá bán. Phụ huynh có thể dễ dàng tìm thấy những chiếc ghế giá rẻ chỉ từ 1-2 triệu đồng, nhưng đồng thời cũng có những sản phẩm cao cấp đến từ các thương hiệu nổi tiếng như Bebebus, Chicco hay Joie với mức giá vượt ngưỡng 20 triệu đồng. Khoảng cách chênh lệch giá gấp hàng chục lần cùng hàng loạt thuật ngữ kỹ thuật phương Tây khiến nhiều bậc cha mẹ bối rối, không biết thế nào mới là một chiếc ghế trẻ em thực sự đúng chuẩn tại Việt Nam.
Quy chuẩn kỹ thuật và những ‘cạm bẫy’ từ nhãn mác
Để định hình lại thị trường và bảo vệ người tiêu dùng, Bộ Giao thông vận tải đã ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 123:2024. Theo đó, thiết bị an toàn cho trẻ em được định nghĩa rõ ràng là hệ thống ghế có khả năng giữ trẻ ở tư thế ngồi hoặc nằm ổn định, giúp giảm chấn thương khi ô tô phanh gấp hoặc xảy ra va chạm.
Một chiếc ghế được coi là đúng chuẩn trước hết phải đáp ứng được tiêu chí cơ bản là có thể lắp vững chắc trên ô tô và cố định chặt chẽ được thân người của trẻ nhỏ.
Hiện nay, thị trường phổ biến hai phương pháp lắp đặt chính là hệ thống chốt cứng ISOFIX và sử dụng dây an toàn sẵn có của xe. Tuy nhiên, sai lầm lớn nhất của phụ huynh là chỉ nhìn vào các dòng chữ quảng cáo ngoại quốc mà bỏ qua các dấu hiệu nhận biết kỹ thuật bắt buộc.
Theo QCVN 123:2024, ghế trẻ em đạt chuẩn phải có đầy đủ thông tin thể hiện rõ giới hạn cân nặng hoặc chiều cao của trẻ phù hợp, hướng lắp đặt cụ thể (xuôi hay ngược chiều xe) và các cảnh báo an toàn thiết yếu. Nhãn này có thể được in trực tiếp hoặc dán cố định, chắc chắn trên thân ghế để người dùng luôn có thể đối chiếu trong suốt quá trình sử dụng.
Một chiếc ghế dù được quảng cáo sang trọng hay đắt đỏ đến đâu, nếu không có nhãn mác cố định, thiếu các cảnh báo thì đó chính là dấu hiệu rõ ràng của một sản phẩm không đạt yêu cầu kỹ thuật, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn khi có sự cố xảy ra.
Chọn ghế phù hợp - chìa khóa bảo vệ tối đa
Việc chọn một chiếc ghế đắt tiền không đồng nghĩa với việc đứa trẻ được bảo vệ tốt nhất nếu chiếc ghế đó không phù hợp với thể trạng của con. Để đạt hiệu quả giảm chấn tối ưu, hệ thống CRS (Child Restraint System) được chia thành các nhóm cụ thể dựa theo cân nặng và từng giai đoạn phát triển thể chất của trẻ. Đây chính là chiếc chìa khóa giúp phụ huynh thoát khỏi “ma trận” lựa chọn bừa bãi theo cảm tính.
Đối với nhóm 0 và 0+ cho trẻ dưới 13 kg, ghế thường là dạng nôi xách hoặc ghế ngửa. Yêu cầu bắt buộc là phải lắp quay ngược chiều di chuyển của xe nhằm bảo vệ tối đa vùng đầu, cổ và cột sống chưa hoàn thiện của trẻ sơ sinh khi có lực quán tính tác động.
Nhóm I cho trẻ 9-18 kg được trang bị hệ thống dây đai an toàn 5 điểm cố định chắc chắn tại các vị trí vai, hông và giữa hai chân. Thiết kế này giúp giữ chặt thân người trẻ, ngăn chặn hoàn toàn nguy cơ bị trượt hoặc văng ra khỏi ghế khi xe phanh gấp.
Nhóm II và III cho trẻ 15-36 kg là loại ghế tựa lớn hoặc đệm nâng. Vai trò của chúng là giúp nâng chiều cao ngồi của trẻ lên một mức phù hợp, từ đó dây an toàn ba điểm của chính chiếc ô tô có thể đi đúng qua các vị trí chịu lực an toàn là xương vai và đùi, thay vì siết vào cổ hay bụng trẻ.
Nhìn chung, việc tìm kiếm một chiếc ghế đúng chuẩn trên thị trường hiện nay thực chất không khó nếu người tiêu dùng nắm rõ các quy định pháp lý và thông số kỹ thuật cốt lõi. Sự đắt đỏ của các dòng ghế từ 10-20 triệu đồng thường nằm ở các tiện ích gia tăng như chất liệu vải kháng khuẩn, khả năng xoay 360 độ linh hoạt hay thiết kế thời thượng.
Trước cột mốc ngày 1/7, các bậc phụ huynh cần tỉnh táo, loại bỏ tâm lý mua đối phó hoặc sính ngoại vô điều kiện. Việc trang bị một chiếc ghế trẻ em đúng chuẩn không đơn thuần là để tránh một biên bản xử phạt hành chính từ 800.000 đến 1.000.000 đồng, mà quan trọng hơn hết, đó là tấm lá chắn sinh mệnh cho con trẻ trên mỗi hành trình.
Vĩnh Phúc
