Đặt lên bàn cân 2 phương án: 1 là lương cao, công việc áp lực, thường xuyên phải tăng ca; 2 là lương thấp hoặc “vừa vừa” nhưng đổi lại là 5h chiều được về, buổi tối không bị làm phiền bởi deadlines, đâu sẽ là lựa chọn của dân văn phòng Gen Z?
Cuộc khảo sát Winter Intern Pulse Survey do KPMG thực hiện với 361 thực tập sinh tại Mỹ, công bố kết quả vào đầu tháng 6 vừa qua, cho thấy: Cán cân lệch hẳn về phương án thứ 2. Điều đó đồng nghĩa với thực tế: Gen Z thà nhận lương thấp để được tự do sau giờ tan sở, còn hơn lương cao mà không lúc nào thoát khỏi guồng quay công việc.
Chấp nhận mức lương giảm 130 triệu/năm để được tự do vào buổi tối
Khảo sát cho thấy trung bình mỗi người trẻ sẵn sàng từ bỏ 5.000 USD/năm (khoảng 130 triệu đồng) tiền lương để đổi lấy sự cân bằng tốt hơn giữa công việc và cuộc sống. Dù vậy, có tới 92% người tham gia vẫn bày tỏ mong muốn một ngày nào đó, mình có thể giữ vị trí lãnh đạo cấp cao hoặc gia nhập đội ngũ điều hành doanh nghiệp.
Nói cách khác, Gen Z không từ bỏ tham vọng thăng tiến, họ chỉ muốn con đường đi đến thành công diễn ra theo cách khác với những thế hệ trước. Bên cạnh câu chuyện về tiền lương, khảo sát cũng chỉ ra nhiều thay đổi trong kỳ vọng của Gen Z đối với môi trường làm việc.
Khoảng 24% số người tham gia cho biết họ muốn loại bỏ tư duy "phải luôn sẵn sàng với công việc": Luôn trả lời tin nhắn, email hoặc xử lý công việc bất cứ lúc nào kể cả đã hết giờ làm. Ngoài ra, 20% cũng cho biết họ mong muốn được trải nghiệm mô hình làm việc linh hoạt hơn, thay vì luôn cố định từ 9h sáng đến 5h chiều.
Derek Thomas - Người phụ trách tuyển dụng của KPMG tại Mỹ cho rằng điều này phản ánh cách Gen Z đang định nghĩa lại khái niệm thành công. Ông nhận định người trẻ vẫn muốn vươn tới những vị trí cao nhất trong sự nghiệp, nhưng đồng thời cũng muốn giữ trạng thái cân bằng trong cuộc sống trong trình phát triển sự nghiệp, thay vì chỉ tận hưởng khi đã thành công.
Thế hệ Gen Z bước vào thị trường lao động với thực tế “không giống ai”
Thế hệ sinh từ năm 1997-2012 lớn lên trong giai đoạn đặc biệt khi đại dịch COVID-19 làm thay đổi hoàn toàn cách con người học tập và làm việc. Không ít người tốt nghiệp đại học hoặc bước chân vào thị trường lao động trong thời điểm làm việc từ xa trở thành bình thường, khiến kỳ vọng về môi trường công sở cũng thay đổi theo.
Sau đại dịch, làn sóng "Đại từ chức" (Great Resignation) càng củng cố quan điểm rằng công việc không nên chiếm trọn cuộc sống. Nhiều người từng trải nghiệm cảm giác có thêm thời gian cho bản thân trong thời gian giãn cách vì đại dịch, và khi mọi thứ quay trở lại bình thường, họ không muốn đánh mất điều đó. Tuy nhiên, theo Derek Thomas, giữa mong muốn và thực tế vẫn tồn tại khoảng cách khá lớn.
Ông nhận định nhiều người trẻ chưa thực sự hình dung được hành trình để đi đến các vị trí lãnh đạo sẽ kéo dài như thế nào. Khi mới tốt nghiệp, nhiều người xem sự nghiệp giống như một cuộc chạy đua nước rút, nhưng càng đi làm mới nhận ra đó thực chất là một cuộc đua đường dài. Bên cạnh áp lực về sự nghiệp, Gen Z còn phải đối mặt với một thách thức mới: trí tuệ nhân tạo (AI).
Theo khảo sát, cứ 10 người thì có 8 người cho biết họ lo ngại AI sẽ tác động đến công việc trong tương lai, trong đó 10% nói rằng họ "rất lo lắng".
Nỗi lo này xuất phát từ thực tế AI đang dần thay thế nhiều công việc ở cấp độ đầu vào - những vị trí vốn là bước khởi đầu để sinh viên mới tốt nghiệp tích lũy kinh nghiệm và từng bước phát triển sự nghiệp.
Nghiên cứu của Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York (Mỹ) cho thấy: Tỷ lệ thất nghiệp của những người vừa tốt nghiệp đại học hiện đã cao hơn tỷ lệ thất nghiệp chung của toàn bộ lực lượng lao động. Trong khi đó, một nghiên cứu khác của Đại học Stanford (Mỹ) chỉ ra rằng nhóm lao động từ 22 đến 25 tuổi làm việc trong các ngành có mức độ ảnh hưởng cao từ AI như phát triển phần mềm hay dịch vụ khách hàng, đã chứng kiến tỷ lệ việc làm giảm khoảng 13% kể từ năm 2022.
Dẫu vậy, Gen Z không hoàn toàn bi quan trước sự xuất hiện của AI.
Gần 80% người tham gia khảo sát cho biết họ cảm thấy bản thân đã có sự chuẩn bị nhất định để làm việc cùng các hệ thống AI, hoặc các tác nhân AI có khả năng tự động xử lý nhiều tác vụ.
Theo Derek Thomas, người trẻ hiểu rằng AI sẽ làm thay đổi thị trường lao động, nhưng họ cũng nhìn nhận đây là xu hướng không thể đảo ngược. Thay vì chống lại công nghệ, nhiều người lựa chọn học cách tận dụng nó.
Theo Derek Thomas, AI thậm chí còn có thể giúp những nhân sự mới rút ngắn thời gian học việc. Khi các công cụ AI đảm nhận những tác vụ lặp đi lặp lại hoặc mang tính kỹ thuật, người trẻ sẽ có thêm thời gian để phát triển các kỹ năng khó thay thế hơn như giao tiếp, giải quyết vấn đề hay tư duy phản biện.
Nếu trước đây nhiều người ví sự nghiệp như chiếc thang, chỉ cần leo từng bậc một để đi lên, thì giờ đây hành trình ấy giống những thanh xà leo trong sân chơi hơn. Người lao động có thể phải di chuyển ngang, chuyển sang lĩnh vực khác, học thêm kỹ năng mới hoặc thay đổi vai trò nhiều lần trước khi tiến xa hơn.
Trong bối cảnh AI thay đổi cách doanh nghiệp tuyển dụng và vận hành, còn người trẻ ngày càng coi trọng thời gian dành cho bản thân, thành công trong sự nghiệp không còn được đo bằng số giờ làm việc hay khả năng "luôn online". Với Gen Z, đạt được vị trí cao vẫn là mục tiêu, nhưng con đường đến đó cần đủ linh hoạt để sau 5 giờ chiều, họ vẫn có thể thực sự rời khỏi công việc và dành thời gian cho cuộc sống riêng.
(Nguồn: Yahoo Finance)
Ngọc Linh
