Lý do phải cấm đầu tư, kinh doanh thuốc lá điện tử, nung nóng

Chiều 11/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 10, Quốc hội thảo luận tại tổ về dự án Luật Đầu tư (sửa đổi).

Sản phẩm nguy hại

Tham gia góp ý kiến, ĐBQH Trương Trọng Nghĩa (đoàn Tp.Hồ Chí Minh nêu quan điểm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng là sản phẩm có hại và các cơ quan truyền thông cũng đã nhiều lần lên tiếng cảnh báo. Cùng với đó, Quốc hội cũng đã có Nghị quyết về việc cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

Do đó, ông Nghĩa cho rằng trong dự án Luật Đầu tư (sửa đổi) phải cấm kinh doanh, không thể "bỏ ngỏ". 

Đại biểu cũng cho biết có ý kiến đề xuất cho phép kinh doanh nhưng chỉ để xuất khẩu. Tuy nhiên, ông cho rằng cách đặt vấn đề như vậy là không phù hợp.

"Nếu chúng ta đã xác định sản phẩm này có hại cho sức khỏe, cho xã hội, thì tại sao lại cho phép sản xuất để xuất khẩu? Chẳng lẽ chúng ta lại mang cái "hại" của mình đi xuất khẩu cho nước khác? Việc nước khác có cấm hay không là chuyện của họ, nhưng đã là điều có hại với chúng ta thì không thể hợp thức hóa chỉ với lý do "để xuất khẩu"", ông Nghĩa nêu.

Ông cũng đặt vấn đề nếu cho phép kinh doanh trong nước, liệu có chắc chắn rằng sản phẩm đó không lọt ra thị trường nội địa?

"Rủi ro này là hoàn toàn có thật", đại biểu nhấn mạnh, đồng thời cho rằng việc cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng không phải vì chúng ta không quản lý được, mà bởi đây là sản phẩm nguy hại, đặc biệt đối với giới trẻ và xã hội nói chung.

Đại biểu cũng cho biết, Bộ Y tế và Bộ Công Thương đều thống nhất quan điểm cấm; trong đó, Bộ Công Thương khẳng định nếu Bộ Y tế đề nghị cấm thì Bộ hoàn toàn đồng thuận. Quốc hội cũng đã có Nghị quyết nêu rõ chủ trương này. "Vậy tại sao trong dự thảo Luật, quy định đó lại chưa được đưa vào?", ông nêu câu hỏi.

Ngành nghề cấm cần phải đưa vào luật

Cùng tham gia nội dung này, ĐBQH Lê Văn Khảm (đoàn Tp.Hồ Chí Minh) cho hay, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 173/2024/QH15, thống nhất chủ trương cấm hoàn toàn việc sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển và sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

Đại biểu bày tỏ băn khoăn khi quy định cấm này chưa được đưa vào dự án Luật Đầu tư (sửa đổi). Ông cảnh báo, nếu không quy định trong Luật thì khi triển khai thực hiện, doanh nghiệp sẽ "nhìn" vào Luật, mà trong Luật lại không có quy định cấm.

Bên cạnh đó, ông Lê Văn Khảm nhấn mạnh, trong phần giải trình của Chính phủ có dẫn ý kiến của Hội đồng Kinh doanh ASEAN - Hoa Kỳ, cho rằng thuốc lá nung nóng có nhiều loại: có loại hoàn toàn sử dụng nguyên liệu là thuốc lá (chứa nicotin), có loại không có nicotin hoặc sử dụng chất khác. Họ lập luận rằng, nếu thuốc lá nung nóng được sản xuất hoàn toàn từ nguyên liệu thuốc lá thì nên được quản lý như thuốc lá truyền thống.

Song ông khẳng định, khi Quốc hội đã có chủ trương cấm thuốc lá nung nóng, điều đó xuất phát từ quan điểm nhất quán là không khuyến khích việc sử dụng thuốc lá nói chung, đặc biệt là trong giới trẻ. Thuốc lá nung nóng là sản phẩm mới và đây chính là thời điểm có thể kiểm soát ngay từ đầu.

Vì vậy, việc không quy định rõ ràng, cụ thể trong Luật lần này có thể dẫn đến không đạt được mục tiêu kiểm soát sử dụng thuốc lá, đồng thời gây ra mâu thuẫn trong hệ thống pháp luật.

ĐBQH Lê Hoàng Anh (đoàn Gia Lai) kiến nghị Quốc hội bổ sung vào Điều 6, ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh nội dung: "Cấm đầu tư kinh doanh thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới khác". 

Đại biểu cũng dẫn chứng các bằng chứng khoa học, các quốc gia đã nhận ra nguy cơ đều đã cấm. Đồng thời cho rằng đây là vấn đề "sống còn" đối với an ninh học đường và an ninh trật tự, an toàn xã hội.

Theo ông, thực tế, các thiết bị thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng đang bị tội phạm ma túy sản xuất, cung cấp, sử dụng một cách có hệ thống, xuyên quốc gia để buôn bán và sử dụng ma túy tổng hợp, cần sa tổng hợp dạng lỏng, và các hoạt chất gây nghiện, gây ảo giác mà đến nay chưa có cách nào phòng, chống hiệu quả.

Thiết bị thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng trở thành công cụ ngụy trang hoàn hảo để thực hiện hành vi phạm tội, đưa chất cấm vào trường học, nơi công cộng, giới trẻ mà không thể kiểm soát. 

"Nếu chúng ta không cấm kinh doanh thiết bị này, chúng ta đang gián tiếp cung cấp "vỏ bọc" cho tội phạm ma túy nhắm vào giới trẻ", ông nêu ý kiến.

ĐBQH Dương Ngọc Hải (đoàn Tp.HCM) nhấn mạnh, theo Nghị quyết số 173/2024/QH15, thuốc lá điện tử đã bị cấm. Tuy nhiên, dự án Luật Đầu tư (sửa đổi) chưa cập nhật nội dung này, trong khi đây là ngành nghề cấm kinh doanh, nên cần phải bổ sung, đưa vào Luật mới.