Từ “Chiikawa” đến “Pokémon”: Cơn sốt vượt tầm kiểm soát
Tháng 5 vừa qua, McDonald’s Nhật Bản hợp tác cùng loạt anime đình đám “Chiikawa” để ra mắt phiên bản đặc biệt của Happy Meal, kèm theo đồ chơi nhân vật giới hạn. Sản phẩm ngay lập tức tạo ra làn sóng mua sắm mạnh mẽ. Tuy nhiên, làn sóng này nhanh chóng bị “thổi bùng” thành hỗn loạn khi lực lượng “cò” và đầu cơ đồ chơi tràn vào.
Nhiều người mua cùng lúc hàng chục suất ăn chỉ để lấy đồ chơi, rồi bỏ lại nguyên phần hamburger, khoai tây chiên và nước uống. Trên mạng xã hội lan truyền những hình ảnh gây bức xúc: quầy nhận đồ chật kín phần ăn chưa ai đụng tới, nhiều suất rơi xuống sàn hoặc bị bỏ thẳng vào thùng rác. Hàng loạt khách hàng bình thường phải chờ tới một tiếng mới được phục vụ.
Trước áp lực dư luận, McDonald’s Nhật Bản phải lên tiếng kêu gọi khách hàng “tiêu dùng hợp lý” và không “đầu cơ” mua hàng loạt chỉ để bán lại nhưng vẫn không mang lại nhiều hiệu quả. Hoạt động này buộc phải kết thúc sớm hơn dự kiến.
Chỉ vài tháng sau, McDonald’s Nhật Bản tiếp tục bắt tay với “Pokémon” để phát hành thẻ bài và đồ chơi phiên bản giới hạn. Sức hút từ các món quà này khiến giá trị chúng trên thị trường chợ đen bị đẩy lên chóng mặt: suất ăn giá gốc 500 yên (khoảng 88.00- đồng) có thẻ bài được bán lại với giá 2.000 yên (khoảng 355.000 đồng).
Sự chênh lệch giá đã kích hoạt làn sóng đầu cơ mạnh hơn. Dù McDonald’s áp dụng giới hạn 5 suất/người, các đối tượng đầu cơ vẫn dùng nhiều chiêu né luật: chia người xếp hàng, đặt online nhiều lần, sử dụng máy tự đặt hàng rồi… bỏ luôn phần ăn.
Kết quả, cảnh tượng lãng phí đồ ăn càng nghiêm trọng hơn. Hình ảnh những túi burger, khoai tây chiên, nước uống chưa khui bị bỏ trong cửa hàng, vứt bên đường hay chất đống trong thùng rác khiến cộng đồng phẫn nộ. Một số tòa nhà quanh khu vực cửa hàng thậm chí bị biến thành “bãi bỏ đồ ăn” tạm thời. Sự việc buộc McDonald’s phải kết thúc chiến dịch.
Chiến lược “đánh nhanh, tạo sốt” và hệ lụy
Về mặt thương mại, các hoạt động liên kết với thương hiệu nổi tiếng giúp McDonald’s tạo chủ đề nóng, kích thích tiêu dùng trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, việc quá phụ thuộc vào “chiến lược khan hiếm”, giới hạn số lượng, phát hành ngẫu nhiên nhưng thiếu cơ chế kiểm soát, đã tạo lỗ hổng cho tình trạng đầu cơ.
McDonald’s Nhật Bản không tách việc bán đồ chơi khỏi phần ăn, cũng không áp dụng quy định “ăn tại chỗ mới nhận quà” hay sàng lọc mục đích mua hàng khiến hoạt động quảng cáo vốn dành cho trẻ em và gia đình bị biến thành cuộc chơi của giới đầu cơ, làm tổn hại hình ảnh thương hiệu.
Ở khía cạnh trách nhiệm xã hội, khối lượng lớn thực phẩm bị bỏ đi đã khiến dư luận đặt câu hỏi về cam kết bảo vệ môi trường của doanh nghiệp. Không ít tranh luận trên mạng còn bị lợi dụng để kích động xung đột cùng các mâu thuẫn xã hội.
Thực tế, những hỗn loạn kiểu này không chỉ xảy ra ở Nhật Bản. Tại Trung Quốc, đồ chơi của McDonald’s từng bị đẩy giá lên cao. Ở Bắc Mỹ, đợt phát hành thẻ bài mới của Costco cũng tạo ra cảnh chen lấn. Đây là lời nhắc nhở cho ngành đồ ăn nhanh toàn cầu - khi tổ chức các chiến dịch liên kết, cần cân bằng giữa lợi ích thương mại và trách nhiệm xã hội, đồng thời hoàn thiện cơ chế kiểm soát để ngăn chặn lãng phí và hỗn loạn tái diễn.
Nguồn: Sina, 163.com
Phạm Trang
