Trong suy nghĩ của nhiều người, viện dưỡng lão thường gắn với mô hình nội trú, nơi người cao tuổi chuyển đến sinh sống lâu dài và được chăm sóc toàn thời gian. Tuy nhiên, thời gian gần đây, một khái niệm khác bắt đầu được nhắc tới nhiều hơn trong các cuộc thảo luận về chính sách xã hội: dưỡng lão bán trú.
Hiểu một cách đơn giản, đây là mô hình chăm sóc người cao tuổi theo kiểu "sáng đi – chiều về". Người cao tuổi được đưa đến trung tâm hoặc cơ sở chăm sóc vào buổi sáng, tham gia các hoạt động sinh hoạt, vận động nhẹ hoặc theo dõi sức khỏe trong ngày, sau đó trở về nhà với gia đình vào buổi chiều.
Ảnh minh họa
Trên thực tế, một số mô hình tương tự đã bắt đầu được thử nghiệm. Chẳng hạn, theo phản ánh của báo VnExpress, Bệnh viện Phục hồi chức năng - Điều trị bệnh nghề nghiệp TP HCM đã triển khai dịch vụ chăm sóc người cao tuổi ban ngày từ tháng 10/2025. Chi phí khoảng 350.000 đồng mỗi ngày, "lớp" đầu tiên có hơn 20 cụ.
Người cao tuổi đến trung tâm vào buổi sáng, được theo dõi sức khỏe, tập vận động nhẹ, ăn trưa và nghỉ ngơi, sau đó trở về nhà vào cuối ngày. Dù mới ở quy mô nhỏ, mô hình này phần nào giúp độc giả hình dung rõ hơn cách vận hành của hình thức dưỡng lão bán trú.
Vì sao mô hình "sáng đi – chiều về" được quan tâm?
Sự quan tâm dành cho mô hình dưỡng lão bán trú phần nào xuất phát từ thực tế Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số nhanh. Theo số liệu được dẫn trong nhiều bài viết trên báo chí, trong đó có VnExpress, Việt Nam hiện có khoảng 14,2 triệu người từ 60 tuổi trở lên, và con số này được dự báo có thể tăng lên gần 18 triệu vào năm 2030.
Trong khi đó, cấu trúc gia đình cũng đang thay đổi. Mô hình gia đình nhiều thế hệ sống chung ngày càng ít phổ biến hơn ở các đô thị. Ban ngày, con cháu thường đi làm hoặc đi học, khiến nhiều người cao tuổi phải ở nhà một mình trong nhiều giờ.
Ảnh Báo Người Lao Động
Báo Tuổi Trẻ trong một bài viết về mô hình dưỡng lão bán trú nhận định rằng nhu cầu có những không gian sinh hoạt ban ngày dành cho người cao tuổi đang dần trở nên rõ ràng hơn, đặc biệt tại các thành phố lớn. Những trung tâm chăm sóc ban ngày có thể giúp người cao tuổi có cơ hội vận động, giao tiếp và tham gia các hoạt động cộng đồng thay vì chỉ quanh quẩn trong nhà.
Một điểm được nhiều chuyên gia nhắc tới là mô hình bán trú có thể dung hòa giữa chăm sóc chuyên nghiệp và văn hóa gia đình. Người cao tuổi vẫn sống cùng con cháu, nhưng ban ngày có thêm môi trường sinh hoạt phù hợp với lứa tuổi, giúp duy trì sức khỏe thể chất và tinh thần.
Còn mới ở Việt Nam
Dù được nhắc đến ngày càng nhiều, các mô hình dưỡng lão bán trú tại Việt Nam vẫn còn khá hạn chế và chủ yếu ở quy mô thử nghiệm hoặc gắn với một số cơ sở chăm sóc người cao tuổi.
Theo bài viết trên báo Tuổi Trẻ, tại Việt Nam hiện nay số lượng cơ sở cung cấp dịch vụ chăm sóc người cao tuổi vẫn còn ít so với nhu cầu thực tế. Trong khi đó, nhiều mô hình dịch vụ mới như trung tâm chăm sóc ban ngày vẫn đang trong quá trình tìm kiếm hướng phát triển phù hợp.
Báo Thanh Niên cũng cho biết thị trường dịch vụ dưỡng lão tại Việt Nam vẫn còn khá nhỏ nếu so với các quốc gia có dân số già lâu năm. Một số cơ sở chăm sóc người cao tuổi tư nhân đã hình thành trong những năm gần đây, nhưng chi phí dịch vụ và sự khác biệt về điều kiện kinh tế giữa các gia đình vẫn là yếu tố cần được cân nhắc.
Bên cạnh đó, yếu tố văn hóa cũng đóng vai trò không nhỏ. Trong nhiều gia đình Việt Nam, việc chăm sóc cha mẹ khi về già vẫn được xem là trách nhiệm trực tiếp của con cháu. Vì vậy, các dịch vụ dưỡng lão, dù là nội trú hay bán trú, vẫn đang trong giai đoạn dần được xã hội làm quen và chấp nhận.
Lãnh đạo Nhà nước cũng từng nhắc tới mô hình này
Câu chuyện về các mô hình chăm sóc người cao tuổi ban ngày cũng từng được nhắc đến trong các cuộc thảo luận về chính sách xã hội.
Theo thông tin được đề cập trên VnExpress, lãnh đạo Nhà nước từng nhấn mạnh rằng trong bối cảnh già hóa dân số, cần quan tâm hơn đến những giải pháp giúp người cao tuổi có môi trường sinh hoạt phù hợp và giảm cảm giác cô đơn khi con cháu bận rộn với công việc.
Trong đó, mô hình trung tâm chăm sóc ban ngày – nơi người cao tuổi có thể đến sinh hoạt, vận động và gặp gỡ bạn bè đồng trang lứa, như một "học sinh đến trường mỗi ngày" – được xem là một hướng đi đáng chú ý cần được nghiên cứu và phát triển.
Ảnh Báo Người Lao Động
Tóm lại, có thể thấy, ở nhiều quốc gia phát triển, các trung tâm chăm sóc người cao tuổi ban ngày đã tồn tại từ lâu như một phần của hệ thống an sinh xã hội. Tại Việt Nam, mô hình này vẫn còn khá mới, nhưng trong bối cảnh dân số ngày càng già hóa và nhịp sống đô thị trở nên bận rộn, những cách tổ chức linh hoạt như "sáng đi – chiều về" đang được nhắc tới nhiều hơn như một lựa chọn đáng cân nhắc cho các gia đình có người cao tuổi.
