Theo CNN, cuộc tấn công của Israel vào các cơ sở của Iran liên quan đến mỏ khí đốt South Pars đánh dấu một bước leo thang đáng kể của xung đột.
Đáp lại, Iran bày tỏ sự tức giận và tiến hành tấn công các cơ sở năng lượng lớn tại các nước láng giềng vùng Vịnh Ba Tư và Israel.
Giá năng lượng tăng vọt khi eo biển Hormuz bị đóng cửa, khiến dầu khí đã khai thác không thể đến tay khách hàng đúng thời hạn. Đồng thời, làn sóng tấn công mới nhằm vào các cơ sở năng lượng, bao gồm cả những cơ sở xử lý khí đốt tự nhiên South Pars, tiếp tục gây áp lực lên nguồn cung toàn cầu.
Cú đánh kép này đẩy giá dầu và khí đốt tự nhiên tăng cao hơn nữa, đồng thời khiến Tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa sẽ “phá hủy” mỏ South Pars nếu Iran không chấm dứt các cuộc tấn công.
Mỏ khí đốt South Pars là gì?
Mỏ khí đốt South Pars là một phần của trữ lượng khí đốt tự nhiên lớn nhất thế giới, nằm ngoài khơi Vịnh Ba Tư, được chia sẻ giữa Iran và Qatar. Phần thuộc Qatar được gọi là Vòm Bắc.
Theo Reuters, toàn bộ mỏ này chứa khoảng 1.800 nghìn tỷ feet khối khí có thể khai thác — đủ đáp ứng nhu cầu toàn cầu trong 13 năm.
Khí đốt từ South Pars là nguồn cung năng lượng nội địa lớn nhất của Iran. Quốc gia này từng đối mặt với tình trạng thiếu điện do gián đoạn nguồn khí, vì vậy bất kỳ sự sụt giảm sản lượng nào cũng sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sản xuất điện và sưởi ấm.
Vì sao điều này quan trọng toàn cầu?
Qatar đã đầu tư hàng tỷ USD để phát triển phần mỏ của mình và hiện là nhà cung cấp khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) lớn thứ hai thế giới, sau Mỹ. Khi Israel tấn công cơ sở hạ tầng liên quan đến South Pars vào tháng 6/2025, các quan chức nói với CNN rằng phần mỏ của Qatar là “nguồn năng lượng thiết yếu cho Mỹ, châu Âu và thế giới”.
Để đáp trả, Iran đã tấn công khu công nghiệp Ras Laffan của Qatar, gây “thiệt hại trên diện rộng”, theo công ty năng lượng quốc gia QatarEnergy.
Ras Laffan là trung tâm năng lượng quan trọng, xử lý toàn bộ khí đốt từ mỏ Vòm Bắc. Nhà máy này gần như ngừng hoạt động từ đầu tháng 3, và các thiệt hại nghiêm trọng có thể khiến việc khởi động lại bị trì hoãn.
Khoảng một phần năm nguồn cung LNG toàn cầu đến từ Qatar, gần như toàn bộ qua Ras Laffan, nên bất kỳ sự chậm trễ nào cũng có thể tác động lớn đến giá cả và nguồn cung.
Các nhà phân tích tại Wood Mackenzie nhận định rằng các cuộc tấn công đã “định hình lại cơ bản triển vọng LNG toàn cầu”, với nguy cơ gián đoạn nguồn cung kéo dài hơn hai tháng.
Phản ứng trong khu vực
Các quốc gia Ả Rập đã lên án các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng liên quan đến South Pars. UAE gọi đây là “sự leo thang nghiêm trọng”, đe dọa trực tiếp đến nguồn cung năng lượng toàn cầu và an ninh khu vực. Qatar mô tả đây là “bước đi nguy hiểm và vô trách nhiệm”.
Iran nhanh chóng đáp trả. Ngoài Ras Laffan, hai nhà máy lọc dầu tại thủ đô Riyadh của Ả Rập Xê Út cũng bị tấn công. Ả Rập Xê Út tuyên bố “bảo lưu quyền thực hiện hành động quân sự” nếu cần thiết.
Cuối ngày 19/3, Bộ Quốc phòng Ả Rập Xê Út cho biết đã đánh chặn một tên lửa Iran nhắm vào cảng Yanbu — cảng dự phòng cho xuất khẩu dầu của nước này trong bối cảnh eo biển Hormuz bị phong tỏa.
Cùng ngày, một tên lửa Iran cũng bắn trúng một khu phức hợp lọc dầu của Israel tại Haifa.
Tổng thống Mỹ Donald Trump nói gì?
Ông Donald Trump đe dọa sẽ “phá hủy hoàn toàn” mỏ South Pars nếu Iran tiếp tục tấn công các cơ sở năng lượng của Qatar. Ông cho biết Mỹ “không biết gì” về cuộc tấn công của Israel vào South Pars, dù một quan chức Israel nói với CNN rằng chiến dịch này có sự phối hợp với Mỹ.
Diễn biến này có thể gây khó khăn cho ông Trump, trong bối cảnh ông đang nỗ lực hạn chế tác động của xung đột đối với chi phí sinh hoạt của người dân Mỹ.
Theo Mohit Kumar, nhà kinh tế tại Jefferies, Mỹ đang cố tránh gây thiệt hại cho cơ sở hạ tầng năng lượng nhằm “kiềm chế giá dầu”. Tuy nhiên, ông cảnh báo rằng cuộc tấn công của Israel cho thấy khi xung đột kéo dài, “mọi lằn ranh đỏ đều có thể bị xóa nhòa”.
An An (Theo CNN)
