P-800 Oniks gây ấn tượng
Tên lửa chống hạm siêu thanh P-800 Oniks của Hải quân Nga vừa đóng vai trò trung tâm trong cuộc tập trận gần đây của Hạm đội Thái Bình Dương. Lực lượng này tuyên bố loại vũ khí trên có thể vượt qua hầu như mọi hệ thống phòng không hiện đại và vô hiệu hóa các tàu chiến ở bất kỳ kích cỡ nào.
Tuyên bố được đưa ra trong bối cảnh các đơn vị tên lửa bờ biển của Nga triển khai lực lượng trên khắp các vùng lãnh thổ ở Viễn Đông, qua đó nhấn mạnh việc Moskva tiếp tục chú trọng vào năng lực đòn đánh tầm xa từ đất liền nhằm kiểm soát các tuyến tiếp cận hàng hải của mình.
"Tên lửa hành trình Oniks di chuyển về phía mục tiêu với tốc độ nhanh gấp 2,5 lần tốc độ âm thanh, gần như không thể bị phát hiện bởi các hệ thống phòng không hiện đại và có khả năng vô hiệu hóa tàu chiến thuộc mọi kích cỡ ở khoảng cách hàng trăm kilômét," đại diện Hải quân Nga cho biết.
Trong khuôn khổ đợt tập trận, các tổ hợp P-800 đã được triển khai từ những hệ thống phòng thủ bờ biển Bal và Bastion. Các kíp điều khiển đã đưa bệ phóng cơ động đến các khu vực trận địa quy định dọc bờ biển thuộc vùng Primorye, Kamchatka, Chukotka và quần đảo lân cận.
Bộ phận báo chí của Hạm đội Thái Bình Dương cho biết: "Các hệ thống tên lửa bờ biển Bastion được trang bị tên lửa chống hạm siêu thanh Oniks bảo đảm khả năng thiết lập các vùng hạn chế truy cập tại những khu vực duyên hải được chỉ định ở vùng biển Viễn Đông và giữ vững an ninh bờ biển. Việc chuyển trạng thái sang sẵn sàng chiến đấu của chúng chỉ mất vài phút."
P-800 Oniks gây chú ý đặc biệt nhờ sự kết hợp giữa tốc độ, tầm bắn và đường bay tấn công ở giai đoạn cuối. Một tên lửa siêu thanh khiến tàu chiến phòng thủ có ít thời gian phản ứng hơn đáng kể so với tên lửa chống hạm cận âm truyền thống.
Tốc độ cực cao ở giai đoạn lao đến mục tiêu sẽ rút ngắn tối đa khoảng thời gian dành cho việc phát hiện, theo dõi, công kích và đánh chặn của đối phương — đặc biệt là khi kết hợp với đường bay lướt sóng ở độ cao cực thấp trong pha tấn công cuối.
Mặc dù vậy, các hệ thống phòng không hải quân hiện đại ngày nay cũng được trang bị mạng lưới cảm biến đa tầng cùng các dòng đạn đánh chặn chuyên biệt để đối phó với tên lửa chống hạm tốc độ cao. Hiệu quả thực tế của bất kỳ quả tên lửa nào vẫn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như quỹ đạo bay, môi trường tác chiến điện tử, tọa độ mục tiêu, năng lực trinh sát hỗ trợ cũng như kiến trúc phòng thủ của lực lượng đối phương.
Tầm nhìn chiến lược của Nga
Đợt triển khai tại Thái Bình Dương cũng phản ánh chiến lược của Nga: tiếp tục dựa vào mô hình phòng thủ hàng hải đa tầng thay vì nỗ lực làm chủ các vùng biển rộng lớn ở Viễn Đông chỉ bằng các tàu chiến mặt nước.
Các hệ thống tên lửa bờ biển mang lại hỏa lực mạnh mẽ từ đất liền với chi phí tương đối thấp và khả năng sinh tồn cao. Điều này cho phép Hải quân Nga tập trung tàu chiến và tàu ngầm cho các nhiệm vụ chiến lược khác mà vẫn duy trì răn đe đối với lực lượng hải quân đối phương khi áp sát các khu vực trọng yếu.
Khu vực mang lại cho Nga các vị trí chiến lược để giám sát và sẵn sàng khống chế các tuyến giao thông hàng hải giữa Thái Bình Dương và Biển Okhotsk. Do đó, việc triển khai các tổ hợp Bastion tại khu vực này đã trở thành một thành tố then chốt trong nỗ lực tổng thể của Moskva nhằm củng cố hiện diện quân sự ở khu vực Tây Bắc Thái Bình Dương.
Sự phụ thuộc của Hải quân Nga vào P-800 đang dần giảm xuống khi nước này bắt đầu đưa Zircon — tên lửa hành trình siêu vượt âm đầu tiên trên thế giới — vào biên chế.
Nga đang điều chỉnh kiến trúc tên lửa bờ biển Bastion để tương thích với Zircon, giúp cùng một dòng bệ phóng cơ bản có thể khai hỏa mẫu vũ khí nhanh hơn và có tầm bắn xa hơn nhiều.
Các nguồn tin mở chỉ ra rằng năng lực triển khai Zircon từ mặt đất sử dụng bệ phóng cải tiến từ hệ thống Bastion đã chính thức đi vào phục vụ. Mẫu tên lửa mới sở hữu năng lực vượt trội hơn đáng kể khi kết hợp tầm bắn 1.000 km, tốc độ Mach 9 cùng khả năng diễn dịch linh hoạt ở giai đoạn cuối, dù chi phí sản xuất được ước tính cũng đắt hơn nhiều so với P-800.
Vào cuối tháng 7, Tổng thống Nga Vladimir Putin tuyên bố quá trình hoàn thiện và phát triển Zircon vẫn đang được tiếp tục tiến hành, trong đó những kinh nghiệm thực chiến gần đây đã giúp cải thiện đáng kể độ chính xác của dòng tên lửa này.
Quốc Vinh (Theo Military Watch)
