Clip: Như Hoàn
Từ 7h30 sáng, cơ sở chăm sóc sức khỏe ban ngày cho người cao tuổi thuộc Điểm Y tế Thạch Bàn (Trung tâm Y tế phường Long Biên) bắt đầu đón những “vị khách” đặc biệt đầu tiên.
Nhiều cụ ông, cụ bà được con cháu đưa đến tận nơi rồi hẹn chiều quay lại đón. Từ khu vực sảnh, nhân viên y tế tận tình hỗ trợ các cụ di chuyển bằng thang máy để thực hiện khám sức khỏe ban đầu trước khi lên phòng sinh hoạt chung.
Đây là cơ sở dưỡng lão bán trú công lập đầu tiên do trạm y tế vận hành tại Việt Nam. Chính thức khai trương từ ngày 6/6, đến nay cơ sở đã đón hơn 100 lượt người cao tuổi đến tham gia sinh hoạt, trong đó có những người đăng ký ở lại cả ngày.
"Chống cô đơn" cho người cao tuổi
Chia sẻ về mô hình này, TS.BS Nguyễn Khắc Thúy, Giám đốc Trạm Y tế phường Long Biên, cho biết đây là một trong những mô hình thí điểm đầu tiên của thành phố Hà Nội.
Theo ông, thành phố hiện có 6 đơn vị được giao triển khai thí điểm mô hình dưỡng lão bán trú công lập và phường Long Biên là cơ sở đầu tiên đi vào hoạt động.
Điểm khác biệt lớn nhất giữa mô hình này với các viện dưỡng lão truyền thống là tập trung vào chăm sóc sức khỏe ban ngày. Người cao tuổi được đưa đến cơ sở vào buổi sáng và trở về nhà vào cuối giờ chiều.
Ý tưởng xuất phát từ thực tế ngày càng nhiều người cao tuổi ở các đô thị phải ở nhà một mình trong khi con cháu đi học, đi làm. Khác với mô hình gia đình nhiều thế hệ ở nông thôn trước đây, cuộc sống tại các khu đô thị hiện đại khiến việc giao lưu giữa hàng xóm, cộng đồng trở nên hạn chế hơn.
Cùng với đó, theo TS.BS Nguyễn Khắc Thúy, nhiều người cao tuổi dành phần lớn thời gian ở nhà để xem tivi hoặc sử dụng điện thoại. Việc ít vận động ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, đặc biệt đối với những người có bệnh nền như tăng huyết áp, tiểu đường. Không ít trường hợp quên uống thuốc, bỏ bữa hoặc ngủ quên qua giờ ăn do không có người nhắc nhở, đồng hành.
“Chính điều này khiến các cụ cảm thấy cô đơn ở trong chính căn nhà của mình”, ông Thúy chia sẻ.
Từ thực tế đó, dự án chăm sóc sức khỏe ban ngày được xây dựng và tích hợp ngay trong hệ thống trạm y tế. Ngoài nhiệm vụ khám chữa bệnh thông thường, đội ngũ y tế còn trực tiếp tham gia chăm sóc người cao tuổi. Cơ sở cũng thuê thêm nhân viên chăm sóc toàn thời gian, đồng thời phân công cán bộ y tế theo dõi sức khỏe các cụ hằng ngày.
Tại đây, người cao tuổi không chỉ được khám sức khỏe, theo dõi bệnh lý nền mà còn tham gia nhiều chương trình luyện tập phù hợp. Các bài tập ngoài trời được kết hợp với những hoạt động trong nhà như yoga cho người cao tuổi, các bài tập chống ngã của Nhật Bản nhằm nâng cao chức năng cơ xương khớp, giúp các cụ vận động vững vàng hơn và giảm nguy cơ tai nạn.
Việc triển khai mô hình cũng nằm trong chủ trương của Hà Nội nhằm thực hiện chỉ đạo của Tổng Bí thư về việc sớm có giải pháp "chống cô đơn" cho người cao tuổi.
Theo thống kê, Hà Nội hiện có khoảng 1,2 triệu người cao tuổi. Trong khi đó, hệ thống dưỡng lão công lập và tư nhân mới chỉ đáp ứng được khoảng 3-5% nhu cầu thực tế.
Trước mắt, thành phố thí điểm mô hình dưỡng lão bán trú công lập tại 6 điểm. Sau Long Biên, các phường Việt Hưng, Đống Đa, Tây Hồ, Quốc Oai và Bồ Đề đang trong quá trình chuẩn bị triển khai.
Đáng chú ý, cơ sở tại Long Biên được tận dụng từ Trung tâm Giáo dục thường xuyên dôi dư sau quá trình sáp nhập địa giới hành chính, góp phần sử dụng hiệu quả cơ sở vật chất công.
Phường Long Biên hiện có khoảng 8.700 người cao tuổi, chiếm 13% dân số. Kết quả khảo sát cho thấy gần 70% người cao tuổi mắc các bệnh mạn tính như tim mạch, tăng huyết áp, tiểu đường, xương khớp; khoảng 9% bị suy giảm chức năng hoặc mất khả năng tự chủ trong sinh hoạt.
Cơ sở đặt mục tiêu phục vụ tối đa 40 người mỗi ngày theo hình thức bán trú. Mức phí dự kiến từ 5 đến 5,5 triệu đồng mỗi tháng, chủ yếu dùng để chi trả tiền ăn, điện nước và thuê nhân sự phụ trợ theo hướng phi lợi nhuận.
So với các mô hình dưỡng lão bán trú tư nhân, mức phí này chỉ tương đương khoảng 1/2 đến 1/3. Bên cạnh đó, lợi thế lớn nhất là cơ sở trực thuộc Trạm Y tế phường, hiện có 17 nhân sự được điều động từ các khoa phòng vừa thực hiện công tác chuyên môn, vừa tham gia chăm sóc người cao tuổi. Trung tâm cũng kết nối trực tiếp với Bệnh viện Đa khoa Đức Giang để xử lý nhanh các tình huống cấp cứu khi cần thiết.
Một ngày nhiều niềm vui của người cao tuổi
Tại cơ sở chăm sóc sức khỏe ban ngày, lịch sinh hoạt được xây dựng bài bản từ sáng đến chiều. Một số người cao tuổi đến từ rất sớm. Ngay khi đến nơi, các cụ được đo huyết áp, kiểm tra nhịp tim, rà soát thuốc đang sử dụng và đánh giá tình trạng sức khỏe.
Sau đó là các hoạt động dưỡng sinh, tập luyện với thiết bị ngoài sân và tham gia các trò chơi vận động nhẹ. Dưới sự hướng dẫn của các điều dưỡng, các cụ hào hứng tham gia trò ném bóng nhựa vào khay. Ở một góc khác, nhóm người cao tuổi say sưa bên những ván cờ cá ngựa đầy tiếng cười.
Trong suốt buổi sáng, các hoạt động diễn ra liên tục. Người cao tuổi có thể hát karaoke, vẽ tranh, đọc sách, chơi cờ vua, cờ tướng hay đánh bài tam cúc. Không gian sinh hoạt chung trở thành nơi gặp gỡ, giao lưu và kết nối của những người cùng thế hệ, thay vì phải lặng lẽ ở nhà một mình như trước đây.
Bữa trưa được phục vụ lúc 11h với thực đơn được tính toán kỹ lưỡng về lượng calo và thành phần dinh dưỡng, phù hợp cho cả những người mắc bệnh tiểu đường, tăng huyết áp hay các bệnh lý mạn tính khác.
Buổi chiều là thời gian dành cho yoga, các bài tập chống ngã theo chương trình của JICA (Nhật Bản) cùng nhiều hoạt động phục hồi chức năng.
Ngoài ra, cơ sở còn có phòng y học cổ truyền phục vụ ngâm chân, xoa bóp, bấm huyệt và châm cứu nhằm nâng cao sức khỏe, cải thiện chất lượng cuộc sống cho người cao tuổi.
Điều dễ nhận thấy nhất không chỉ là các hoạt động chăm sóc y tế mà còn là niềm vui hiện rõ trên gương mặt nhiều cụ già khi được trò chuyện, gặp gỡ bạn bè đồng trang lứa. Thay vì quanh quẩn trong nhà với chiếc tivi hay điện thoại, các cụ có cơ hội giao lưu, vận động và duy trì nếp sinh hoạt điều độ mỗi ngày.
Đối với nhiều gia đình, mô hình này cũng mang lại sự yên tâm khi người thân được theo dõi sức khỏe thường xuyên trong môi trường có nhân viên y tế túc trực.
“Tôi rất tự hào là người dân ở phường Long Biên, được Nhà nước hỗ trợ xây dựng cơ sở y tế tuyệt vời phục vụ cho người cao tuổi ít người trông nom, con cái bận đi làm, sống cô đơn. Đến đây đã được các bác sĩ chăm sóc sức khỏe, đồng thời được vui chơi, tập luyện, ăn uống và chăm sóc sức khỏe. Các phòng nghỉ cũng đảm bảo, môi trường trong sạch. Tôi rất tự hào và tin tưởng mô hình này”, một người dân chia sẻ.
Sau những ngày đầu vận hành, cơ sở chăm sóc sức khỏe ban ngày tại Long Biên không chỉ là nơi theo dõi sức khỏe cho người cao tuổi mà còn đang trở thành một "ngôi nhà thứ hai", nơi các cụ tìm thấy sự quan tâm, kết nối và niềm vui trong cuộc sống thường nhật.
Phạm Trang - Ảnh, clip: Như Hoàn
