Mới đây, một người đàn ông trung niên họ Trương (Phúc Kiến, Trung Quốc) đã rơi vào hôn mê, nhập viện cấp cứu chỉ vì 1 hành động khi uống thuốc ai cũng tưởng vô hại.
Ông Trương vốn bị cao huyết áp và sống chung với thuốc kiểm soát huyết áp nhiều năm. Gần đây, ông cảm thấy mỗi khi uống thuốc xong người nặng nề, hơi mệt, lại cộng thêm đọc được trên mạng rằng dùng thuốc huyết áp nhiều không tốt nên quyết định bẻ đôi viên thuốc và uống 1 nửa với suy nghĩ "như vậy là đủ liều". Ai ngờ, chỉ trong vòng 30 phút sau đó, ông Trương hoa mắt, chóng mặt dữ dội rồi đổ gục xuống sàn nhà, rơi vào trạng thái bất tỉnh nhân sự.
 |
| Ảnh minh họa (Aboluowang) |
Khi gia đình đưa ông đến bệnh viện cấp cứu, các bác sĩ đo huyết áp thì nhận thấy chỉ số đã tụt sâu đến mức không thể đo được. May mắn được cấp cứu kịp thời, ông đã vượt qua cơn nguy kịch. Bác sĩ cấp cứu cho ông sau khi nghe câu chuyện không giấu được xúc động mà nói: "Uống thuốc như vậy đôi khi còn nguy hiểm hơn ngộ độc!”. Còn về phần ông Trương, trải qua lần "thập tử nhất sinh", ông bàng hoàng nói khi nằm trên giường bệnh: "Ai mà ngờ được, vẫn viên thuốc ấy, chỉ bẻ đôi ra uống mà lại khiến tôi suýt chết chứ".
Bàn luận về trường hợp của ông Trương, dược sĩ Lưu Anh (Liu Ying) thuộc Khoa Dược, Bệnh viện Đại học Bắc Kinh số 3 (Trung Quốc) lý giải nguyên nhân do viên thuốc ông Trương sử dụng là dòng viên nén giải phóng chậm. Dạng thuốc này chứa hàm lượng dược chất cao gấp 3 lần viên thông thường, được bao bọc bởi màng bán thấm đặc biệt để thuốc giải phóng từ từ ở tốc độ ổn định suốt 24 giờ. Khi bị bẻ đôi, lớp màng bảo vệ bị phá hủy hoàn toàn. Toàn bộ lượng dược chất cực lớn thay vì giải phóng rải rác cả ngày đã ngay lập tức bùng nổ, ngấm ào ạt vào máu. Hệ quả là mạch máu bị giãn nở quá mức đột ngột, làm huyết áp tụt không phanh và đẩy bệnh nhân vào trạng thái hôn mê.
5 loại thuốc tuyệt đối không được bẻ hoặc nghiền nát
Không chỉ riêng ông Trương, trên thực tế có nhiều người đôi khi tự ý bẻ nhỏ, nhai hoặc nghiền thuốc để dễ nuốt hay điều chỉnh liều lượng theo ý mình. Các chuyên gia y tế cảnh báo đây là hành động rất nguy hiểm. Theo dược sĩ Lưu Anh, hành động này có thể làm hủy hoại hoàn toàn cấu trúc bào chế, biến viên thuốc chữa bệnh thành "độc dược" trong một số trường hợp. Vì vậy, tuyệt đối không được thực hiện với 5 loại thuốc sau đây:
- Viên nén bao tan trong ruột: Được phủ lớp màng đặc biệt để bảo vệ thuốc không bị phân hủy bởi axit dạ dày và chỉ hòa tan khi xuống đến ruột. Nếu bẻ nhỏ, thuốc sẽ tan ngay tại dạ dày, vừa làm mất tác dụng điều trị vừa gây kích ứng, tổn thương nặng niêm mạc dạ dày.
- Viên nén giải phóng chậm: Được bào chế đặc biệt với màng bán thấm không tan để giải phóng dược chất từ từ ở tốc độ ổn định trong 24 giờ. Liều lượng của dạng này thường gấp 3 lần viên thông thường. Việc cắn, nhai hoặc bẻ đôi sẽ làm vỡ lớp màng bảo vệ, khiến toàn bộ lượng thuốc bùng nổ giải phóng cùng lúc, tương đương với việc bệnh nhân uống quá liều gấp 3 lần.
- Viên nén giải phóng kéo dài: Loại thuốc này cũng được thiết kế để giải phóng từ từ vào cơ thể. Bẻ vỡ viên thuốc sẽ làm dược chất phát tác quá nhanh, dẫn đến nguy cơ sốc thuốc và tác dụng phụ nghiêm trọng. Riêng những viên có vạch chia sẵn như metoprolol mới được phép bẻ theo vạch, nhưng tuyệt đối không được nhai hay nghiền.
 |
| Ảnh minh họa (Tạo bằng AI) |
Các dạng viên nang: Lớp vỏ nang giúp đưa thuốc đến đúng vị trí hấp thu. Khi bị tách vỏ hoặc làm vỡ, thuốc dễ bị tàn phá bởi axit dạ dày, làm giảm hiệu quả và gia tăng tác dụng phụ lên đường tiêu hóa. (Mẹo uống viên nang: Nên nghiêng nhẹ đầu về phía trước và nuốt cùng nước, tránh ngửa đầu ra sau vì vỏ nang nhẹ hơn nước sẽ dễ bị nổi lên và dính vào thực quản).
- Viên sủi: Chứa natri bicarbonat và axit hữu cơ để tạo bọt khí khi gặp nước. Việc nuốt trực tiếp hoặc ngậm viên sủi trong miệng sẽ tạo ra lượng khí cực lớn trong đường tiêu hóa, dẫn đến nguy cơ ngạt thở và thủng dạ dày. Bắt buộc phải hòa tan hoàn toàn viên sủi trong nước cho đến khi sạch bọt khí mới được uống.
Lưu ý từ chuyên gia về thứ tự uống và bảo quản thuốc
Dược sĩ Lưu Anh nhấn mạnh, không chỉ thuốc kiểm soát huyết áp hay 5 loại thuốc trên, bất cứ ai đang dùng thuốc điều trị cần thuộc "nằm lòng" một số nguyên tắc sử dụng thuốc và tuân thủ hướng dẫn của nhân viên y tế. Trong đó, có một số điều quạn trọng như thuốc Đông y nên uống cách thuốc Tây y khoảng 30 phút. Các loại thuốc bổ ưu tiên dùng trước bữa ăn, trong khi các dòng thuốc gây kích ứng dạ dày nên uống sau ăn 30 phút. Đặc biệt, tuyệt đối không uống rượu bia khi đang dùng thuốc an thần hay thuốc ngủ. Cả hai đều kích thích ức chế hệ thần kinh trung ương, kết hợp với nhau sẽ gây ra các phản ứng bất lợi nguy hiểm đến tính mạng.
Bổ sung thêm, dược sĩ Tôn Trịnh Nguyên (Sun Zhengyuan) từ Bệnh viện Đại học Bắc Kinh số 3 (Trung Quốc) cũng lưu ý về việc bảo quản thuốc. Các chế phẩm sinh học như insulin cần bảo quản chuẩn trong khoảng nhiệt độ từ 2 độ C đến 8 độ C để tránh làm mất tác dụng. Những loại thuốc nhạy cảm với ánh sáng cũng cần được cất giữ ở nơi kín, tránh ánh nắng trực tiếp để không bị biến chất.
 |
| Ảnh minh họa Getty images) |
Sau khi uống thuốc, nếu thấy cơ thể có bất kỳ phản ứng bất thường nào cũng không được chủ quan. Khó chịu nghiêm trọng cần lập tức dừng thuốc, đến cơ sở y tế gần nhất để thăm khám và mang theo loại thuốc đã uống để tránh những hậu quả đáng tiếc.
Nguồn và ảnh: Sohu, Aboluowang
Ngọc Ái
