Theo thông tin đầu tiên do Telegraph đăng tải, Tổng thống Mỹ Donald Trump được cho là đang cân nhắc kế hoạch mua lại quần đảo Chagos từ Mauritius, trong bối cảnh kế hoạch Anh chuyển giao chủ quyền đối với lãnh thổ này đang bị đình trệ.
Nhà Trắng chưa phản hồi đề nghị bình luận của Guardian về thông tin liên quan đến kế hoạch nói trên.
Theo đề xuất được đưa ra, Mỹ có thể bỏ qua Anh để mua quần đảo này, qua đó giành quyền kiểm soát căn cứ quân sự Diego Garcia do Mỹ và Anh cùng vận hành.
Tuy nhiên, theo Telegraph, trước tiên quần đảo Chagos phải được chuyển giao cho Mauritius, qua đó tạo điều kiện để Mỹ đàm phán trực tiếp việc mua lại với quốc gia này.
Kế hoạch mới nhất do Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đề xuất và trình lên Tổng thống Trump, dù được cho là không phải lựa chọn ưu tiên. Một số quan chức trong chính quyền Trump lo ngại việc chuyển giao quần đảo cho Mauritius - quốc gia có quan hệ gần gũi với Trung Quốc - có thể làm phát sinh các vấn đề an ninh.
Các cuộc thảo luận về khả năng Mỹ mua lại quần đảo Chagos diễn ra trong bối cảnh xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran kéo dài từ cuối tháng 2. Căn cứ Diego Garcia nằm ở trung tâm Ấn Độ Dương, cách Iran khoảng 3.800 km và sở hữu căn cứ không quân có khả năng tiếp nhận các loại tên lửa tầm xa của Mỹ.
Kể từ khi xung đột bùng phát, Iran đã tiến hành nhiều cuộc tấn công nhằm vào căn cứ chung này. Một trong các cuộc tấn công diễn ra vào cuối tháng 3 đã bị tàu chiến Mỹ đánh chặn.
Cũng trong tháng 3, Anh cho phép Mỹ phóng tên lửa từ căn cứ Diego Garcia nhằm tấn công các bệ phóng tên lửa của Iran khi xung đột tiếp diễn.
Trước đó, ông Trump từng chỉ trích động thái này là "quá muộn", cho rằng các quan chức Anh đáng lẽ phải phê duyệt quyết định sớm hơn.
Trong một bài đăng trên mạng xã hội, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cảnh báo Thủ tướng Anh Keir Starmer rằng ông đang "đặt mạng sống của người Anh vào nguy hiểm khi cho phép các căn cứ của Anh được sử dụng cho các hành động gây hấn chống lại Iran".
Người phát ngôn Chính phủ Anh cho biết: “Chính phủ đã tiếp nhận một tình huống mà trong đó quyền kiểm soát của Anh đối với căn cứ quân sự trên đảo Diego Garcia đang bị đe dọa. Chúng tôi cần hành động để bảo vệ lợi ích quốc gia của Anh và ngăn các đối thủ giành được chỗ đứng tại một vị trí có ý nghĩa chiến lược như vậy”.
Người phát ngôn này nhấn mạnh: “Diego Garcia là tài sản quân sự chiến lược quan trọng đối với cả Anh và Mỹ, đã góp phần bảo đảm an ninh chung trong gần 60 năm. Việc duy trì quyền kiểm soát hoạt động và an ninh lâu dài đối với Diego Garcia là nền tảng của Hiệp định Anh - Mauritius, được xây dựng dựa trên những rủi ro hiện hữu và lâu dài đối với căn cứ mà cả Anh và Mỹ đều nhận thức rõ”.
Khi được hỏi liệu Anh có tiếp tục thỏa thuận chuyển giao chủ quyền nếu Mỹ phản đối hay không, một nguồn tin trong chính phủ Anh cho biết: “Chúng tôi luôn khẳng định sẽ không tiếp tục nếu không có sự ủng hộ của Mỹ”.
An An (Theo Guardian)
