Một tỉnh đề xuất huỷ bỏ danh hiệu với danh thắng từng hút khách: Tên gọi khó nhớ, khó đọc

Không phải một điểm đến mới nổi trên mạng xã hội, cái tên Gougah những ngày gần đây bất ngờ được nhắc lại vì một lý do đặc biệt: danh thắng này đang đứng trước khả năng bị hủy bỏ xếp hạng cấp quốc gia.

Theo Báo Lâm Đồng và Báo Văn Hóa, UBND tỉnh Lâm Đồng đã thành lập Hội đồng thẩm định hồ sơ khoa học đề nghị hủy bỏ quyết định xếp hạng di tích danh lam thắng cảnh cấp quốc gia đối với thác Gougah, thuộc xã Đức Trọng. Hội đồng có nhiệm vụ xem xét hồ sơ, tham gia ý kiến trước khi Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tham mưu UBND tỉnh trình Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xem xét theo thẩm quyền.

Đáng chú ý, thác Gougah từng được công nhận là danh lam thắng cảnh cấp quốc gia từ năm 2000. Theo Báo Lâm Đồng, khu vực di tích có tổng diện tích khoanh vùng bảo vệ hơn 129ha, trong đó khu vực bảo vệ I khoảng 12ha.

Thác Gougah - danh thắng quốc gia tên gọi lạ ở Lâm Đồng

Thác Gougah còn được gọi là thác Ổ Gà, nằm ở khu vực xã Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng, trước đây thuộc địa phận Phú Hội, huyện Đức Trọng cũ. Vị trí của thác khá thuận lợi khi nằm gần Quốc lộ 20, trên tuyến đường quen thuộc từ TP.HCM đi Đà Lạt.

Theo Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, từ Đà Lạt đi theo Quốc lộ 20 khoảng 37km, sau đó rẽ trái theo một con đường mòn quanh co dài khoảng 500m là tới khu vực thác. Nguồn này từng giới thiệu Gougah là một trong những thác nước đẹp và nổi tiếng của vùng Đà Lạt - Lâm Đồng.

Tên gọi Gougah khá lạ tai với nhiều du khách. Trong các tư liệu du lịch, thác còn có tên dân gian là thác Ổ Gà. Một cách lý giải được nhắc tới là dòng thác trước đây từng có hai mảng màu nước khác nhau: một bên mang màu đỏ của đất bazan, một bên trắng xóa bọt nước, gợi liên tưởng đến lòng đỏ và lòng trắng trứng gà.

Về địa hình, theo Báo Lâm Đồng, thác Gougah được tạo thành bởi dòng Đa Nhim khi chảy đến khu vực Đức Trọng, gặp đứt gãy địa hình rồi đổ xuống độ sâu khoảng 30m. Chính địa hình này từng tạo nên khung cảnh thác nước mạnh mẽ, có tiếng nước đổ vang giữa không gian rừng núi cao nguyên.

Trước đây, du khách có thể ghé Gougah trong hành trình từ Đà Lạt đi Đức Trọng, hoặc kết hợp tham quan các thác nước nổi tiếng khác ở khu vực phía nam Đà Lạt. Với vị trí gần Quốc lộ 20, nơi này từng có lợi thế rõ rệt về kết nối du lịch.

Vì sao danh thắng đứng trước nguy cơ bị “xóa sổ”?

Dù từng được xếp hạng danh lam thắng cảnh cấp quốc gia, thác Gougah hiện không còn giữ được nguyên trạng như thời điểm được công nhận. Theo Báo Lâm Đồng, nguyên nhân chính khiến địa phương đề xuất hủy bỏ xếp hạng là nhiều yếu tố cấu thành giá trị cảnh quan của thác đã thay đổi đáng kể. Tác động đáng chú ý nhất đến từ hồ thủy điện Đại Ninh.

Cụ thể, từ khi hồ thủy điện Đại Ninh tích nước và vận hành, chế độ thủy văn tự nhiên tại khu vực thác Gougah bị ảnh hưởng mạnh. Mực nước hồ dâng cao khiến phần lớn khu vực thác và các yếu tố cảnh quan tự nhiên liên quan bị ngập. Trong khi đó, vào mùa khô, lượng nước chảy qua thác cũng giảm đáng kể.

Nói cách khác, thứ từng làm nên giá trị lớn nhất của Gougah - dòng thác, địa hình nước đổ và cảnh quan tự nhiên bao quanh - đã không còn giữ được trạng thái như thời điểm được xếp hạng. Việc bảo tồn hoặc phục hồi các yếu tố gốc của danh thắng vì thế được đánh giá là rất khó trong điều kiện hiện nay.

Báo Công Luận cũng ghi nhận hiện nay thác Gougah đã thay đổi mạnh do ảnh hưởng từ hồ chứa của thủy điện Đại Ninh. Trước đó, câu chuyện về sự biến đổi của dòng thác này từng được báo chí nhắc tới từ nhiều năm trước, như một trường hợp đáng chú ý trong bài toán bảo tồn cảnh quan thiên nhiên trước tác động của các công trình hạ tầng.

Vì vậy, việc Lâm Đồng xem xét hồ sơ đề nghị hủy bỏ xếp hạng thác Gougah không chỉ là câu chuyện riêng của một địa danh. Đây còn là lời nhắc về sự mong manh của các danh thắng tự nhiên, đặc biệt là những thác nước phụ thuộc trực tiếp vào dòng chảy, địa hình và hệ sinh thái xung quanh.

Đến Lâm Đồng, vẫn còn nhiều thác nước đẹp để du khách tham khảo

Trong khi Gougah đang được nhắc đến như một trường hợp đặc biệt của bảo tồn danh thắng, Lâm Đồng vẫn là vùng đất sở hữu nhiều thác nước đẹp, mỗi nơi mang một vẻ riêng.

Một trong những cái tên nổi bật nhất là thác Pongour ở Đức Trọng. Theo Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, thác Pongour cách Đà Lạt khoảng 45km và từng được gọi là “Nam Phương đệ nhất thác”. Điểm đến này gây ấn tượng với dòng nước đổ qua nhiều tầng đá, không gian rộng, phù hợp để du khách tham quan, chụp ảnh hoặc kết hợp trong hành trình khám phá khu vực phía nam Đà Lạt.

Với du khách muốn tìm một thác nước gần trung tâm Đà Lạt hơn, Datanla là lựa chọn quen thuộc. Theo Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, thác Datanla nằm ở khu vực đèo Prenn, cách Đà Lạt khoảng 5km. Ngoài cảnh quan thác nước, nơi đây còn được biết đến với các hoạt động trải nghiệm như máng trượt, đi bộ xuống thác, tham quan rừng thông. Đây là điểm đến phù hợp với nhóm bạn trẻ, gia đình hoặc du khách có lịch trình ngắn ngày.

Ở khu vực Bảo Lộc, thác Đambri cũng là một điểm đến đáng chú ý. Ngoài ra, du khách có thể tham khảo thác Prenn ở cửa ngõ Đà Lạt, thuận tiện để ghé trong các lịch trình ngắn; hoặc thác Bopla ở Di Linh, nơi phù hợp hơn với những người thích không gian tự nhiên, ít ồn ào.