Một tờ “Quyết toán sửa chữa” cho BYD ATTO 3 tại Việt Nam đang được chia sẻ vì một chi tiết gây chú ý: tổng tiền công lên tới 1.404.000 đồng, còn tổng tiền phụ tùng 1.031.500 đồng, tức công thợ đắt hơn phụ tùng ngay trong một lần bảo dưỡng có tính chất định kỳ, chủ yếu là thay dầu phanh, thay dầu hộp số, cân chỉnh góc đặt bánh và lắp thêm phụ kiện.
Nếu nhìn rộng hơn, đây không phải chuyện riêng của một hóa đơn hay một đại lý. Nó gợi ra câu hỏi lớn hơn về cách hậu mãi của nhóm xe Trung Quốc đang vận hành tại Việt Nam, trong bối cảnh các thương hiệu này mở rộng rất nhanh và xe ngày càng phụ thuộc vào quy trình, thiết bị và phần mềm. Một khi chi phí sở hữu không còn nằm ở “món phụ tùng”, mà nằm ở “giờ công” và năng lực dịch vụ, tâm lý người dùng cũng thay đổi theo: họ quan tâm không chỉ xe có bền hay không, mà còn là có dễ chăm không, có phải chờ không, và khi phát sinh sự cố thì ai xử lý, xử lý trong bao lâu.
Tiền công cao nói gì về hệ sinh thái dịch vụ
Cấu trúc chi phí trong hóa đơn ATTO 3 cho thấy một điều rất thực dụng: nếu phụ tùng tiêu hao và phụ kiện không quá đắt, phần còn lại sẽ dồn vào nhân công tức định mức công và đơn giá giờ công. Đây là xu hướng dễ gặp ở xe đời mới, đặc biệt với xe điện, vì bản thân xe điện thường ít hạng mục thay thế định kỳ hơn xe xăng, trong khi xưởng dịch vụ vẫn phải gánh chi phí vận hành, từ mặt bằng, nhân sự, thiết bị chẩn đoán, tới quy trình an toàn. Khi số lượng xe tăng nhanh, “giờ công” trở thành tài nguyên khan hiếm, và chi phí có thể leo theo hướng người dùng cảm nhận là “đắt”. Vấn đề sẽ trở nên nhạy cảm hơn nếu người dùng còn đối mặt rủi ro thời gian. Tại Việt Nam, đã có phản ánh về việc xe phải nằm lại xưởng lâu vì chờ linh kiện, như trường hợp chủ xe MG HS được nêu trên báo chí, với thời gian chờ phụ tùng kéo dài nhiều tháng. Ở góc nhìn thị trường, những câu chuyện kiểu này thường tác động mạnh tới niềm tin, vì nó khiến chi phí sở hữu không chỉ là tiền, mà còn là chi phí cơ hội và cảm giác phụ thuộc vào hệ thống dịch vụ.
Khi xe Trung Quốc ra quốc tế, hậu mãi trở thành điều kiện để bán được
Điểm đáng chú ý là câu chuyện hậu mãi không chỉ được bàn ở Việt Nam. Tại Anh, một số bài viết ghi nhận tình trạng bảo hiểm và sửa chữa trở nên khó khăn với một vài mẫu xe đến từ Trung Quốc do lo ngại về phụ tùng và hỗ trợ kỹ thuật, làm tăng thời gian sửa và chi phí, từ đó ảnh hưởng trực tiếp tới phí bảo hiểm và quyết định của người mua. Cũng ở Anh, các thương hiệu mới như Omoda và Jaecoo được nhắc đến trong bối cảnh phải làm việc với Thatcham Research để xử lý bài toán “dễ sửa, dễ bảo hiểm”, bởi nếu một thị trường trưởng thành kết luận xe khó sửa hoặc khó định giá rủi ro, tăng trưởng doanh số sẽ bị chặn lại từ phía bảo hiểm và mạng lưới sửa chữa.
Đầu 2026, Thatcham Research công bố hợp tác với BYD có hiệu lực từ 1/1/2026 nhằm cải thiện khả năng sửa chữa và chi phí sửa, một tín hiệu cho thấy những hãng tăng trưởng nhanh đang bị buộc phải chứng minh năng lực hậu mãi theo chuẩn thị trường. Ở Úc, câu chuyện còn mở rộng sang khái niệm “quyền được sửa”, khi Australian Financial Review đưa tin một số hãng EV, trong đó có các thương hiệu Trung Quốc, bị nêu là chưa tuân thủ đầy đủ cơ chế cung cấp thông tin sửa chữa, khiến việc sửa chữa ngoài hệ thống chính hãng gặp rào cản. Với người tiêu dùng, đây là một dạng rủi ro hậu mãi rất cụ thể: không chỉ sửa đắt hay rẻ, mà là có lựa chọn để sửa hay không.
Trung Quốc: tăng trưởng nhanh, thanh lọc mạnh, hậu mãi lộ rủi ro
Nếu muốn nhìn rõ nhất mối quan hệ giữa tốc độ bán và áp lực hậu mãi, Trung Quốc là một “phòng thí nghiệm” quy mô lớn. Khi thị trường tăng trưởng nóng và bước vào giai đoạn thanh lọc, rủi ro hậu mãi có thể xuất hiện theo cách người dùng cảm nhận rất trực tiếp. Truyền thông Trung Quốc từng phản ánh trường hợp chủ xe của một số thương hiệu gặp khó khăn trong việc bảo hành và tìm phụ tùng khi hệ thống đại lý co lại hoặc doanh nghiệp rơi vào khủng hoảng, tạo ra tâm lý “xe vẫn chạy nhưng hệ sinh thái không còn ổn định”. Về mặt sự kiện, Reuters đưa tin công ty mẹ của Neta bước vào thủ tục phá sản và nhiều cửa hàng tại Thượng Hải đóng cửa, cho thấy khi một hãng lao đao, câu chuyện hậu mãi lập tức trở thành vấn đề an sinh của người dùng hiện hữu. Cũng theo Reuters, Neta và Zeekr từng vướng cáo buộc “làm đẹp” số bán thông qua đăng ký bảo hiểm trước khi giao xe, khiến dư luận chú ý tới áp lực doanh số trong cuộc đua thị phần. Từ góc nhìn hậu mãi, áp lực bán hàng càng cao, rủi ro càng dễ dồn về giai đoạn sau mua nếu năng lực dịch vụ và cam kết dài hạn không theo kịp.
Việt Nam cần gì để người dùng bớt lo
Quay lại câu chuyện bắt đầu từ tờ báo giá ATTO 3, “tiền công cao hơn phụ tùng” có thể là chuyện bình thường trong logic vận hành dịch vụ, nhưng nó cũng là lời nhắc rằng người mua đang mua cả một hệ sinh thái, không chỉ mua một cấu hình. Với xe Trung Quốc, thách thức lớn nhất tại Việt Nam không nằm ở việc có nhiều option hay không, mà nằm ở việc trải nghiệm hậu mãi có đủ ổn định khi số lượng xe tăng nhanh hay không. Thực tế quốc tế cho thấy ba thứ thường quyết định niềm tin: tính sẵn có của phụ tùng và thời gian cung ứng, khả năng sửa chữa theo chuẩn thị trường và chi phí bảo hiểm, cùng mức độ mở của thông tin sửa chữa để thị trường dịch vụ vận hành trơn tru.
Nếu muốn biến lợi thế “giá tốt, trang bị cao” thành tăng trưởng bền, các hãng cần làm rõ hơn những cam kết kiểu SLA cho dịch vụ, từ thời gian đặt lịch, thời gian ra phụ tùng, cho tới minh bạch định mức công, để người dùng không có cảm giác chi phí phát sinh là một “hộp đen”. Và với người tiêu dùng, bài học từ một hóa đơn tưởng như nhỏ là khá rõ: trước khi quyết định, nên hỏi kỹ không chỉ giá lăn bánh, mà cả cấu trúc chi phí bảo dưỡng, độ phủ xưởng dịch vụ, và cách hãng xử lý các tình huống cần phụ tùng hoặc cần hiệu chuẩn, vì đó mới là nơi “độ tin cậy” của trải nghiệm sở hữu được đo bằng ngày và bằng tiền.
Tuấn Nguyễn
