Các ông lớn AI đang cảnh báo rằng cuộc đua phát triển trí tuệ nhân tạo có thể đi quá nhanh, đến mức con người chưa kịp xây dựng những biện pháp an toàn cần thiết. Nhưng Michael Burry, nhà đầu tư nổi tiếng với thương vụ đặt cược vào sự sụp đổ của bong bóng bất động sản Mỹ năm 2008, lại nhìn thấy một câu chuyện hoàn toàn khác phía sau.
Theo ông Burry, những lời kêu gọi giảm tốc có thể vừa giúp các công ty dẫn đầu bảo vệ vị thế, vừa tạo thêm sự chú ý trước các kế hoạch lên sàn. Đáng chú ý hơn, ông nghi ngờ việc “chủ động giảm tốc” còn có thể trở thành cái cớ để che đậy một vấn đề mà các công ty không muốn thừa nhận: tốc độ tăng trưởng thực tế của AI đang chậm lại ngoài ý muốn.
Lập luận này xuất hiện đúng lúc những cảnh báo về nguy cơ AI ngày càng trở nên nghiêm trọng.
Ông Dario Amodei, CEO Anthropic, đã kêu gọi các công ty AI “giảm tốc” để công tác phòng ngừa rủi ro có thêm thời gian bắt kịp tốc độ phát triển công nghệ. Ông Sam Altman của OpenAI, ông Elon Musk của xAI và ông Demis Hassabis của Alphabet cũng lên tiếng ủng hộ.
Lời kêu gọi này được đưa ra sau những cảnh báo từ chính các nhà nghiên cứu bên trong ngành. Ông Jacob Coxon, người từng làm việc tại cả OpenAI và Anthropic, cho rằng hai phòng thí nghiệm AI hàng đầu đang chạy thẳng tới một hệ thống siêu trí tuệ có khả năng tự cải thiện và “đánh cược với mạng sống của chúng ta”. Ông Evan Hubinger, một nhà nghiên cứu về an toàn AI tại Anthropic, thậm chí cho rằng xác suất AI “giết chết toàn bộ con người” trong thập kỷ tới là trên 10%.
Nhưng ông Burry không tin rằng những cảnh báo này phản ánh đúng năng lực hiện tại của AI. Theo ông, các mô hình ngôn ngữ lớn như ChatGPT và Claude không phải “AI thực sự” và cũng sẽ không tiến hóa thành trí tuệ nhân tạo tổng quát. Vì vậy, theo lập luận của ông, chẳng có gì cần phải giảm tốc.
Ông Burry còn cho rằng ChatGPT và Claude sẽ không đạt được “năng lực suy luận thực sự”, nên ít nhất ở thời điểm hiện tại, “không có gì phải sợ”.
Không những thế, phần đáng chú ý hơn nằm ở cách ông kết nối cuộc tranh luận công nghệ với lợi ích kinh doanh của các công ty đang dẫn đầu. Ông cho rằng giảm tốc sẽ mang lại lợi thế cho những doanh nghiệp đã có vị thế vững chắc, bởi các đối thủ mới sẽ khó thu hẹp khoảng cách. Khi toàn ngành cùng chậm lại, những công ty dẫn đầu có thêm thời gian củng cố vị trí trong khi các đối thủ nhỏ hơn khó tăng tốc để bắt kịp.
Ngoài ra là việc các công ty này đang dự định IPO. “IPO cần sự thổi phồng và quảng bá”, ông viết trên X. Theo ông, thông điệp kiểu “chúng tôi mạnh đến mức có thể trở nên nguy hiểm” cũng có thể tạo ra sự chú ý và kỳ vọng cần thiết trước khi doanh nghiệp lên sàn.
Hơn thế nữa với các tuyên bố "chúng tôi đang giảm tốc vì lý do an toàn", ông Burry cho rằng đây chỉ là vỏ bọc cho việc suy giảm tốc độ tăng trưởng trên thực tế của các công ty AI hiện tại. Thay vì phải đưa ra các tuyên bố về việc giảm nhịp độ phát triển, các công ty AI có thể tự hào nói rằng, các công cụ AI đang trở nên quá nguy hiểm để giữ nhịp độ như hiện tại. Điều này càng được củng cố hơn với việc nhiều kế hoạch IPO bị đẩy lùi sang các mốc thời gian muộn hơn.
OpenAI đã loại trừ khả năng IPO trong năm 2026. Ông Sam Altman cho rằng thời điểm này sẽ không phù hợp, trong khi công ty viện dẫn những thách thức liên quan đến an toàn và khả năng kiểm soát AI là một trong những lý do trì hoãn.
Trong khi đó, Anthropic được cho là đang chuẩn bị IPO vào tháng 10 và đã lựa chọn Nasdaq. Công ty đứng sau Claude kỳ vọng ghi nhận lợi nhuận hoạt động điều chỉnh dương trong quý thứ hai liên tiếp, đồng thời dự báo biên lợi nhuận gộp trên 80%, trước khi tính chi phí phân phối và chi phí đào tạo mô hình AI.
Chính sự tương phản này khiến lập luận của ông Burry trở nên đặc biệt nhạy cảm. Một bên đang trì hoãn IPO và nói về những thách thức an toàn của AI, trong khi bên kia vẫn được cho là đang tiến tới một thương vụ lên sàn quy mô lớn.
Ông Amodei cho rằng một “giới hạn tốc độ” toàn cầu đối với AI sẽ rất khó thực hiện, đặc biệt khi Trung Quốc tạo ra một bài toán phức tạp. Theo ông, những lợi thế quân sự và chiến lược mà AI có thể mang lại đang tạo động lực mạnh để các quốc gia tiếp tục tăng tốc.
Ông Amodei thừa nhận chưa chắc một giới hạn tốc độ toàn cầu có thể thực hiện được, nhưng cho rằng các quốc gia vẫn nên phối hợp để tìm cách kiểm soát tốc độ phát triển AI. Ông Dan Ives, chuyên gia phân tích công nghệ tại Yorkville Ives, lại cho rằng Trung Quốc khó có khả năng tự giảm tốc, trong khi AI phục vụ năng lực tự chủ của từng quốc gia sẽ tiếp tục là trọng tâm của cuộc cạnh tranh.
Dù vậy, giả thuyết của ông Burry vẫn là một cách diễn giải về động cơ phía sau lời kêu gọi giảm tốc, chưa phải bằng chứng cho thấy các cảnh báo an toàn của OpenAI hay Anthropic là giả tạo.
Nguyễn Hải
