Mức phạt vi phạm về thuế, hóa đơn từ 16/1/2026: Cá nhân và doanh nghiệp cần lưu ý điều gì để không "dính phạt"?

Thứ 4, 31/12/2025 02:30
Trước Nghị định 310/2025/NĐ-CP về quản lý hóa đơn điện tử, Luật sư Diệp Năng Bình đã có những phân tích quan trọng giúp doanh nghiệp nhận diện các lỗi vi phạm thường gặp và nắm rõ thông tin để tuân thủ các quy định mới của pháp luật về hóa đơn, thuế từ ngày 16/1/2026.

Trước những điều chỉnh mạnh tay trong quản lý thuế và hóa đơn điện tử, đặc biệt khi Nghị định 310/2025/NĐ-CP chính thức có hiệu lực từ ngày 16/1/2026, nhiều cá nhân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp cần nắm rõ các thông tin để tuân thủ quy định của pháp luật.

Trao đổi với PV ĐS&PL, Luật sư Diệp Năng Bình (Trưởng Văn phòng Luật sư Tinh Thông Luật)  đã chỉ ra những thay đổi đáng chú ý nhất, các lỗi thường gặp và cách hạn chế rủi ro pháp lý.

Luật sư Diệp Năng Bình – Trưởng Văn phòng Luật sư Tinh Thông Luật.

Luật sư Diệp Năng Bình – Trưởng Văn phòng Luật sư Tinh Thông Luật.

Siết chặt quản lý thuế, hóa đơn điện tử

Theo Luật sư Diệp Năng Bình, Nghị định 310/2025/NĐ-CP do Chính phủ ban hành ngày 16/12/2025 (có hiệu lực từ 16/01/2026) được xem là bước điều chỉnh quan trọng nhằm phù hợp với thực tiễn quản lý thuế điện tử, hóa đơn điện tử hiện nay. Nghị định này sửa đổi, bổ sung nhiều quy định tại Nghị định 125/2020/NĐ-CP, tác động trực tiếp đến cả người dân và doanh nghiệp.

Thay đổi đầu tiên là thay đổi về quy định về xử phạt vi phạm hành chính đối với tổ chức các nhân có liên quan. Theo Khoản 12 Điều 1 Nghị định số 310/2025/NĐ-CP (sửa đổi Nghị định 125/2020/NĐ-CP) quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thuế đối với tổ chức, cá nhân liên quan, so với quy định trước đây quy định mới đã phân định rõ mức xử phạt giữa hành vi không cung cấp thông tin và hành vi cung cấp thông tin không chính xác, với mức phạt dạo động từ 2 triệu đến 16 triệu đồng. Phạm vi thông tin bị giám sát cũng được mở rộng đáng kể, bao gồm: tài sản, tài khoản ngân hàng, tiền lương, tiền công và các khoản thu nhập khác.

“Sự thay đổi này đặt ra yêu cầu cao hơn trong trách nhiệm hợp tác, tính chính xác của cơ sở dữ liệu và sự chủ động của doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân. Đặc biệt với doanh nghiệp, bất kỳ sự sai lệch về tài khoản, tiền lương, tiền công hay hợp đồng không chỉ bị xử phạt hành chính đối với hành vi vi phạm mà  dẫn đến hệ lụy lâu dài như quy trình hoàn thuế bị siết chặt, việc thanh kiểm tra gắt gao hơn”, luật sư Bình nhấn mạnh.

Một điểm mới quan trọng khác là xác định rõ hơn đối tượng bị xử phạt.  Theo Khoản 2 Điều 1  Nghị định 310/2025/NĐ-CP sửa đổi bổ sung làm rõ đối tượng người nộp thuế có hành vi vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn bổ sung trường hợp theo quy định chống xói mòn  cơ sở thuế toàn cầu. Cụ thể, trong Trường hợp theo quy định chống xói mòn cơ sở thuế toàn cầu, đơn vị hợp thành chịu trách nhiệm kê khai có nghĩa vụ đăng ký thuế, nộp hồ sơ khai thuế và nộp thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung, đơn vị hợp thành được Tập đoàn giao trách nhiệm gửi thông báo đơn vị hợp thành chịu trách nhiệm kê khai và danh sách các đơn vị hợp thành thuộc đối tượng áp dụng Nghị quyết số 107/2023/QH15 có hành vi vi phạm hành chính tại Nghị định này thì bị xử phạt theo quy định tại Nghị định này.

Ngoài ra, nghị định 310/2025/NĐ-CP cũng tăng đáng kể mức xử phạt đối với các hành vi vi phạm về hóa đơn.

Theo đó, mức phạt đối với hành vi lập hóa đơn không đúng thời điểm. Tại Điểm a Khoản 14 Điều 1 Nghị định 310/2025/NĐ-CP sửa đổi bổ sung  bổ sung khoản 2 Điều 24 Nghị định 125/2025/NĐ-CP quy định hành vi lập hóa đơn không đúng thời điểm theo quy định của pháp luật, mức phạt dao động từ cảnh cáo đến phạt 70 triệu đồng, tùy thuộc số lượng hóa đơn và loại giao dịch.

Mức phạt đối với hành vi không lập hóa đơn. Căn cứ điểm b khoản 14 Điều 1 Nghị định 310/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung khoản 3 Điều 24 Nghị định 125/2025/NĐ-CP mức phạt đối với hành vi không lập hóa đơn được quy định chi tiết từ cảnh cáo đến phạt 80 triệu đồng tùy thuộc vào số lượng hóa đơn và mức độ vi phạm.

Mức phạt mới đối với hành vi vi phạm về hóa đơn cao hơn nhiều so với quy định cũ, khi hành vi không lập hóa đơn chỉ bị xử phạt từ 500 đến 20 triệu đồng, hành vi lập hóa đơn không đúng thời điểm mức phạt tiền chỉ từ cảnh cáo cho đến 8 triệu đồng. Sự thay đổi này thể hiện rõ chủ trương siết chặt kỷ luật hóa đơn điện tử trong bối cảnh toàn bộ doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cá nhân đã chuyển sang sử dụng hóa đơn điện tử trên hệ thống thuế quốc gia.

Đối với doanh nghiệp, quy định này buộc họ phải thiết lập và tuân thủ nghiêm ngặt quy trình xuất hóa đơn điện tử. Đối với hộ và cá nhân kinh doanh, trước đây việc không lập hóa đơn hoặc chậm lập hóa đơn còn phổ biến, đặc  biệt là ở hộ cá thể quy mô nhỏ, dẫn tới thất thu thuế và tranh chấp khiếu nại. Khi mức phạt tăng, tạo áp lực tuân thủ buộc người kinh doanh sẽ buộc phải xuất hóa đơn đầy đủ cho từng giao dịch, đồng thời góp phần bảo vệ cả người mua và người bán trong giao dịch dân sự và thương mại.

Những lỗi phổ biến dễ khiến người kinh doanh “dính phạt"

Luật sư Diệp Năng Bình cho biết, trên thực tế, nhiều trường hợp bị xử phạt không xuất phát từ hành vi gian lận mà do bất cẩn hoặc thiếu hiểu biết quy định.

Đối với hộ kinh doanh lỗi phổ biến  thường mắc phải là nộp tờ khai thuế trễ hạn. Do phải tự xoay xở với nhiều công việc bán hàng, quản lý, nhập hàng và chăm sóc khách hàng, không ít chủ hộ thường quên mất thời hạn nộp tờ khai dẫn đến bị xử phạt hành chính. Dù không phải là lỗi do cố ý, việc quên hay chậm trễ vẫn bị xem là vi phạm nghĩa vụ kê khai, khiến nhiều hộ kinh doanh mất một khoản tiền đáng kể vì sự bất cẩn, nhất là đến thời điểm Nghị định 310/2025/NĐ-CP có hiệu lực mức phạt hành chính đối với hành hành vi vi phạm này bị siết chặt.

Một lỗi thường gặp đối với cả cá nhân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp là kê sai doanh thu, kê sai thông tin về nghĩa vụ thuế. Có thể chỉ một phép tính nhầm, một con số ghi thiếu hoặc nhầm vị trí dấu phẩy, nhưng hậu quả lại nghiêm trọng đây là lỗi nhạy cảm nhất trong lĩnh vực kê khai thông tin.

Liên quan đến hóa đơn,  cá nhân, hộ kinh doanh, doanh nghiệp thường mắc phải là hành vi không lập hóa đơn hoặc chậm lập hóa đơn  khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ. Do xuất phát từ thói quen giao dịch tiền mặt, chưa sử dụng thành thạo hóa đơn điện tử của người kinh doanh hoặc lo ngại thủ tục rườm rà, nên lựa chọn bán hàng không hóa đơn để thuận tiện.

Cách hạn chế rủi ro pháp lý

Để tránh bị xử phạt khi quy định mới có hiệu lực, Luật sư Diệp Năng Bình khuyến nghị: hộ kinh doanh nên chủ động lên lịch nhắc định kỳ, đăng ký nhận thông báo tự động từ các phần mềm kế toán (nếu có). Đồng thời cá nhân, hộ kinh doanh, doanh nghiệp nên tập thói quen sử dụng hóa đơn điện tử ngay tại thời điểm phát sinh giao dịch, đồng thời đầu tư phần mềm hóa đơn điện tử chính thống, tích hợp với phần mềm bán hàng kế toán. Việc tự động lập và truyền hóa đơn cho cơ quan thuế giúp giảm đáng kể nguy cơ chậm lập, sai thông tin hoặc bỏ sót hóa đơn.

Để tránh kê khai sai doanh thu, hộ kinh doanh cần ghi chép đầy đủ và trung thực mọi khoản bán hàng, đảm bảo số liệu phản ánh đúng thực tế. Việc sử dụng phần mềm quản lý bán hàng kết hợp hóa đơn điện tử sẽ giúp tự động tổng hợp doanh thu, giảm rủi ro nhầm lẫn. Bên cạnh đó, cá nhân, hộ kinh doanh, doanh nghiệp thường xuyên đối chiếu doanh thu với số liệu ngân hàng  hoặc hóa đơn đầu ra, nhờ đó phát hiện kịp thời sai sót và điều chỉnh trước khi nộp tờ khai thuế.

Cùng chuyên mục

Trí tuệ toàn Đảng gắn kết niềm tin của cả dân tộc

Thứ 3, 20/01/2026 09:06
Hôm nay, tại Thủ đô Hà Nội - trái tim của cả nước, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng khai mạc trọng thể với sự tham dự của 1.586 đại biểu đại diện cho hơn 5,6 triệu đảng viên.

Bán hàng online: Từ cuộc chơi dễ dãi đến "chiến trường" cạnh tranh khốc liệt

Thứ 3, 20/01/2026 08:45
Sang năm 2026, thị trường bán hàng online tại Việt Nam bước vào giai đoạn thanh lọc, cạnh tranh khốc liệt - nơi người tiêu dùng được đặt vào trung tâm của sự tử tế và chất lượng sản phẩm.

Một trường học ở TP.HCM ra quy định gây tranh cãi, Sở GD-ĐT lên tiếng

Thứ 3, 20/01/2026 08:42
Gần đây, thông tin Trường tiểu học Lê Văn Tám, phường Phú Thọ Hòa, TP.HCM yêu cầu giáo viên phải vận động học sinh tham gia ngoại khóa thu hút sự quan tâm.

Bắt giữ Nguyễn Thụy Saly

Thứ 3, 20/01/2026 08:26
Tự xưng có quan hệ với lãnh đạo để hứa chạy "trắng án", Nguyễn Thụy Saly cùng đồng phạm đã lừa đảo 4 tỷ đồng từ người thân một bị can.

Dùng hung khí để giải quyết mâu thuẫn, nhóm học sinh bị khởi tố

Thứ 3, 20/01/2026 07:54
Công an Thái Nguyên đã khởi tố 11 bị can, áp dụng biện pháp ngăn chặn về hành vi gây rối trật tự công cộng liên quan hai nhóm thanh, thiếu niên hẹn nhau đánh nhau.
     
Nổi bật trong ngày

Khởi tố Tổng Giám đốc MEDISTAR Việt Nam Đoàn Trung Đức trong đường dây sản xuất hàng giả nghìn tỷ

Thứ 2, 19/01/2026 06:45
Công an tỉnh Lào Cai đã khởi tố Tổng Giám đốc MEDISTAR Việt Nam Đoàn Trung Đức trong đường dây sản xuất, buôn bán thực phẩm chức năng giả doanh thu nghìn tỷ.

Niềm tin vào tương lai đất nước

Thứ 2, 19/01/2026 08:21
Một không khí phấn khởi, tin tưởng đang lan tỏa rộng khắp trong toàn xã hội. Sự quan tâm, dõi theo và kỳ vọng của cán bộ, đảng viên, cộng đồng doanh nghiệp và các tầng lớp nhân dân cả nước đang hướng về Đại hội lần thứ XIV của Đảng, với mong muốn Đại hội thành công tốt đẹp, đề ra những quyết sách đúng đắn, tạo động lực mới cho sự phát triển của đất nước trong giai đoạn tới. Và trên hết, đó là niềm tin vững chắc vào tương lai tươi sáng của đất nước.

Ngứa, bong vảy kéo dài do vảy nến da đầu – Đâu là giải pháp cải thiện hiệu quả?

Thứ 2, 19/01/2026 10:00
Nhiều người bệnh vảy nến da đầu dù đã dùng nhiều loại dầu gội, thuốc bôi nhưng cũng chỉ tạm đỡ rồi lại tái phát, khiến họ cảm thấy ‘mắc kẹt’ với bệnh.

Tin vui: Đoàn học sinh Việt Nam xuất sắc giành 11 Huy chương Vàng tại Kỳ thi Olympic Hoá học châu Á

Thứ 2, 19/01/2026 11:20
Tại Kỳ thi Olympic Hoá học châu Á năm 2026, đoàn Việt Nam đã ghi dấu ấn mạnh mẽ với tổng cộng 44 giải thưởng. Trong đó, 11 em giành Huy chương Vàng.

Khởi tố Nguyễn Thị Thu Thảo

Thứ 2, 19/01/2026 01:34
Cơ quan công an khởi tố các bị can Phạm Đức An, Nguyễn Thị Thu Thảo, Lê Đình Luật, Doãn Đình Dương, Nguyễn Văn Khánh, Lê Văn Hải về tội “Mua bán người” theo Điều 150 Bộ luật Hình sự.
xe.nguoiduatin.vn