Tết Nguyên đán vốn là thời điểm sum họp, khi những xung đột trong năm tạm lắng lại để nhường chỗ cho sự sẻ chia. Với nhiều gia đình, đây cũng là dịp hiếm hoi cha mẹ và con cái có thời gian ngồi lại, hỏi han chuyện học hành, tương lai.
Ở những năm học quan trọng, đặc biệt giai đoạn cuối cấp, phụ huynh càng đặt nhiều kỳ vọng hơn. Họ tin rằng đây là bước ngoặt của cuộc đời con, rằng chỉ cần nỗ lực thêm một chút, tương lai có thể rẽ sang hướng tốt hơn. Chính vì thế, sự sốt ruột, nhắc nhở liên tục đôi khi xuất phát từ nỗi lo nhiều hơn là sự kiểm soát.
Thế nhưng, không phải đứa trẻ nào cũng hiểu được điều đó. Theo chia sẻ của một phụ huynh trên mạng xã hội Trung Quốc mới đây, ngay sau khi nhận tiền lì xì vào mùng Một Tết, cậu con trai đã nạp toàn bộ số tiền vào trò chơi điện tử, dùng làm tiền ảo mà không hề bàn bạc hay xin phép bố mẹ.
Gia đình trong câu chuyện vốn không dư dả. Nếu cậu con trai chỉ tiêu một phần nhỏ cho sở thích cá nhân, có lẽ cha mẹ vẫn có thể chấp nhận. Nhưng việc sử dụng toàn bộ số tiền mà không suy nghĩ của cậu khiến phụ huynh cảm thấy hụt hẫng và tổn thương.
Điều đáng nói là cha mẹ ban đầu chỉ nhắc nhở bằng lời, cho rằng ở tuổi này thích chơi game cũng là điều có thể hiểu. Tuy nhiên, chỉ một ngày sau là mùng Hai Tết, cậu bé lại tức giận, thu dọn đồ đạc và rời khỏi nhà. Một quyết định bốc đồng trong những ngày lẽ ra phải vui vẻ nhất năm đã khiến gia đình rơi vào trạng thái căng thẳng và thất vọng.
Câu chuyện nhanh chóng gây tranh luận trên mạng xã hội. Có người chỉ trích đứa trẻ vô tâm, không biết nghĩ cho cha mẹ. Có người thậm chí khuyên phụ huynh “sinh thêm đứa nữa”, coi như không để tâm đến đứa con hiện tại. Nhưng đằng sau những lời phẫn nộ ấy là một thực tế đáng suy ngẫm rằng nhiều học sinh đang sống trong áp lực thành tích kéo dài, trong khi phụ huynh lại đặt trọn hy vọng tương lai vào con cái.
Với cha mẹ, việc hỏi han thành tích hay nhắc nhở học tập là trách nhiệm. Nhưng với một số thanh thiếu niên, đó lại bị cảm nhận như sự kiểm soát, nghi ngờ hoặc áp đặt. Khi hai góc nhìn không thống nhất, xung đột là điều khó tránh khỏi.
Ở đây, việc lấy tiền nạp tiền game chỉ là bề nổi. Cốt lõi nằm ở khả năng tự kiểm soát của đứa trẻ và cách gia đình thiết lập giới hạn. Nếu một học sinh xem thân phận con cái trong gia đình của mình như tấm thẻ miễn tội, nghĩ rằng dù làm gì cũng sẽ được bao dung thì chính các em mới là người chịu thiệt về lâu dài.
Có một trạng thái trong gia đình còn đáng lo hơn cả tranh cãi, đó là khi cha mẹ không còn muốn nói nữa. Không còn nhắc nhở, không còn kỳ vọng, không còn tranh luận, bởi vì họ đã mệt mỏi và nguội lạnh. Giáo dục không thể chỉ dựa vào trách mắng, nhưng cũng không thể thiếu nguyên tắc. Cha mẹ không có nghĩa vụ gánh thay mọi hậu quả do con gây ra. Khi một đứa trẻ đủ lớn để đưa ra lựa chọn, thì trẻ cũng phải học cách chịu trách nhiệm với lựa chọn đó.
Mỗi đứa trẻ đều có khả năng thay đổi, nếu được định hướng đúng và có không gian để nhận ra sai lầm của mình. Trẻ cần được dạy về trách nhiệm và giới hạn. Nhưng chính người lớn cũng cần học cách đối thoại thay vì chỉ áp đặt. Khi cả hai phía cùng giữ cái tôi quá lớn, một khoản tiền lì xì nhỏ bé cũng có thể trở thành mồi lửa cho xung đột.
Theo Sohu
Nhật Linh
